Εδώ, εξηγεί τα εννέα βήματα που ακολούθησε για να κάνει τη βιβλιοθήκη στο σπίτι προσβάσιμη στα παιδιά της, τα οποία βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Αυτές οι συμβουλές, βέβαια, δεν αφορούν μόνο παιδιά στο φάσμα του αυτισμού· μπορούν να μετατρέψουν την οικιακή βιβλιοθήκη σε έναν χώρο γεμάτο χαρά για κάθε παιδί.
Δημιουργώντας μια σπιτική βιβλιοθήκη προσβάσιμη σε παιδιά στο φάσμα του αυτισμού
Όταν ήμουν μικρή, η γιαγιά μου εργαζόταν στα παρασκήνια της δημόσιας βιβλιοθήκης μας. Την επισκεπτόμουν συχνά με τη μητέρα μου, και οι κυρίες στο τμήμα εμπλουτισμού συλλογών μου διάβαζαν τα καινούργια βιβλία προτού αυτά τοποθετηθούν στα ράφια. Ακόμα και σήμερα, ο ήχος ενός βιβλίου που ανοίγει για πρώτη φορά μού προκαλεί χαρά, καθώς μου θυμίζει εκείνα τα όμορφα χρόνια.
Ήταν φυσικό, λοιπόν, να θέλω να μοιραστώ την αγάπη μου για τα βιβλία —και ειδικά για τα εικονογραφημένα— με τα παιδιά μου. Όταν όμως γεννήθηκαν τα μικρότερα παιδιά μου, συνειδητοποίησα γρήγορα ότι δεν μπορούσα να μοιραστώ μαζί τους τη χαρά της δημόσιας βιβλιοθήκης. Λόγω διαφορών στην αισθητηριακή επεξεργασία και της απραξίας, τα μικρότερα παιδιά μου μεταχειρίζονται τα βιβλία με τραχύτητα — μάλιστα, ένας από τους γιους μου έχει τη συνήθεια ακόμα και να τα τρώει!
Μια διαφορετική προσέγγιση στη βιβλιοθήκη
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, προσπαθώ να κάνω τα βιβλία προσβάσιμα σε όλα μου τα παιδιά, μέσα στο ίδιο μας το σπίτι. Ωστόσο, οι συνηθισμένες τεχνικές —όπως η εναλλαγή βιβλίων ανάλογα με την εποχή, η χρήση κουτιών αποθήκευσης ή ραφιών όπου τα βιβλία εκτίθενται με το εξώφυλλο προς τα έξω— δεν ήταν αρκετές. Τα παιδιά μου άδειαζαν τα κουτιά ή πετούσαν τα βιβλία στο πάτωμα.
Ώσπου συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να δω τη βιβλιοθήκη από μια θεραπευτική σκοπιά.
Όταν άρχισα να αναρωτιέμαι πώς φαντάζει η βιβλιοθήκη μας στα μάτια ενός παιδιού που δεν αντιλαμβάνεται αμέσως τους «άγραφους» κανόνες, κατάλαβα αμέσως πόσο υπερφορτωμένο μπορεί να νιώθει. Χρειάστηκα μερικές μέρες, αλλά χάρη σε μερικές μικρές αλλαγές, η βιβλιοθήκη μας είναι πλέον προσβάσιμη σε όλη την οικογένεια.
Προσωπικά ράφια
Για κάθε μέλος της οικογένειας, όρισα ένα ξεχωριστό ράφι, το οποίο έχειι τη φωτογραφία του αντίστοιχου ατόμου. Εκεί μπορούν να τοποθετούν τα βιβλία που διαβάζουν εκείνη την περίοδο ή τα αγαπημένα τους αναγνώσματα. Αυτή η πρακτική μειώνει σημαντικά το άγχος για τα παιδιά μου —τα οποία είχαν την τάση να ρίχνουν όλα τα βιβλία από τα ράφια—, καθώς τώρα μπορούν να βρίσκουν εύκολα τα βιβλία που τους αρέσουν περισσότερο.
Κουτί επιστροφής βιβλίων
Επέλεξα ένα συρμάτινο καλάθι, καθώς είναι πολύ ανθεκτικό και επιτρέπει σε όλους να βλέπουν το περιεχόμενό του. Άλλες επιλογές που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν καλά είναι οι διαφανείς ακρυλικοί δίσκοι ή τα διαφανή κουτιά αποθήκευσης χωρίς καπάκι.
Ονόμασα το κουτί «Επιστροφή Βιβλίων» και στερέωσα την ετικέτα χρησιμοποιώντας κρίκους βιβλιοδεσίας. Τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια γνωρίζοντας ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο μέρος όπου μπορούν να τοποθετήσουν τα βιβλία που δεν θέλουν πλέον να κοιτάζουν ή να διαβάζουν.
Το να υπάρχει ένας καθορισμένος χώρος για τα βιβλία, μόλις τα παιδιά τελειώσουν με αυτά, έχει μειώσει δραστικά τον αριθμό των βιβλίων που μένουν πεταμένα στο πάτωμα. Αυτό βοηθά και με έναν δεύτερο τρόπο: η οπτική εικόνα των βιβλίων στο πάτωμα συχνά παρακινεί τα παιδιά να πετάξουν κι άλλα βιβλία κάτω.
Οπτικός οδηγός (διάγραμμα οδηγιών)
Δημιούργησα έναν οπτικό οδηγό για να δείξω στα παιδιά μου πώς να χρησιμοποιούν τη βιβλιοθήκη. Έφτιαξα δύο αντίγραφα και τα ανάρτησα στις πλαϊνές πλευρές των βιβλιοθηκών, σε κάθε άκρη του δωματίου.
Μπορείτε να κατεβάσετε τον οπτικό οδηγό εδώ. Ενώστε τις σελίδες 1 και 3 με κολλητική ταινία, δημιουργώντας ένα κατακόρυφο διάγραμμα ροής. Μπορείτε να τις πλαστικοποιήσετε ή απλώς να τις κολλήσετε, φροντίζοντας όμως να τοποθετήσετε την πρώτη και την τρίτη σελίδα τη μία δίπλα στην άλλη. Εγώ τις στερέωσα χρησιμοποιώντας διαφανές αυτοκόλλητο πλαστικό (αυτοκόλλητη διαφάνεια).
Ένα οπτικό διάγραμμα ροής βοηθά τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού να χρησιμοποιούν τη βιβλιοθήκη με τον κατάλληλο τρόπο.
Η 2η σελίδα του αρχείου περιλαμβάνει κάρτες που μπορείτε να εκτυπώσετε και να έχετε διαθέσιμες. Αν το παιδί σας έχει περιορισμένες λεκτικές ικανότητες, αυτές οι κάρτες του επιτρέπουν να σας εκφράσει την επιθυμία του να διαβάσει μαζί σας.
Φωτογραφίες ανθρώπων που χρησιμοποιούν τη βιβλιοθήκη σωστά
Στην οικογένειά μας, διαθέτουμε μεγάλα πουφ (μαξιλάρες δαπέδου) για το διάβασμα. Τράβηξα φωτογραφίες από διάφορα μέλη της οικογένειας να διαβάζουν βιβλία —μόνα τους ή μαζί με άλλους— ενώ κάθονται στα πουφ. Με αυτόν τον τρόπο, δείχνω στα παιδιά μου τι ακριβώς αναμένεται από αυτά.
Ανοιχτά ράφια με ελάχιστα βιβλία (ένα ή δύο) τοποθετημένα πάνω τους
Τα ράφια που προορίζονται για βιβλία σχετικά με γιορτές ή εποχικές περιόδους έχουν αρκετό ελεύθερο χώρο.
Αφήνοντας κενά σημεία —όπου τα παιδιά μπορούν να εξετάσουν τα βιβλία— ανάμεσα σε πιο πυκνές στοίβες βιβλίων, τα παιδιά δεν νιώθουν πλέον την ανάγκη να αδειάζουν τα ράφια με ορμή ή αταξία, προκειμένου να εστιάσουν σε ένα βιβλίο που τους κεντρίζει το ενδιαφέρον.
Παιχνίδια ανάμεσα σε θεματικές εκθέσεις βιβλίων
Δεδομένου ότι αρκετές από τις αγαπημένες μας χειμερινές ή χριστουγεννιάτικες ιστορίες έχουν ως πρωταγωνιστές ποντίκια, για παράδειγμα, τοποθέτησα μερικά ποντικάκια «Calico Critters» σε ένα ράφι δίπλα στα βιβλία της εορταστικής περιόδου. Επίσης, έχουμε τοποθετήσει στα ράφια, δίπλα στα χριστουγεννιάτικα βιβλία, σκηνικά της Φάτνης κατάλληλα για παιδιά. Η παρουσία σχετικών παιχνιδιών δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να εκφράσουν έμπρακτα το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία, χωρίς να κινδυνεύουν τα ίδια τα βιβλία να υποστούν φθορές από το έντονο παιχνίδι.
Επιλογές φωτισμού
Τοποθετήσαμε λευκά λαμπάκια πάνω από τις βιβλιοθήκες για να δημιουργήσουμε ατμοσφαιρικό φωτισμό. Στο παράθυρο υπάρχουν κουρτίνες συσκότισης, οι οποίες μπορούν να ανοίξουν κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν το επιθυμούμε, για να μπει περισσότερο φως. Τα φωτιστικά οροφής επιτρέπουν τη ρύθμιση του χρώματος και της έντασης του φωτός. Ελπίζουμε την άνοιξη να προσθέσουμε και φωτιστικά τοίχου, προσφέροντας έτσι μια επιπλέον επιλογή φωτισμού, αν και προς το παρόν, φως παρέχει και το χριστουγεννιάτικο δέντρο μας.
Ακουστικά απομόνωσης θορύβου
Έχουμε τοποθετήσει ακουστικά απομόνωσης θορύβου σε ράφια που είναι εύκολα προσβάσιμα. Η ησυχία αποτελεί μέρος της μαγείας μιας βιβλιοθήκης, αλλά μερικές φορές η ησυχία χρειάζεται λίγη... βοήθεια.
Αίσθηση θαλπωρής
Οι γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες ίσως γνωρίζουν ήδη πόσες αισθήσεις χρειάζονται ενσωμάτωση και υποστήριξη: όραση, ακοή, γεύση, όσφρηση, αφή, κιναισθησία, αιθουσαίο σύστημα, ιδιοδεκτικότητα, αντίληψη της θερμοκρασίας. Ωστόσο, οφείλουμε να μεριμνήσουμε και για την αίσθηση της θαλπωρής.
Εντάξει, η θαλπωρή δεν αποτελεί ξεχωριστή αίσθηση, αλλά η δημιουργία ενός χώρου που προσφέρει απαλότητα, αίσθηση καταφυγίου και ζεστασιά, βοηθά σημαντικά τα παιδιά στην αυτορρύθμιση και την ανακούφση. Διαθέτουμε κουβέρτες, τις οποίες βάζουμε στο στεγνωτήριο για 5 λεπτά πριν την ώρα του διαβάσματος. Δίπλα στη βιβλιοθήκη μας υπάρχει μια ντουλάπα, την οποία μετατρέπουμε σε «φωλιά ανάγνωσης», τοποθετώντας στο δάπεδο στρώματα κούνιας και μαλακά μαξιλάρια. Αν δεν διαθέτετε κάποια ντουλάπα ή πουφ, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια σκηνή παιχνιδιού για τον ίδιο σκοπό.
Τα αποτελέσματα μιας προσβάσιμης βιβλιοθήκης
Τώρα που το σύστημα της βιβλιοθήκης μου λειτουργεί εδώ και μερικούς μήνες, τα παιδιά σχεδόν ποτέ δεν πετούν κάτω ή δεν αδειάζουν ολόκληρα ράφια με βιβλία στο πάτωμα. Μάλιστα, παρατηρώ ότι ακόμη και τα μεγαλύτερα παιδιά διαβάζουν συχνότερα.
Πιστεύω ακράδαντα ότι ένα από τα «δώρα» του αυτισμού είναι η ικανότητα σκέψης μέσω των εξωτερικών χώρων. Αυτή η αναδιαμορφωμένη βιβλιοθήκη δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να επεξεργάζονται τις ιδέες τους μέσα στον ίδιο τον χώρο. Πρόκειται για ένα υπέροχο δώρο, καθώς οι ιστορίες των βιβλίων θα βρουν τη θέση τους στους νοητικούς χάρτες που σχηματίζουν τα παιδιά για τον κόσμο.
Απόδοση του άρθρου 9 steps to an autism-accessible home library | Charlotte Riggle
Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου