Δυσκολεύεστε να κάνετε το παιδί σας να καθαρίσει το δωμάτιό του; Δεν είστε οι μόνες. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ είναι πιθανότερο να μην είναι καλά οργανωμένα σε σχέση με τα άλλα παιδιά. Αυτά τα προβλήματα οργάνωσης, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσουν πολλές πτυχές της καθημερινότητας και να οδηγήσουν σε αυξανόμενο άγχος. Ας δούμε γιατί συμβαίνει αυτό και τι μπορείτε να κάνετε για να υποστηρίξετε το παιδί σας.
Ποια η σχέση μεταξύ ΔΕΠΥ και ακαταστασίας.
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά δυσκολεύονται με τις εκτελεστικές λειτουργίες, γεγονός που παρεμποδίζει να ολοκληρώνουν ενέργειες, όπως το να καθαρίζουν το δωμάτιό τους ή να διατηρούν τον χώρο συμμαζεμένο. Ορισμένοι παράγοντες που τα επηρεάζουν είναι:
Δυσλειτουργία των εκτελεστικών λειτουργιών
Οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι αυτές που μας βοηθούν να διαχειριζόμαστε και να οργανώνουμε διάφορα έργα. Όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αυτες, επηρεάζει την ικανότητά του να ξεκινήσει (και να ολοκληρώσει) εργασίες, να είναι συνεπές στον χρόνο και αν παραμένει οργανωμένο. Για τον λόγο αυτό, παιδιά με ΔΕΠΥ ενδεχομένως να δυσκολεύονται να ξεκινήσουν να συμμαζεύουν το δωμάτιό τους. Είναι πιθανό να δυσκολεύονται να ελέγξουν την παρορμητικότητά τους, αφήνοντας μισοτελειώμενη τη δουλειά που ξεκίνησαν, για να παίξουν με ένα παιχνίδι. Ή να μην την ξεκινήσουν καν. Και στις δύο περιπτώσεις, αυτό που μένει είναι η ακαταστασία στον χώρο.
Μη αίσθηση του χρόνου
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται συχνά με την αίσθηση του χρόνου, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τον σχεδιασμό και την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων, όπως το να καθαρίσουν το δωμάτιό τους σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα.
Συναισθηματικοί παράγοντες και ο κύκλος της ντροπής.
Συχνά τα παιδιά με ΔΕΠΥ παγιδεύονται σε έναν κύκλο ντροπής, ειδικά αν συνέχεια έχουν ζητήματα στο να καθαρίσουν το δωμάτιό τους. Η ενοχή που προκαλείται από τις περασμένες αποτυχίες τα καθιστά χωρίς κινητρο και είναι πολύ πιθανό να μην θέλουν να δοκιμάσουν να επαναλάβουν το έργο στο μέλλον.
Ο αντίκτυπος της ακαταστασίας στην καθημερινότητα.
Τα άτομα με ΔΕΠΥ συχνά αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα στο να παραμείνουν οργανωμένα. Οι δυσκολίες που σχετίζονται με την ακαταστασία και το χάος μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή του παιδιού σας με πολλούς τρόπους.
Ακαδημαϊκά προβλήματα
Η απώλεια εργασιών για το σπίτι λόγω ενός ακατάστατου δωματίου ή σακιδίου μπορεί να επηρεάσει τους βαθμούς του παιδιού. Όταν το σακίδιο ενός παιδιού δεν είναι οργανωμένο, σημαντικά έγγραφα μπορεί να βρίσκονται τσαλακωμένα στον πάτο του. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα ζητήματα μπορεί να οδηγήσουν σε δυσκολίες παρακολούθησης των σχολικών υποχρεώσεων.
Αυτοεκτίμηση και συναισθηματική ευεξία
Η έλλειψη οργάνωσης μπορεί να προκαλέσει αμηχανία στα παιδιά με ΔΕΠΥ, να μειώσει την αυτοπεποίθησή τους και να επηρεάσει τη διάθεσή τους. Με τον καιρό, αυτό μπορεί επίσης να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας αρνητικής εικόνας για τον εαυτό τους.
Αλλαγή νοοτροπίας για τη διαχείριση της ακαταστασίας που σχετίζεται με τη ΔΕΠΥ
Μην ξεχνάτε ότι ο βαθμός οργάνωσης και καθαριότητας του παιδιού σας δεν έχει καμία σχέση με το πόσο «καλό» είναι το ίδιο το παιδί. Ένα ακατάστατο δωμάτιο δεν οφείλεται σε έλλειψη σεβασμού ή σε τεμπελιά, αλλά στη ΔΕΠΥ. Αν το παιδί σας δυσκολεύεται να διατηρήσει την οργάνωση, μην το κάνετε να νιώθει άσχημα ή να ντρέπεται.
Αντικαταστήστε τις αρνητικές σκέψεις που κάνουν το παιδί σας να νιώθει άσχημα για τον εαυτό του. Αντί να πείτε: «Γιατί δεν μπορείς απλώς να τακτοποιήσεις όπως ο αδερφός σου;», δοκιμάστε να πείτε: «Δυσκολεύεσαι να ξεκινήσεις. Άσε με να σε βοηθήσω να αρχίσεις».
Αυτές οι αλλαγές στη νοοτροπία μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στο να νιώσει το παιδί σας ικανό και γεμάτο αυτοπεποίθηση.
Να θυμάστε: ο χώρος του δεν χρειάζεται να είναι αισθητικά άρτιος, αλλά πρέπει να είναι ασφαλής και λειτουργικός. Έχοντας αυτό κατά νου, θα μπορέσετε να δείτε τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση.
Τρόποι για να βοηθήσετε τα παιδιά να περιορίσουν την ακαταστασία
Το να πείτε απλώς στο παιδί σας να «τακτοποιήσει το δωμάτιό του» δεν παρέχει επαρκή καθοδήγηση, εάν το παιδί δυσκολεύεται με τις εκτελεστικές λειτουργίες ή έχει ΔΕΠΥ.
Να είστε συγκεκριμένοι
Αν ζητήσετε γενικά από το παιδί να τακτοποιήσει το δωμάτιό του, ίσως νιώσει ότι το έργο το ξεπερνά λόγω των ασαφών οδηγιών. Αντ' αυτού, δώστε σαφείς οδηγίες για το τι ακριβώς θέλετε να κάνει (π.χ. να τακτοποιήσει τα άπλυτα ρούχα, να βάλει τα παιχνίδια στη θέση τους ή να τοποθετήσει τα βιβλία στη βιβλιοθήκη). Χωρίστε τις οδηγίες σας σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα, ώστε οι εργασίες να γίνουν πιο εύκολες στην εκτέλεση.
Ο κανόνας της «μίας κίνησης»
Μάθετε στο παιδί σας να πιάνει κάθε αντικείμενο μόνο μία φορά και να το τακτοποιεί αμέσως στη θέση του. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να το συνηθίσει, αλλά μόλις το καταφέρει, θα αποκτήσει μια απλή συνήθεια που διατηρεί τον χώρο τακτοποιημένο. Για παράδειγμα, τα βιβλία ζωγραφικής μπαίνουν στη βιβλιοθήκη, οι βρώμικες κάλτσες στο καλάθι των απλύτων κ.ο.κ. Η άμεση δράση αποτρέπει τη συσσώρευση ακαταστασίας και την αναβλητικότητα, καθώς το παιδί δεν αφήνει κάπου το αντικείμενο για να το ξεχάσει ή να το μετακινεί επανειλημμένα.
Καθορισμένες θέσεις και σημεία εναπόθεσης
Η τοποθέτηση ετικετών σε κουτιά αποθήκευσης στις εισόδους δημιουργεί συγκεκριμένες θέσεις για τα προσωπικά αντικείμενα. Όταν το παιδί βλέπει πού μπαίνει το κάθε τι, η τακτοποίηση γίνεται απλή υπόθεση. Παράλληλα, μειώνεται το άγχος που σχετίζεται με το καθάρισμα και ενισχύεται το αίσθημα υπευθυνότητας.
Εύκολα προσβάσιμα μέσα οργάνωσης
Αποθηκεύστε τα υλικά και τα αντικείμενα που χρησιμοποιεί συχνά το παιδί (όπως κηρομπογιές, ρούχα και αγαπημένα παιχνίδια) σε διαφανή, ανοιχτά δοχεία, ώστε να μην αδειάζει όλο το περιεχόμενο των κουτιών ψάχνοντας για κάτι συγκεκριμένο. Φροντίστε τα δοχεία αυτά να βρίσκονται σε σημείο εύκολα προσβάσιμο. Βοηθούν επίσης τα καλάθια που μπορούν να τοποθετηθούν σε ράφια με χωρίσματα.
Πρακτικές στρατηγικές καθαρισμού και οργάνωσης
Με την πάροδο του χρόνου, η ακαταστασία συσσωρεύεται. Ακολουθούν ορισμένοι τρόποι για να βοηθήσετε το παιδί σας να αποκτήσει συνήθειες που θα το βοηθήσουν να παραμένει οργανωμένο μακροπρόθεσμα.
Ο κανόνας των 5 λεπτών
Ρυθμίστε ένα χρονόμετρο στα πέντε λεπτά και ζητήστε από το παιδί να προσπαθήσει να τακτοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα μέσα σε αυτό το διάστημα. Η καθημερινή εφαρμογή αυτής της μεθόδου βοηθά επίσης στον έλεγχο της ακαταστασίας.
Σύνδεση συνηθειών
Μια άλλη χρήσιμη τεχνική είναι η σύνδεση μιας νέας συνήθειας με μια ήδη υπάρχουσα. Μάθετε στο παιδί σας να συνδέει μια μικρή συνήθεια τακτοποίησης με κάτι που κάνει ήδη καθημερινά. Για παράδειγμα, μπορεί να καθαρίζει τον νιπτήρα ενώ βουρτσίζει τα δόντια του ή το να βάζει τις πιτζάμες του στο καλάθι των απλύτων όταν σηκώνεται από το κρεβάτι το πρωί.
Παρουσία άλλου ατόμου (κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας)
Ως γονέας, η παρουσία σας είναι καθοριστική, ακόμη και την ώρα που το παιδί σας τακτοποιεί τον χώρο του. Παραμένοντας κοντά του, μπορείτε να ενθαρρύνετε τις προσπάθειές του καθώς συμμαζεύει και οργανώνει τα πράγματά του. Μπορείτε επίσης να το επαναφέρετε διακριτικά στη δραστηριότητα, εάν αποσπαστεί η προσοχή του.
Παιχνιδοποίηση
Ένας ακόμη τρόπος για να διατηρήσετε το ενδιαφέρον και το κίνητρο του παιδιού σας είναι να μετατρέψετε το συμμάζεμα σε παιχνίδι. Για παράδειγμα, μπορείτε να οργανώσετε έναν αγώνα συμμαζέματος (αυτό λειτουργεί πολύ καλά όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα παιδιά) ή να χρησιμοποιήσετε ένα χρονόμετρο για να δείτε πόσα πράγματα μπορούν να τακτοποιήσουν μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Αν ολοκληρώσουν το μάζεμα εντός του καθορισμένου χρόνου, μπορείτε να τα επιβραβεύσετε με ένα αυτοκόλλητο ή κάποιο δώρο.
Καταμερισμός εργασιών και προγραμματισμός
Μερικές φορές, η δημιουργία ενός πίνακα που απεικονίζει κάθε βήμα της διαδικασίας τακτοποίησης είναι ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσετε τα παιδιά με ΔΕΠΥ να παραμείνουν συγκεντρωμένα στον στόχο τους. Φτιάξτε έναν οδηγό βήμα προς βήμα που να περιγράφει αναλυτικά τι πρέπει να γίνει. Μπορείτε επίσης να χωρίσετε τις εργασίες αυτές σε χρονικά διαστήματα. Για παράδειγμα, μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί να αφιερώνει 15 λεπτά την ημέρα για να τακτοποιεί μια μικρή γωνιά του δωματίου του, όπως την ντουλάπα, τη βιβλιοθήκη ή τον χώρο κάτω από το κρεβάτι. Οι μικρές και απλές εργασίες είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμες, επιτρέποντας στο παιδί να ολοκληρώνει μία δραστηριότητα τη φορά.
Τέλος, πολλοί γονείς και παιδιά με ΔΕΠΥ ωφελούνται από πρόσθετη υποστήριξη που τους βοηθά να ξεπεράσουν τις δυσκολίες που σχετίζονται με τις εκτελεστικές λειτουργίες. Αυτή η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει καθοδήγηση, εργοθεραπεία και ψυχοθεραπεία.
Απόδοση του άρθρου Understanding ADHD and Messiness: Practical Strategies for Improvement
Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου