Πριν από κάποια χρόνια, ως καλεσμένη του Κυπριακού Κύκλου Παιδικού Βιβλίου, μίλησα για το πώς αλλάζει η κουλτούρα ενός σχολείου όταν στο επίκεντρό του βρίσκεται μια ενεργή βιβλιοθήκη.
Μπορώ να θυμηθώ ιστορίες δεκάδων παιδιών που άφησαν τα ίχνη τους στο «Βιβλιοδρόμιο», παιδιά των οποίων οι ζωές άλλαξαν κυριολεκτικά όταν βρέθηκαν σε έναν ασφαλή τόπο, όπου κανείς δεν τα έκρινε για τις ικανότητες ή τις αδυναμίες τους.
Κάθε χρόνο με εντυπωσιάζει το γεγονός ότι, ενώ έχουν αλλάξει τόσα πολλά, ιδιαίτερα μετά την περίοδο της πανδημίας, κάτι παραμένει ίδιο. Από τα παιδιά που κάνουν αίτηση για να γίνουν βιβλιοθηκάριοι, μόνο το ένα τρίτο είναι ήδη συστηματικοί αναγνώστες και συνεπείς, «υποδειγματικοί» μαθητές. Τα υπόλοιπα είναι συχνά παιδιά που δυσκολεύονται στα μαθήματα, είναι ντροπαλά ή δυσκολεύονται στις κοινωνικές σχέσεις, παιδιά που παρεξηγούνται ή αντιμετωπίζουν δυσκολίες για διάφορους λόγους. Η σχολική βιβλιοθήκη είναι το γόνιμο έδαφος όπου μπορούν να ανθίσουν: να ακουστούν, να νιώσουν ορατά, αποδεκτά και χρήσιμα, να γίνουν μέλη μιας παράξενης φυλής. Κάποια, όχι όλα είναι η αλήθεια, γίνονται αναγνώστες στην πορεία.
Αυτός είναι ένας τρόπος να αλλάξει η κουλτούρα ενός σχολείου: να υπάρχει ένας συμπεριληπτικός χώρος όπου μπορούν να συνυπάρξουν όλοι. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι αρκετοί δάσκαλοι και δασκάλες επιλέγουν τη βιβλιοθήκη για να κάνουν τα συμβούλια της τάξης τους ή για να βοηθήσουν στην επίλυση διαφορών ανάμεσα στα παιδιά. Ίσως σε αυτές τις μεμονωμένες περιπτώσεις τα αποτελέσματα να είναι πιο άμεσα ορατά.
Η αλλαγή όμως συντελείται και μέσα στις τάξεις, μέσα από ένα αόρατο δίκτυο που μεγαλώνει κάθε φορά που οι εκπαιδευτικοί διαβάζουν μεγαλόφωνα στους μαθητές τους. Τα πρώτα χρόνια ήταν εξαιρετικά σπάνιο να συναντήσει κανείς αυτή την πρακτική· άλλωστε, η φιλαναγνωσία δεν είχε πάντα τόσο μεγάλο και φανατικό κοινό ανάμεσα στους ενήλικες. Ακόμη και στο δικό μου σχολείο υπήρξαν δάσκαλοι που δεν επισκέφτηκαν ποτέ τη βιβλιοθήκη με τα παιδιά τους και δε διάβασαν ποτέ ένα βιβλίο μεγαλόφωνα στην τάξη τους. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στα τμήματά τους ακόμη και ο δανεισμός από τη βιβλιοθήκη είχε ελάχιστα ή ακόμη και μηδενικά ποσοστά. Πόσα αλλάζουν, όμως, όταν οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί διαβάζουν μεγαλόφωνα στην τάξη τους, όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια!
Όταν οι δάσκαλοι διαβάζουν, τότε διαβάζουν και τα παιδιά. Όταν οι δάσκαλοι συζητούν, ακούν, αναρωτιούνται, αμφισβητούν και μαθαίνουν, τότε και τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν, έχοντας τα βιβλία ως κοινό τόπο.
Η φετινή χρονιά ξεκίνησε με ένα μικρό θαύμα. Ένα από τα τμήματα της Πέμπτης, ένα τμήμα με αρκετές δυσκολίες στη συνεργασία, του οποίου η δασκάλα είχε αναλάβει την τάξη για πρώτη φορά, ξεκίνησε τη μεγαλόφωνη ανάγνωση του βιβλίου του Γιώργου Παναγιωτάκη «Ήμουν με τις μέλισσες». Η τάξη κρατούσε την αναπνοή της όσο διαρκούσε η ανάγνωση. Τα παιδιά έμαθαν να ακούν το ένα το άλλο, να καταθέτουν σκέψεις και επιχειρήματα, να σέβονται τον χρόνο και τη σειρά, χωρίς να χρειαστεί να αναρτηθεί στον τοίχο κάποιο τυποποιημένο συμβόλαιο τάξης.
Σχεδόν παράλληλα ξεκίνησε το άλλο τμήμα της Πέμπτης, καθώς και τα δύο τμήματα της Έκτης. Τελευταίοι μπήκαν στον χορό οι αναγνώστες της Τρίτης και αναμένεται συνέχεια.
Στο διάλειμμα, τα παιδιά ρωτούν το ένα το άλλο: «Ήσουν με τις μέλισσες;» «Κι εγώ!». Όταν παιδιά από διαφορετικές τάξεις βρεθούν μαζί, επειδή απουσιάζει κάποιος εκπαιδευτικός, μπορούν να γίνουν μια ομάδα που κοιτάζει προς την ίδια κατεύθυνση. «Κυρία, κι εμείς στην τάξη το ίδιο βιβλίο διαβάζουμε!» Η ευθύνη, η Ιστορία, η επιλογή γίνονται θέματα που αφορούν όλους και για τα οποία μπορούν να συζητήσουν με το ίδιο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα όταν συνδέουν όσα διαβάζουν με την καθημερινότητά τους, με όσα βιώνουν στο σχολείο, αλλά και με όσα φτάνουν σε αυτό ως απόηχος της κοινωνίας.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί συζητούν μεταξύ τους για τα διλήμματα των παιδιών, γνωρίζουν καλύτερα τις τάξεις τους και έρχονται σε επαφή με διαφορετικές αναγνώσεις και με τον τρόπο με τον οποίο παιδιά διαφορετικών ηλικιών και επιπέδων αντιλαμβάνονται το ίδιο βιβλίο. Έτσι χτίζονται οι κοινοί κώδικες επικοινωνίας που είναι απαραίτητοι για να αλλάξει η κουλτούρα ενός σχολείου. Δεν αντιμετωπίζουμε λιγότερα προβλήματα από άλλα σχολεία. Έχουμε, όμως, μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας, την οποία μπορούν να μιλήσουν και να κατανοήσουν όλα τα παιδιά.
Όταν ολοκληρώσαμε την πρώτη ανάγνωση του βιβλίου, ρώτησα τη Στέλλα: «Με τους λύκους ή με τις μέλισσες;» Εκείνη, χωρίς να διστάσει καθόλου, μου απάντησε: «Με τις μέλισσες, κυρία, γιατί δουλεύουν για να δημιουργήσουν κάτι όμορφο και χρήσιμο, τσιμπούν αν χρειαστεί και αφήνουν πίσω τους έναν καλύτερο κόσμο».
Έχει ήδη διαλέξει πλευρά…
Πηγή: Κόκκινη Αλεπού
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου