Το τηλέφωνο μεταφέρει ήχο. Μια υπηρεσία που εξυπηρετεί αποκλειστικά μέσω ομιλίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτόνομα από κάποιον που επικοινωνεί στη νοηματική γλώσσα ή που δυσκολεύεται να παρακολουθήσει την ομιλία μέσω τηλεφώνου. Οι υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας (relay service) αίρουν αυτό το εμπόδιο: συνδέουν σε πραγματικό χρόνο δύο άτομα που επικοινωνούν με διαφορετικό τρόπο, καθιστώντας έτσι δυνατή την τηλεφωνική κλήση.
Στην ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζεται ήδη ότι τα άτομα με αναπηρία πρέπει να έχουν τη δυνατότητα χρήσης υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών υπό τους ίδιους όρους με τους υπόλοιπους πολίτες. Το 2026, οι οργανώσεις European Union of the Deaf (EUD) και European Federation of Hard of Hearing People (EFHOH) ερεύνησαν τον βαθμό στον οποίο αυτό ισχύει στην πράξη.
Η έρευνα
Μεταξύ 8 Απριλίου και 22 Μαΐου 2026, η EUD και η EFHOH διεξήγαγαν μια κοινή έρευνα σχετικά με τις υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας (relay services) μέσω βίντεο, κειμένου και ομιλίας-προς-ομιλία (speech-to-speech) σε όλη την Ευρώπη. Οι ερευνητές έλαβαν 51 απαντήσεις που κάλυπταν 30 χώρες, προερχόμενες από οργανώσεις κωφών και βαρήκοων ατόμων, παρόχους υπηρεσιών εξ αποστάσεως διερμηνείας και εθνικές ρυθμιστικές αρχές τηλεπικοινωνιών. Κάθε απάντηση επαληθεύτηκε και έγινε η αναγωγή της σε εθνικό επίπεδο προτού συμπεριληφθεί στα τελικά ευρήματα.
Η κάλυψη παραμένει άνιση
Εντοπίστηκαν υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας μέσω βίντεο (VRS) σε 25 από τις 30 χώρες που εξετάστηκαν, αν και ορισμένες περιορίζονται σε συγκεκριμένους τομείς. Μόνο 12 χώρες διαθέτουν επιβεβαιωμένη και λειτουργική υπηρεσία εξ αποστάσεως διερμηνείας μέσω κειμένου (TRS). Η εθνική υπηρεσία TRS της Φινλανδίας τερματίστηκε το 2024. Επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη μίας μόνο ειδικής εθνικής υπηρεσίας διερμηνείας ομιλίας-προς-ομιλία: της Teletal στη Σουηδία.
Η πρόσβαση σε 24ωρη βάση παραμένει εξαίρεση
Μόνο 8 από τις 25 χώρες που διαθέτουν VRS προσφέρουν συνεχή πρόσβαση, και μόνο 7 από τις 12 με επιβεβαιωμένη TRS. Όταν μια υπηρεσία λειτουργεί μόνο κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων ωρών, οι χρήστες δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν κλήση μόλις αυτή κλείσει.
Οι χρόνοι αναμονής και τα όρια κλήσεων δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια
Η αναμονή είναι συχνό φαινόμενο τόσο για τις υπηρεσίες VRS όσο και για τις TRS, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών. Ορισμένες υπηρεσίες θέτουν επίσης περιορισμούς στη διάρκεια ή τον αριθμό των κλήσεων που μπορεί να πραγματοποιήσει ένας χρήστης, παρόλο που μια συνομιλία με διερμηνεία εξ αποστάσεως διαρκεί συχνά περισσότερο από την ίδια κλήση που πραγματοποιείται απευθείας.
Η πρόσβαση σε υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης παρουσιάζει ασυνέπειες
Ορισμένες χώρες δρομολογούν τις κλήσεις έκτακτης ανάγκης μέσω της συνήθους υπηρεσίας εξ αποστάσεως διερμηνείας. Άλλες χρησιμοποιούν ειδική γραμμή επικοινωνίας με διερμηνεία εξ αποστάσεως για έκτακτες ανάγκες. Και οι δύο μέθοδοι μπορούν να λειτουργήσουν, αλλά το αποτέλεσμα πρέπει να είναι το ίδιο παντού: ένας χρήστης υπηρεσίας εξ αποστάσεως διερμηνείας πρέπει να μπορεί να επικοινωνήσει με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης εξίσου γρήγορα με έναν ακούοντα καλούντα, χωρίς πρόσθετα βήματα.
Οι περισσότερες υπηρεσίες είναι δωρεάν, αλλά όχι χωρίς περιορισμούς
Οι περισσότερες υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας δεν χρεώνουν απευθείας τους χρήστες. Ορισμένες εφαρμόζουν χρεώσεις ειδικές για τη διερμηνεία, χρονικά όρια ή περιορισμούς χρήσης που ένας ακούων που θα πραγματοποιούσε την κλήση δεν θα αντιμετώπιζε ποτέ.
Η διασυνοριακή πρόσβαση αποτελεί ένα από τα πιο αδύναμα σημεία
Το γεγονός ότι μπορείτε να επικοινωνήσετε με την υπηρεσία εξ αποστάσεως διερμηνείας της χώρας σας ενώ βρίσκεστε στο εξωτερικό δεν σημαίνει ότι αυτή λειτουργεί σωστά εκεί, ενώ η υπηρεσία της χώρας υποδοχής ενδέχεται να μην υποστηρίζει καθόλου τη γλώσσα σας. Είναι πολύ σημαντική η δυνατότητα πρόσβασης στις υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας ακριβώς τη στιγμή που η ανάγκη είναι πιο επιτακτική: κατά τη διάρκεια ταξιδιών ή όταν απαιτείται επικοινωνία με υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στο εξωτερικό.
Η ποιότητα είναι δύσκολο να μετρηθεί
Λίγες χώρες θέτουν μετρήσιμες προδιαγραφές για τον χρόνο απόκρισης και την ποιότητα. Οι περισσότερες δεν δημοσιεύουν στοιχεία σχετικά με τους χρόνους αναμονής, τις κλήσεις που διακόπτονται, την ακρίβεια ή τις διακοπές λειτουργίας, με αποτέλεσμα να είναι συχνά αδύνατο να διαπιστωθεί αν μια υπηρεσία εξ αποστάσεως διερμηνείας παρέχει όντως ισότιμη πρόσβαση.
Τι πρέπει να αλλάξει
Η έκθεση ολοκληρώνεται με συστάσεις προς την ΕΕ, τα κράτη μέλη, τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους και τους παρόχους υπηρεσιών εξ αποστάσεως διερμηνείας. Το βασικό αίτημα και για τις τέσσερις αυτές ομάδες είναι κοινό: οι υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας πρέπει να αποτελούν υποχρέωση και όχι απλώς επιδίωξη. Συνεχής, 24ωρη διαθεσιμότητα. Δωρεάν και απεριόριστη χρήση. Ταχεία πρόσβαση με προτεραιότητα σε υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Υπηρεσίες που λειτουργούν απρόσκοπτα πέρα από τα εθνικά σύνορα. Ποιοτικές προδιαγραφές που ελέγχονται ουσιαστικά από τις ρυθμιστικές αρχές.
Η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (Digital Networks Act), η οποία εξετάζεται επί του παρόντος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτελεί την ευκαιρία να κατοχυρωθούν νομοθετικά αυτές οι προδιαγραφές. Η EUD και η EFHOH θα ασκήσουν πιέσεις προς αυτή την κατεύθυνση κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων που έπονται.
Συμπερασματικά
Τα κωφά και βαρήκοα άτομα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν και να δέχονται τηλεφωνικές κλήσεις με την ίδια ελευθερία, αξιοπιστία και ανεξαρτησία όπως κάθε άλλος ευρωπαίος πολίτης. Οι υπηρεσίες εξ αποστάσεως διερμηνείας αποτελούν την υποδομή που καθιστά αυτό το δικαίωμα εφικτό. Η διαθεσιμότητά τους δεν πρέπει να εξαρτάται από τη χώρα, την ώρα της ημέρας ή τον τρόπο επικοινωνίας του ατόμου.
Μπορείτε να διαβάσετε το πλήρες κείμενο της μελέτης εδώ.
Με πληροφορίες από European Union of the Deaf - EUD
Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου