Ο ύπνος δεν είναι απλώς μια απαραίτητη διαδικασία για να ξεκουράζεται το σώμα. Ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται σε έντονη ανάπτυξη, ο επαρκής ύπνος φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία και την οργάνωσή του.
Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Developmental Cognitive Neuroscience δείχνει ότι η μειωμένη διάρκεια ύπνου συνδέεται με συγκεκριμένες και πιθανώς μακροχρόνιες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν μεταξύ τους διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι ερευνητές μελέτησαν αρχικά δεδομένα από 2.991 παιδιά ηλικίας 11 έως 12 ετών, τα οποία συμμετείχαν στη μεγάλη αμερικανική μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD).
Για να εκτιμήσουν πόσο κοιμούνταν τα παιδιά, αξιοποίησαν πληροφορίες από τους ίδιους τους συμμετέχοντες και τους γονείς τους, αλλά και αντικειμενικές μετρήσεις από συσκευές καταγραφής δραστηριότητας. Παράλληλα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λειτουργικές μαγνητικές τομογραφίες για να εξετάσουν την επικοινωνία ανάμεσα στα διαφορετικά δίκτυα του εγκεφάλου.
Διαφορετική επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών δικτύων
Τα παιδιά που κοιμούνταν λιγότερο παρουσίαζαν ένα συγκεκριμένο μοτίβο αλλαγών στη λειτουργική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου. Ειδικότερα, παρατηρήθηκε αυξημένη επικοινωνία μέσα στο σωματοκινητικό δίκτυο, το οποίο σχετίζεται με την κίνηση και την επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών, αλλά φαίνεται να συμμετέχει και σε λειτουργίες που συνδέονται με την κατευθυνόμενη προς έναν στόχο συμπεριφορά.
Αντίθετα, στο οπτικό δίκτυο παρατηρήθηκε μειωμένη εσωτερική επικοινωνία. Τα ευρήματα δείχνουν επομένως ότι η ανεπαρκής διάρκεια ύπνου δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλα τα εγκεφαλικά δίκτυα.
Ο όχι επαρκής ύπνος φέρνει αλλαγές σε βάθος δύο ετών
Οι ερευνητές εξέτασαν στη συνέχεια μια δεύτερη ομάδα 1.574 παιδιών, παρακολουθώντας τα δεδομένα τους σε διάστημα δύο ετών. Τα παιδιά που παρουσίασαν μείωση στη διάρκεια του ύπνου τους κατά τη συγκεκριμένη περίοδο εμφάνισαν παράλληλα μεγαλύτερη έκφραση του εγκεφαλικού μοτίβου που είχε συνδεθεί με τον λιγότερο ύπνο.
Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς υποδηλώνει ότι οι αλλαγές στις συνήθειες ύπνου μπορεί να συνοδεύονται από αντίστοιχες αλλαγές στην οργάνωση της επικοινωνίας του εγκεφάλου.
Το εύρημα επιβεβαιώθηκε και μετά από στέρηση ύπνου
Για να εξετάσουν αν η έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει άμεσα παρόμοιες αλλαγές, οι επιστήμονες μελέτησαν ακόμη 76 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε εγκεφαλική απεικόνιση μετά από μια φυσιολογική νύχτα ύπνου και ξανά μετά από νύχτα κατά την οποία κοιμήθηκαν τρεις ώρες ή λιγότερο. Μετά τη στέρηση ύπνου, το ίδιο μοτίβο εγκεφαλικής συνδεσιμότητας που είχε εντοπιστεί στα παιδιά εμφανίστηκε εντονότερα και στους ενήλικες.
Ο επαρκής ύπνος και η σημασία του κατά την εφηβεία
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως η έλλειψη ύπνου είναι η μοναδική αιτία των συγκεκριμένων εγκεφαλικών αλλαγών. Είναι πιθανό η σχέση να λειτουργεί και αντίστροφα, δηλαδή ορισμένα χαρακτηριστικά της εγκεφαλικής λειτουργίας να επηρεάζουν και την ποιότητα του ύπνου.
Ωστόσο, τα ευρήματα αναδεικνύουν για ακόμη μία φορά τη σημασία του επαρκούς ύπνου κατά την εφηβεία. Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία ο εγκέφαλος υφίσταται σημαντικές αναπτυξιακές αλλαγές και φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις καθημερινές συνήθειες και στο περιβάλλον.
Μαρια Τζωρτζακη
Πηγή: imommy
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου