Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026

Πόσο προσβάσιμες είναι οι πληροφορίες και οι συζητήσεις για την έμμηνο ρύση στις κωφές χρήστριες νοηματικής γλώσσας; Η περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου

Τα ζητήματα υγείας και υγιεινής της εμμήνου ρύσεως αποτελούν σημαντική πτυχή της ευεξίας. Η κατανόηση τους έχει αλλάξει με την πάροδο των ετών. Αν και οι συζητήσεις σχετικά με θέματα γύρω από την έμμηνο ρύση γίνονται όλο και πιο συνηθισμένες, παραμένουν ταμπού που για πολύ καιρό έφερε κοινωνικό στίγμα, με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί λόγω της σιωπής.
Η περίοδος είναι συνήθως ένα θέμα που αποφεύγεται στις συζητήσεις, ενώ πολλές φορές χρησιμοποιούνται ευφημιστικές φράσεις για να γίνει αναφορά σε αυτή, π.χ. «αυτές οι μέρες του μήνα». Το στίγμα και η έλλειψη πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με την έμμηνο ρύση μπορούν να έχουν αρνητικές συνέπειες για την υγεία των γυναικών.

Για τις κωφές γυναίκες που χρησιμοποιούν τη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα (BSL) και σπουδάζουν ή εργάζονται σε πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου, οι προκλήσεις που περιβάλλουν την έμμηνο ρύση επιδεινώνονται από συστημικά εμπόδια που έχουν τις ρίζες τους στην εξειδανικευμένη κανονικότητα (ableism) και τον ακουστικισμό (audism). Τα πανεπιστήμια συνήθως δομούνται για μη ανάπηρα άτομα και ακουοκεντρικά, με αποτέλεσμα η υγεία και η ευημερία να ακολουθούν την ίδια φιλοσοφία (Foster, 2018; Read, Parfitt & Bush, 2020). Αυτή η εμπειρία δομικών ανισοτήτων και συστημικής καταπίεσης αναφέρεται συχνά ως «φόρος Κωφών» “Deaf tax” (Aldalur, Hall & DeAndrea-Lazarus, 2022).

Η μελέτη* του φορέα Equality, Diversity and Inclusion (EDI) Caucus (EDICa) “Accessing information and talking about menstrual health: Perceptions of deaf women who use British Sign Language and work in UK universities” επιδιώκει να διερευνήσει τις απόψεις και τα προσωπικά βιώματα των κωφών γυναικών που χρησιμοποιούν τη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα (BSL) και εργάζονται σε ακαδημαϊκά ερευνητικά περιβάλλοντα, είτε ως ακαδημαϊκοί, επιστημονικό προσωπικό ή υποψήφιες διδακτόρισσες. Η έρευνα εστιάζει στις δικές τους εμπειρίες και αντιλήψεις για την έμμηνο ρύση στον ακαδημαϊκό επαγγελματικό χώρο - με ποια άτομα συζητούν για την έμμηνο ρύση και πώς το κάνουν αυτό. Σκοπός της μελέτης ήταν να εντοπιστούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, οι επικοινωνιακές στρατηγικές που χρησιμοποιούν για να διαχειριστούν ζητήματα υγείας και υγιεινής της περιόδου τους καθώς και τις θεσμικές αλλαγές που κρίνουν απαραίτητες για την υποστήριξή τους.

Κατά τη μελέτη πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις και εργαστήρια με 12 κωφές συμμετέχουσες, με σκοπό να καταγραφούν τα συστημικά επικοινωνιακά και δομικά εμπόδια που οφείλονται στον ακουοκεντρισμό των περιβαλλόντων. Αναδείχθηκαν τέσσερις θεματικές που διαμορφώνουν τις εμπειρίες των κωφών γυναικών αναφορικά με την έμμηνο ρύση: επικοινωνία, πρόσβαση στην πληροφόρηση, δυναμική με διερμηνείς και διατομεακοί παράγοντες. Η γενική εκτίμηση είναι ότι τα πανεπιστημιακά ιδρύματα αποτυγχάνουν να παρέχουν υποστήριξη σε αυτά τα ζητήματα που είναι προσβάσιμη γλωσσικά και πολιτισμικά, προκαλώντας επιπλέον γνωστικά, συναισθηματικά και οργανωσιακά φορτία- τα οποία συχνά περιγράφονται ως “φόρος κωφών” (“deaf tax”). Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα θέματα, απαιτείται η μετάβαση από την προσέγγιση που βασίζεται σε διερμηνείς σε έναν τρόπο που θα βασίζεται πρωταρχικά στη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα, με ταυτόχρονες δομικές και πολιτισμικές αλλαγές στα πανεπιστήμια.

Αναφορικά με την επικοινωνία, οι κωφές συμμετέχουσες ανέφεραν ότι αντιμετωπίζουν διαρκείς προκλήσεις στο να συζητούν για θέματα εμμήνου ρύσεως στο ακαδημαϊκό περιβάλλον, καθώς είναι ακουοκεντρικό και είναι πολύ περιορισμένη η απευθείας επικοινωνία σε Βρετανική Νοηματική Γλώσσα. Συχνά η συμμετοχή τους στις συζητήσεις γίνεται μέσω διερμηνέων ή σε γραπτό λόγο, κάτι που περιορίζει την αμεσότητα, την άνεση και την ιδιωτικότητα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι συμμετέχουσες να βασίζονται για σημαντικές συζητήσεις σε ανεπίσημα δίκτυα στην κοινότητα των Κωφών, τα οποία όμως είναι περιορισμένα. Δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν να έχουν απευθείας επικοινωνία σε BSL, ωστόσο σπανίως είναι εφικτή με επαγγελματίες υγείας ή διοικητικό προσωπικό. Με τον όρο “φόρος κωφών” καταγγέλλουν τον διαρκή συναισθηματικό αγώνα, την κούραση και τη μειωμένη συμμετοχή στις δράσεις που αφορούν την περίοδο.

Η πρόσβαση στην πληροφόρηση είναι προβληματική, καθώς υπάρχει σοβαρή έλλειψη πληροφοριακού υλικού δημιουργημένου απευθείας στη BSL, με αποτέλεσμα να υπάρχουν γνωστικά κενά, καθυστέρηση στην αναγνώριση των συμπτωμάτων και έλλειψη αυτοπεποίθησης στην αναζήτηση υποστήριξης. Ακόμα και συμμετέχουσες με ανώτατο εκπαιδευτικό επίπεδο και υψηλότατο επίπεδο κατανόησης γραπτού λόγου ανέφεραν δυσκολίες στην πρόσβαση και κατανόηση πληροφοριακού υλικού που ήταν μόνο σε γραπτή μορφή ή αποτέλεσμα διερμηνείας σε BSL. Οι περιορισμένες πηγές σε BSL ενισχύουν τα κενά γραμματισμού σε θέματα υγείας, καθώς και την αποδυνάμωση στη διαχείριση ζητημάτων που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση. Οι συμμετέχουσες τονίζουν την ανάγκη να δημιουργηθεί οπτικά και πολιτισμικά κατάλληλο υλικό πρωτογενώς στη BSL και όχι να είναι αποτέλεσμα διερμηνείας/μετάφρασης.

Αναφορικά με τη δυναμική κατά την χρήση διερμηνέων, οι συμμετέχουσες ανέφεραν ότι αν και συνήθως οι διερμηνείς καθιστούν εφικτή την επικοινωνία, πολλές φορές προκαλούν επιπλέον περιπλοκότητα σε ζητήματα που είναι ευαίσθητα κατά τη συζήτηση. Παράγοντες όπως η ιδιωτικότητα, η εμπιστοσύνη, η δυσφορία των διερμηνέων, το φύλο και η ακρίβεια επηρεάζουν τις κωφές στο εάν θα αισθανθούν άνετα να μοιραστούν τις προσωπικές τους πληροφορίες ή αν θα αναζητήσουν υποστήριξη. Μερικές φορές, λάθη στη διερμηνεία ενέχουν κινδύνους σε ζητήματα υγείας και στη λήψη ορθών αποφάσεων. Ακόμη, η παρουσία διερμηνέων ενδέχεται να περιορίσει την εμπιστευτικότητα και να αυξήσει τη δυσφορία στη συζήτηση ευαίσθητων θεμάτων υγείας. Η μεταβλητότητα στην ποιότητα της διερμηνείας, η εξοικείωση, η ηλικία και το φύλο επηρεάζουν την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας.

Η δυναμική των πολυτροπικών ταυτοτήτων αναδεικνύεται στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν τις κωφές συμμετέχουσες οι διάφορες ταυτότητές τους, ανάλογα με την εθνικότητα, την ηλικία, το γλωσσικό υπόβαθρο, την τοποθεσία, τις συνοδέςς αναπηρίες και τα νομοθετικα πλαίσια. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να εντείνουν το στίγμα, να περιορίσουν την πρόσβαση στην πληροφόρηση και να δημιουργήσουν νέα, διαφορετικά επίπεδα αποκλεισμού μέσα στις κοινότητες τόσο των κωφών όσο και των ακουόντων. Πολιτισμικά ταμπού και γλωσσικά εμπόδια μέσα στις οικογένειες και τις κοινότητες ενδέχεται να περιορίσουν περισσότερο τις συζητήσεις για την έμμηνο ρύση. Ταυτόχρονα, παράγοντες όπως οι αγροτικές περιοχές, η νευροδιαφορετικότητα, η κωφοτύλφωση κλπ μπορούν να οδηγήσουν σε σύνθετες προκλήσεις στην πρόσβαση.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι η έρευνα έχει αναδείξει ότι οι εμπειρίες των κωφών συμμετεχουσών αναφορικά με την έμμηνο ρύση έχουν διαμορφωθεί όχι μόνο από το στίγμα και τις ελλείψεις του εργασιακού τους χώρου, που αντιμετωπίζουν όλες οι γυναίκες, αλλά και από επιπλέον ιδιαίτερες γλωσσικές και πολιτισμικές δυσκολίες. Τα πανεπιστήμια πρέπει να εντάξουν τα ζητήματα επικοινωνίας στο βασικό κορμό των θεμάτων για ισότητα, υιοθετώντας προσεγγίσεις που να είναι πρωταρχικά στη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα, να βελτιώσουν την ποιότητα των πρακτικών διερμηνείας και να δημιουργηθούν συμπεριληπτικά περιβάλλοντα, στα οποία θα είναι εφικτή η ανοικτή και ασφαλής συζήτηση σε θέματα εμμήνου ρύσεως.

Τον προσεχή Οκτώβριο, η EDICa διοργανώνει ένα εργαστήριο, στο οποίο άτομα με εξειδίκευση στη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα (BSL) και την υγιεινή της εμμήνου ρύσεως θα συνεργαστούν για να δημιουργήσουν ένα γλωσσάρι ορολογίας στην BSL για το χρησιμοποιούν κατά την επικοινωνία τους επαγγελματίες, κωφά άτομα και διερμηνείς. Το κοινό θα μπορεί να υποβάλλει προτάσεις νοημάτων- ακόμη και ευφημισμών. Τα προτεινόμενα νοήματα θα μελετηθούν από την ομάδα των ειδικών και τα νοήματα που θα επιλεγούν τελικά θα βιντεοσκοπηθούν από επαγγελματίες κωφούς μεταφραστές. Αντίστοιχη διαδικασία ακολουθήθηκε στο γλωσσάρι για την ενδοοικογενειακή βία που μπορερίτε να βρείτε στο: https://signs.hw.ac.uk/justisigns2/. Τα άτομα που ενδιαφέρονται να υποβάλουν τις προτάσεις τους για νοήματα στη Βρετανική Νοηματική Γλώσσα, μπορούν να επικοινωνήσουν στο: edicaucus@hw.ac.uk



*Napier, J., Gorman, A., Cocco, C., & Sang, K. (2026). Accessing information and talking about menstrual health: Perceptions of deaf women who use British Sign Language and work in UK universities . https://doi.org/10.17861/yz8k-3e42



Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου