Ο ChattyBear, ένα μαλακό καφέ αρκουδάκι, ξεκινά κάθε συζήτηση με ένα χαρούμενο «Γεια σου, φιλαράκι μου!» Δεν αποτελεί προϊόν φαντασίας, αλλά δείγμα μιας νέας γενιάς παιχνιδιών Τεχνητής Νοημοσύνης. Μπορεί να αφηγείται ιστορίες, να συζητά με ένα παιδί για τα ενδιαφέροντά του, να παίζει παιχνίδια, ακόμη και να μιλάει για όσα συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο.
Τέτοια τεχνολογικά παιχνίδια λειτουργούν με συστήματα γενετικής ΤΝ, όπως το ChatGPT, και είναι πλέον ευρέως διαθέσιμα στο διαδίκτυο. Προωθούνται ως ένα εκπαιδευτικό πλεονέκτημα και μια νέα μορφή παιχνιδιού για παιδιά ηλικίας τουλάχιστον τριών ετών, χωρίς τους κινδύνους της χρήσης οθόνης.
Μια ερευνητική ομάδα παρουσίασε στο The Conversation τα αποτελέσματα της αξιολόγησης μιας σειράς από κουκλάκια (αρκουδάκια) και παιχνίδια ΤΝ, μετά από αρκετούς μήνες έρευνας. Η πρώτη διαπίστωση είναι ότι πρόκειται για ιδιαίτερα ελκυστικά αντικείμενα. Η δεύτερη, ότι ορισμένοι νέοι κίνδυνοι προκύπτουν όταν τέτοια παιχνίδια εισέρχονται στην καθημερινότητα των νηπίων.
Μιλώντας σαν άνθρωπος
Για τα μικρότερα παιδιά μπορεί να είναι δύσκολο να καταλάβουν ότι το αρκουδάκι ή το παιχνίδι δεν είναι «ζωντανό» ή μαγικό. Αυτό γίνεται ακόμη πιο δύσκολο όταν το αρκουδάκι χρησιμοποιεί γλώσσα που το παρουσιάζει ως πραγματικό φίλο, π.χ. επιμένοντας ότι είναι «αληθινός φίλος».
Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό πολλών ΤΝ παιχνιδιών. Η ανθρώπινη ομιλία γεννάει μια τεχνητή αίσθηση εμπιστοσύνης και οικειότητας, κάτι που μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα προβληματικό για τα νήπια όταν συνδυάζεται με υπερβολικά υποχωρητική ή κολακευτική γλώσσα.
Ερευνες δείχνουν ότι τα μικρά παιδιά είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο να αναπτύσσουν ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς με τα προγράμματα επικοινωνίας ΤΝ που είναι πλέον γνωστά ως AI agents. Η αυξημένη εμπιστοσύνη, δε, οδηγεί σε ευρύτερη χρήση και ενασχόληση με αυτά τα παιχνίδια.
Πρόσφατες εκτιμήσεις καταδεικνύουν ότι περίπου το 80% των παιδιών ηλικίας 10 έως 17 ετών έχουν χρησιμοποιήσει κάποιον ΤΝ βοηθό, γεγονός που καθιστά επείγον να διδαχθούν πώς να «ελέγχουν την πραγματικότητα» των ΤΝ «φίλων» τους.
Ατελείωτη (επικίνδυνη) συνομιλία
To διαφημιστικό υλικό πολλών ΤΝ παιχνιδιών τονίζει ως χαρακτηριστικό του τις «ατελείωτες συνομιλίες». Ομως η δυνατότητα ατελείωτης συνομιλίας ενέχει κινδύνους ως προς τον τρόπο που τα παιδιά μαθαίνουν να περιορίζουν τη χρήση της τεχνολογίας. Στα κοινωνικά δίκτυα η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, τo scrolling, θεωρείται ήδη πρόκληση για τον έλεγχο του χρόνου χρήσης.
Ερευνες έχουν δείξει επίσης ότι ορισμένα ΤΝ παιχνίδια συζητούν πάνω σε θέματα που ταιριάζουν σε ενήλικες, όπως για σεξουαλικά φετίχ ή για τρόπους εύρεσης μαχαιριών και πρόκλησης φωτιάς.
Τα δεδομένα
Η ατελείωτη συνομιλία ανοίγει επίσης τον δρόμο για ατελείωτη συλλογή δεδομένων. Η πιθανή οικειότητα των συζητήσεων με ΤΝ παιχνίδια μπορεί να κάνει τα παιδιά να πιστεύουν ότι οι συνομιλίες τους είναι ιδιωτικές. Ωστόσο οι περισσότεροι όροι χρήσης δείχνουν το αντίθετο.
Το να μοιράζεται κανείς προσωπικές πληροφορίες με μια φιλική αρκούδα μπορεί να μοιάζει ασφαλές, όμως αυτές οι συνομιλίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως δεδομένα εκπαίδευσης για επόμενα μοντέλα ΤΝ.
Το υλικό μάρκετινγκ του ChattyBear αναφέρει ότι το παιχνίδι προσφέρει «ασφαλές, φιλτραρισμένο περιεχόμενο για παιδιά». Η ερευνητική ομάδα επικοινώνησε με την εταιρεία για διευκρινίσεις αλλά δεν έλαβε απάντηση πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Η ευημερία των παιδιών
Η παιδική ηλικία είναι μια κρίσιμη περίοδος κατά την οποία αναπτύσσονται κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες για τη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων εμπιστοσύνης. Αυτές οι δεξιότητες συνήθως μαθαίνονται μέσα από αλληλεπιδράσεις με φίλους και ενήλικες εμπιστοσύνης.
Ειδικοί στα δικαιώματα των παιδιών έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η υπερβολική ενασχόληση με συστήματα ΤΝ μπορεί να μειώσει τις ευκαιρίες ανάπτυξης τέτοιων δεξιοτήτων, ενώ οι κίνδυνοι πιθανώς να αυξάνονται όσο αυξάνεται ο χρόνος ενασχόλησης με αυτά.
Αρχικά, ο χρόνος που περνάει ένα παιδί «παρέα« με την ΤΝ ενδέχεται να αντικαθιστά τον χρόνο τριβής του με πραγματικούς ανθρώπους. Και οι λιγότερες ευκαιρίες για ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένη ικανότητα διατήρησης ανθρώπινων σχέσεων.
Οι δυσκολίες στις ανθρώπινες σχέσεις μπορεί να ενισχύσουν την προτίμηση για μηχανικές, αντί για ανθρώπινες σχέσεις, καθώς τα παιδιά συνηθίζουν σε «χωρίς τριβές» αλληλεπιδράσεις. Τελικά, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο ικανοποιητικές ανθρώπινες σχέσεις και σε μοναξιά, η οποία με τη σειρά της ενισχύει ακόμη περισσότερο τη χρήση ΤΝ.
Το γεγονός ότι τα ΤΝ παιχνίδια είναι κάτι το καινοφανές σημαίνει ότι υπάρχουν λίγες αποδείξεις για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις τους, οπότε απαιτείται περαιτέρω έρευνα, ενόψει μάλιστα της αναμενόμενης ανάπτυξης του κλάδου.
Πέρυσι, για παράδειγμα, η Mattel, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες παιχνιδιών στον κόσμο, ανακοίνωσε στρατηγική συνεργασία με την OpenAI (την εταιρεία του ChatGPT) για ανάπτυξη προϊόντων ΤΝ.
Στον ψηφιακό κόσμο τα εμπόδια έχουν εξαφανιστεί
Η ικανότητα ανάγνωσης και γραφής ήταν κάποτε απαραίτητη για τη χρήση των περισσότερων διαδικτυακών εργαλείων. Αυτό το εμπόδιο πλέον δεν υπάρχει, καθώς πολλά παιχνίδια και συσκευές γενετικής TN είναι προσβάσιμα σε μικρά παιδιά μέσω φωνητικών αλληλεπιδράσεων.
Η ηχητική αλληλεπίδραση ανοίγει νέες εμπειρίες και δυνατότητες παιχνιδιού, αλλά σημαίνει επίσης ότι οι ενήλικες πρέπει να διασφαλίzουν ότι τα TN παιχνίδια είναι ασφαλή για μικρότερες ηλικίες. Προς το παρόν μπορεί, υπό την επίβλεψη γονέα ή ενήλικα, να είναι ένας ασφαλής τρόπος εξερεύνησης της ΤΝ. Ειδικά όμως όσον αφορά νήπια, η χρήση τους χωρίς επίβλεψη ενέχει ένα ευρύ φάσμα νέων κινδύνων.
Σημαντικό είναι ότι πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου που αφορούν τέτοια παιχνίδια, όπως το πόσο «ανθρώπινα» δείχνουν, μπορούν να τροποποιηθούν από τους κατασκευαστές, έτσι ώστε να είναι όσο το δυνατόν ασφαλέστερα. Ωστόσο τα επιχειρηματικά μοντέλα πολλών ΤΝ παιχνιδιών βασίζονται στη διάρκεια και στην ένταση της αλληλεπίδρασης, οπότε οι όποιες αλλαγές ώστε να γίνουν περισσότερο ασφαλή δεν αποτελεί προτεραιότητα για τους δημιουργούς τους.
Πηγή: Protagon.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου