Ανάγνωση και γραφή σε κωφά παιδιά

Ποια είναι η σχέση μεταξύ της γλώσσας και των δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής;

Υπάρχει μια ισχυρή σχέση μεταξύ της γλώσσας, της ανάγνωσης και της γραφής. Τα ακούοντα παιδιά συνήθως ξεκινούν το σχολείο έχοντας φτάσει σε υψηλό γλωσσικό επίπεδο. Γνωρίζουν πώς λειτουργεί η γλώσσα και ποιος είναι ο σκοπός της, πώς συνδυάζονται οι λέξεις για να σχηματίσουν σωστές προτάσεις και έχουν πλούσιο λεξιλόγιο.

Η γλώσσα τους έχει δώσει έναν σύνδεσμο με τον έξω κόσμο και μέσω της γλώσσας έχουν αναπτύξει μια ισχυρή βάση γνώσεων. Μπορούν να αμφισβητούν, να συζητούν, να επιχειρηματολογούν, να συλλογίζονται και να χρησιμοποιούν τη γλώσσα για να ελέγχουν τον κόσμο γύρω τους.

Αυτές οι γλωσσικές δεξιότητες θα χρησιμοποιηθούν από τον δάσκαλο κατά τη διδασκαλία της ανάγνωσης και της γραφής. Τα παιδιά δηλαδή θα χρησιμοποιήσουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες ως εφαλτήριο για τον εγγραμματισμό.

Όταν υπάρχει κάποια γλωσσική καθυστέρηση (για οποιονδήποτε λόγο και αν συμβαίνει αυτό), επηρεάζεται σε ανάλογο βαθμό και ο εγγραμματισμός.

Κωφά παιδιά και γραπτή έκφραση

Τα κωφά παιδιά συνήθως κάνουν γραμματικά λάθη, όπως λάθη στους χρόνους και στις καταλήξεις των λέξεων. Συχνά, δημιουργούν προτάσεις που δεν έχουν σωστή δομή, καθώς η συγκεκριμένη δεξιότητα προϋποθέτει ότι το άτομο γνωρίζει πώς συνδυάζονται τα στοιχεία της γλώσσας, ένα σημείο στο οποίο αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Κατά συνέπεια, χρειάζονται συνεχή επανάληψη της σωστής δομής των προτάσεων, ώστε να κατανοήσουν με ποια σειρά τοποθετούνται και πώς συνδυάζονται μεταξύ τους οι λέξεις. Και φυσικά χρειάζονται ενθάρρυνση για να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση στη γραφή.

Συχνά προτιμούν να γράφουν για γεγονότα που γνωρίζουν παρά να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους. Ενδεχομένως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν περιορισμένες ευκαιρίες για φανταστικό παιχνίδι, κάτι που επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη της φαντασίας τους. Η ανάγνωση, όμως, απαιτεί φαντασία, καθώς κάθε λέξη προσθέτει κάτι στην εικόνα που δημιουργείται στο μυαλό του αναγνώστη.

Κωφά παιδιά και ανάγνωση

Τα κωφά παιδιά, όπως και τα ακούοντα, πρέπει να μάθουν πώς να διαβάζουν και να κατανοούν ιστορίες και αποσπάσματα από όλα τα μαθήματα στο σχολείο. Πρέπει να είναι σε θέση να ξεχωρίζουν ποιες λέξεις μεταφέρουν σημαντικά νοήματα/ ιδέες και ποιες όχι. Μερικές φορές αυτό είναι δύσκολο, επειδή διαβάζουν λέξεις και προτάσεις που δεν μπορούν να καταλάβουν. Μερικά παιδιά απλώς διαβάζουν κάθε λέξη ξεχωριστά, χωρίς να κατανοούν το νόημα της και το μήνυμα που μεταφέρει.

Είναι σημαντικό να ελέγχουμε ότι τα παιδιά καταλαβαίνουν τι διαβάζουν, κάνοντάς τους ερωτήσεις σχετικά με το λεξιλόγιο ή την πλοκή, ζητώντας τους να πουν την ιστορία με δικά τους λόγια, να την ζωγραφίσουν ή να την δραματοποιήσουν.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε ένα κωφό παιδί να κατακτήσει και να αγαπήσει την ανάγνωση και τη γραφή

• Διαβάστε του βιβλία κάθε μέρα. Τα βιβλία πρέπει να είναι κατάλληλα για την ηλικία και ενδιαφέροντά του. Η από κοινή ανάγνωση συμβάλλει στην ανάπτυξη του λεξιλογίου, της ικανότητας κατανόησης και των οπτικών δεξιοτήτων. Θα αρχίσει να αναπτύσσει μια αγάπη για τα βιβλία. Μπορείτε να διαβάζετε εναλλάξ κομμάτια του κειμένου ή να διαβάζετε ταυτόχρονα.
• Μην πιέζετε το παιδί σας να διαβάσει αν δεν θέλει. Δείξτε του έμμεσα ότι το διάβασμα βιβλίων επιβραβεύεται (για παράδειγμα, αφήστε το να μείνει ξύπνιο λίγο αργότερα με την προϋπόθεση ότι θα διαβάσει).
• Ενθαρρύνετε την απόλαυση της ανάγνωσης διαβάζοντας μαζί και συζητώντας, σχολιάζοντας και αμφισβητώντας την ιστορία καθώς διαβάζετε.
• Δημιουργήστε ένα ημερολόγιο. Κάθε μέρα να γράφετε ένα σύντομο κείμενο για οτιδήποτε : κάτι που έγινε, κάτι που θέλετε να συμβεί, κάτι που παρατηρήσατε, κ.λπ. Το παιδί διαβάζει ό,τι γράφετε και μετά γράφει και εκείνο. Μην διορθώνετε την ορθογραφία, τη στίξη ή τη γραμματική σε αυτό το ημερολόγιο. Είναι απλώς ένα «βιβλίο επικοινωνίας» για να υποστηρίξει την ανάπτυξη θετικών στάσεων απέναντι στην ανάγνωση και τη γραφή.
• Γράψτε σημειώματα στο παιδί αντί να του πείτε τι επιθυμείτε και ζητήστε του να σας γράψει και εκείνο σε ένα σημείωμα την απάντησή του. Μπορείτε για παράδειγμα να του αφήσετε ένα σημείωμα για το πού θα βρει ένα δωράκι έκπληξη που του πήρατε.
• Διαβάστε μια ιστορία μαζί και στη συνέχεια, χρησιμοποιήστε μαζί το θέμα της ιστορίας για να δημιουργήσετε μια «νέα εκδοχή ή ένα νέο τέλος».
• Καθιερώστε να λέει το παιδί ιστορίες και να τις γράφετε εσείς (σε ένα χαρτί ή στον υπολογιστή). Ενθαρρύνετέ το να τις διαβάζει καθώς τις γράφετε για να παρακολουθεί την πλοκή της. Αν θέλει, μπορεί στο τέλος να ζωγραφίσει και εικόνες για να τςι συνοδεύσει. Κρατήστε τις ιστορίες σε έναν φάκελο για να τις διαβάσετε μαζί αργότερα.
• Ενθαρρύνετε το παιδί σας να γράφει περιγραφές, γράμματα, email και λίστες αγορών.
• Να είστε πρότυπο. Βοηθήστε το παιδί να δει τους ενήλικες να απολαμβάνουν το διάβασμα. Παρέχετε άφθονο υλικό ανάγνωσης στο σπίτι και βεβαιωθείτε ότι έχει μια ξεχωριστή θέση για να βάζει τα βιβλία του. Γίνετε μέλος της δανειστικής βιβλιοθήκης της γειτονιάς σας!
• Καθιερώστε μια «ώρα ανάγνωσης» για ένα σύντομο χρονικό διάστημα κάθε μέρα.
• Κάντε το διάβασμα διασκέδαση.
• Κλείστε την τηλεόραση και διαβάστε λογοτεχνία.
• Δείτε τηλεόραση ή βίντεο έχοντας ενεργοποιημένους τους υπότιτλους.

Απόδοση του άρθρου Deaf and Hard of Hearing Students and Reading and Writing

Ιωάννα Αγγέλου

Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)

Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)

MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση