Η συνεχής ροή βίντεο στο TikTok, στα reels του Instagram και στα shorts του YouTube που περνούν από μπροστά μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μας δημιουργεί απλώς διάσπαση προσοχής· αλλάζει την αντίληψή μας για τον χρόνο.
Η «προοπτική για το μέλλον» είναι η ικανότητά μας να συνδέουμε τις ενέργειές μας στο παρόν με μεταγενέστερα αποτελέσματα. Για τους μαθητές, αυτό σημαίνει να βλέπουν το όφελος του διαβάσματος επειδή γνωρίζουν ότι μπορεί να τους αποφέρει καλούς βαθμούς, οι οποίοι με τη σειρά τους μπορούν να οδηγήσουν στην εισαγωγή στο πανεπιστήμιο και, τελικά, σε μια θέση εργασίας. Αυτός ο πολυδιάστατος τρόπος σκέψης τούς επιτρέπει να δίνουν προτεραιότητα στη μελέτη έναντι της άμεσης ανταμοιβής που τους προσφέρει η παρακολούθηση βίντεο ή τα βιντεοπαιχνίδια.
Ερευνητές από διάφορα πανεπιστήμια της Κίνας διεξήγαγαν μελέτη σε περισσότερους από 1.500 μαθητές λυκείου και διαπίστωσαν ότι η συστηματική κατανάλωση τέτοιων βίντεο σύντομης διάρκειας έχει σοβαρές επιπτώσεις στην προοπτική των μαθητών για το μέλλον.
Συγκεκριμένα, τα πρωτότυπα, ελκυστικά και ξεκούραστα αυτά βίντεο ενεργοποιούν το κύκλωμα επιβράβευσης του εγκεφάλου, οδηγώντας σε άμεση και διαρκή ικανοποίηση. Σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη, αυτού του είδους η ενασχόληση ενεργοποιεί τα κέντρα του εθισμού στον εγκέφαλό μας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθιστά δύσκολη τη διακοπή της παρακολούθησης.
Τώρα, επιπλέον, μας κάνει και λιγότερο ικανούς να σχεδιάζουμε το μέλλον μας – έως και αδιάφορους για αυτό.
Οι επιπτώσεις στον εγκέφαλο ισχύουν και για τους ενηλίκους, αλλά είναι πιο σοβαρές στους εφήβους, αναφέρει η δρ Βέρα Φόιερ, κλινική διευθύντρια του Child Mind Institute, ενός φορέα παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Οι έφηβοι δυσκολεύονται περισσότερο από τους ενηλίκους να κάνουν σχέδια για το μέλλον και να ελέγξουν τις παρορμήσεις τους λόγω του ανεπαρκώς ανεπτυγμένου προμετωπιαίου φλοιού. Είναι κοινώς παραδεκτό ότι πριν από την ηλικία των 25 ετών περίπου το συγκεκριμένο τμήμα του εγκεφάλου δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένο.
«Γνωρίζουμε ότι οι νέοι δυσκολεύονται να κάνουν υπομονή, να αντέξουν τη ματαίωση και να αναβάλουν την ευχαρίστησή τους. Εχουν μεγαλύτερη δυσκολία να διαχειριστούν και να ξεπεράσουν τις αντιξοότητες» αναφέρει η Φόιερ, η οποία δεν εμπλέκεται στην κινεζική έρευνα.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα της μελέτης δεν ήταν εντελώς απογοητευτικά. «Ενα νέο εύρημα της μελέτης αυτής είναι ότι η ικανότητα των εφήβων να υπερβαίνουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στο σχολείο βελτιώνεται όταν έχουν ένα στέρεο όραμα για το μέλλον» αναφέρει η Φόιερ.
Φαύλος κύκλος
Η μελέτη εξέτασε τη «σχολική ανθεκτικότητα», όπως την όρισαν οι μελετητές, δηλαδή το πώς αντιδρούν οι μαθητές στη συνήθη πίεση του σχολείου και στις καθημερινές αντιξοότητες της μαθησιακής διαδικασίας και πώς ανακάμπτουν από αυτές. Οι μαθητές που είναι λιγότερο προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τις σχολικές αντιξοότητες, όπως τους χαμηλούς βαθμούς, τείνουν περισσότερο να χρησιμοποιούν τα βίντεο σύντομης διάρκειας ως μέσο διαφυγής, μπαίνοντας έτσι σε έναν φαύλο κύκλο.
Με άλλα λόγια, τα βίντεο πιθανώς να μην αποτελούν την ίδια την αιτία αυτής της αναβλητικότητας, αλλά μάλλον ένα σύμπτωμά της. Και το να βοηθάμε τα παιδιά να θέτουν φιλόδοξους στόχους είναι ένας τρόπος να συνδέσουν τη σχολική τους προσπάθεια με το μέλλον και να μη θέτουν σε προτεραιότητα την άμεση ανταμοιβή που παίρνουν από την παρακολούθηση βίντεο.
«Η καλλιέργεια της προοπτικής για το μέλλον στους εφήβους είναι, επομένως, καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση των βλαπτικών επιπτώσεων του εθισμού στα βίντεο σύντομης διάρκειας και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους στο σχολικό πλαίσιο» αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης. (Οι μελετητές δεν θέλησαν να κάνουν κάποιο σχόλιο όταν τους ζητήθηκε.)
Οι εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν βρεθεί στο στόχαστρο των εποπτικών αρχών, ενώ έχουν υποβληθεί και σχετικές αγωγές εναντίον τους.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν προχωρήσει σε αλλαγές με στόχο τον περιορισμό του εθισμού των νέων στα προϊόντα τους, όπως η ενσωμάτωση στις εφαρμογές τους υπενθυμίσεων για διαλείμματα στη χρήση, η απενεργοποίηση των ειδοποιήσεων push κατά τη διάρκεια της νύχτας και η απενεργοποίηση της αυτόματης αναπαραγωγής βίντεο στους λογαριασμούς των εφήβων.
Στο πλαίσιο του πρόσφατου εξωδικαστικού συμβιβασμού, ύψους 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ανάμεσα στη Meta Platforms και 48 Πολιτείες για την ασφάλεια των παιδιών στο Διαδίκτυο, ο τεχνολογικός κολοσσός συμφώνησε να θεσπίσει ημερήσιο όριο δύο ωρών για τους εφήβους στο Instagram και το Facebook, καθώς και να διακόπτει την κύρια ροή στις εφαρμογές αυτές από τα μεσάνυχτα ως τις 6 π.μ. Η Meta καλεί το TikTok, το YouTube και το Snap να συμφωνήσουν στην υιοθέτηση των ίδιων χρονικών περιορισμών στις εφαρμογές τους.
Πέντε πράγματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς
Ας δούμε ορισμένους τρόπους με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους να παραμένουν προσηλωμένα στις υποχρεώσεις τους:
1.
Θέστε εσείς όρια στις εφαρμογές. Η άσκηση γονικού ελέγχου δεν είναι εύκολη υπόθεση και ο ευκολότερος τρόπος να τον εφαρμόσετε είναι να ορίσετε χρονικά όρια στη χρήση των εφαρμογών σε επίπεδο συσκευής. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω του Family Sharing στις συσκευές Apple, του Google Family Link στις συσκευές Android ή απευθείας από τις ρυθμίσεις χρόνου χρήσης στο ίδιο το τηλέφωνο. Στους εποπτευόμενους λογαριασμούς, οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να θέτουν χρονικά όρια στα YouTube Shorts – ή να απενεργοποιήσουν εντελώς τα σύντομα βίντεο.
2.
Συζητήστε πότε επιτρέπονται τα σύντομα βίντεο. Αν τα παιδιά θέλουν πολύ να παρακολουθούν αυτά τα σύντομα βίντεο, ορίστε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας ή ημέρες της εβδομάδας που επιτρέπονται και φροντίστε να εξηγήσετε γιατί εφαρμόζετε αυτούς τους περιορισμούς.
3.
Βάλτε το τηλέφωνο σε σίγαση. Ζητήστε από τα παιδιά σας να βάζουν τα τηλέφωνά τους σε focus mode (λειτουργία συγκέντρωσης) την ώρα που διαβάζουν, ώστε να μη λαμβάνουν ειδοποιήσεις για γραπτά μηνύματα και ενημερώσεις από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
4.
Βγάλτε τα τηλέφωνα έξω από το υπνοδωμάτιο. Τα παιδιά δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τα τηλέφωνά τους την ώρα της μελέτης – παρότι μπορεί να ισχυριστούν ότι τα χρειάζονται για την αριθμομηχανή ή για αναζητήσεις στο Διαδίκτυο. Ακόμη σημαντικότερο είναι να κρατάτε τα τηλέφωνα εκτός του δωματίου τους κατά τη διάρκεια της νύχτας ώστε να εξασφαλίζετε ότι κοιμούνται επαρκώς.
5.
Διδάξτε στα παιδιά την ενσυνειδητότητα. Ο όρος «ενσυνειδητότητα» μπορεί να ακούγεται απλώς σαν μια λέξη της μόδας, αλλά, σύμφωνα με μια έρευνα, αντιπροσωπεύει το ήμισυ περίπου της σύνδεσης ανάμεσα στον εθισμό στα σύντομα βίντεο και την παραμέληση των σχολικών υποχρεώσεων. Οπως έδειξε η έρευνα, μια σύντομη άσκηση ενσυνειδητότητας πριν από τη σχολική μελέτη μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να συγκεντρωθούν.
Julie Jargon
The Wall Street Journal
Πηγή: Το Βήμα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου