Screen time στα παιδιά: 5 τρόποι να μπουν όρια στην καθημερινότητα

Η χρήση κινητών τηλεφώνων, tablets και ηλεκτρονικών υπολογιστών αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των παιδιών.

Από την ψυχαγωγία και τα βιντεοπαιχνίδια μέχρι την επικοινωνία με φίλους και τις σχολικές δραστηριότητες, οι οθόνες καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο χρόνο, προκαλώντας προβληματισμό στους γονείς σχετικά με τις επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη και τη συμπεριφορά των ανηλίκων.

Το «screen time», δηλαδή ο χρόνος που περνά κάποιος μπροστά σε μια οθόνη, δεν αποτελεί από μόνο του τον μοναδικό παράγοντα που καθορίζει εάν η χρήση της τεχνολογίας είναι επιβαρυντική. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η ηλικία του παιδιού, το περιεχόμενο που παρακολουθεί, η διάρκεια της χρήσης και κυρίως οι δραστηριότητες που ενδεχομένως περιορίζονται εξαιτίας της.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP), η διαμόρφωση υγιών ψηφιακών συνηθειών απαιτεί τη συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας, με σαφείς κανόνες, επικοινωνία και ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.

Τι προκαλούν οι οθόνες στα παιδιά

Η υπερβολική χρήση οθονών μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές πτυχές της καθημερινότητας των παιδιών, ιδιαίτερα όταν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα, το παιχνίδι και την άμεση κοινωνική αλληλεπίδραση.

Μία από τις συχνότερες επιπτώσεις αφορά τον ύπνο. Η χρήση κινητών τηλεφώνων και tablets πριν από την κατάκλιση μπορεί να δυσκολέψει τη διαδικασία χαλάρωσης, ενώ το φως που εκπέμπουν οι συσκευές και το έντονα διεγερτικό περιεχόμενο ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου.

Παράλληλα, η πολύωρη παραμονή μπροστά σε μια οθόνη συνδέεται συχνά με καθιστική συμπεριφορά και περιορισμό της σωματικής άσκησης. Όταν ο χρόνος που αφιερώνεται σε ηλεκτρονικές συσκευές αντικαθιστά το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους ή τον αθλητισμό, μπορεί να επηρεαστεί η συνολική σωματική ευεξία του παιδιού.

Προβληματισμός υπάρχει και για τη συγκέντρωση, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά εκτίθενται συνεχώς σε ειδοποιήσεις, σύντομα βίντεο και περιεχόμενο που εναλλάσσεται με μεγάλη ταχύτητα.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες και δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση οθόνης προκαλεί προβλήματα προσοχής.

Στις μικρότερες ηλικίες, η υπερβολική παθητική παρακολούθηση περιεχομένου μπορεί να περιορίσει τον χρόνο που αφιερώνεται σε δραστηριότητες απαραίτητες για τη γλωσσική και κοινωνική ανάπτυξη, όπως η συζήτηση με τους γονείς, το δημιουργικό παιχνίδι και η αλληλεπίδραση με άλλα παιδιά.

Επιπλέον, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η συνεχής σύγκριση με άλλους χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πρόσθετους κινδύνους, κυρίως για τους εφήβους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι ψηφιακές δραστηριότητες είναι επιβλαβείς. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, η δημιουργική χρήση της τεχνολογίας και η επικοινωνία με φίλους μπορούν να έχουν θετικά αποτελέσματα, όταν εντάσσονται σε μια ισορροπημένη καθημερινότητα.

Οθόνες και παιδιά: 5 τρόποι να μπουν όρια στην καθημερινότητα

Η καθιέρωση ορίων δεν χρειάζεται να βασίζεται σε συνεχείς απαγορεύσεις ή συγκρούσεις. Αντίθετα, οι ειδικοί προτείνουν μια σταθερή προσέγγιση, στην οποία οι γονείς εξηγούν τους κανόνες και βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν σταδιακά την ικανότητα αυτορρύθμισης.

Καθιερώστε συγκεκριμένες ώρες χωρίς οθόνες

Τα οικογενειακά γεύματα, η ώρα της μελέτης και το διάστημα πριν από τον ύπνο μπορούν να αποτελούν ζώνες χωρίς κινητά και tablets. Η απομάκρυνση των συσκευών από το υπνοδωμάτιο κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί επίσης να βοηθήσει στην προστασία του ύπνου.

Δημιουργήστε ένα οικογενειακό πρόγραμμα χρήσης

Οι κανόνες είναι ευκολότερο να τηρηθούν όταν έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων. Οι γονείς μπορούν να καθορίσουν μαζί με τα παιδιά πότε επιτρέπεται η χρήση συσκευών, ποιες εφαρμογές είναι κατάλληλες για την ηλικία τους και πώς θα συνδυάζεται ο ψηφιακός χρόνος με τις υπόλοιπες υποχρεώσεις.

Προσφέρετε εναλλακτικές δραστηριότητες

Ο περιορισμός του screen time γίνεται δυσκολότερος όταν δεν υπάρχουν άλλες επιλογές ψυχαγωγίας. Ο αθλητισμός, οι βόλτες, τα επιτραπέζια παιχνίδια, το διάβασμα και οι δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν να περιορίσουν την ανάγκη συνεχούς ενασχόλησης με μια οθόνη.

Δώστε το παράδειγμα με τη δική σας συμπεριφορά

Τα παιδιά παρατηρούν τις συνήθειες των ενηλίκων και συχνά τις υιοθετούν. Όταν οι γονείς χρησιμοποιούν διαρκώς το κινητό τους, ακόμη και κατά τη διάρκεια του φαγητού ή μιας οικογενειακής συζήτησης, είναι δυσκολότερο να εξηγήσουν γιατί πρέπει να ισχύουν διαφορετικοί κανόνες για τα παιδιά.

Δώστε σημασία στο περιεχόμενο, όχι μόνο στη διάρκεια

Δεν έχουν όλες οι δραστηριότητες μπροστά σε μια οθόνη την ίδια επίδραση. Η παρακολούθηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος, η δημιουργία ενός ψηφιακού έργου ή η επικοινωνία με συγγενείς διαφέρουν από την πολύωρη, παθητική κατανάλωση βίντεο. Οι γονείς χρειάζεται να γνωρίζουν όχι μόνο πόση ώρα χρησιμοποιεί το παιδί μια συσκευή, αλλά και τι κάνει σε αυτήν.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για τα παιδιά κάτω των δύο ετών την αποφυγή του καθιστικού χρόνου μπροστά σε οθόνες, ενώ για παιδιά ηλικίας δύο έως τεσσάρων ετών προτείνει να μην υπερβαίνει τη μία ώρα ημερησίως, με το λιγότερο να θεωρείται προτιμότερο.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής δίνει έμφαση στην ποιότητα της χρήσης και στη διατήρηση επαρκούς χρόνου για ύπνο, άσκηση, μάθηση και κοινωνικές δραστηριότητες, αντί για ένα ενιαίο χρονικό όριο που θα ισχύει για όλες τις ηλικίες.

Με πληροφορίες από American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org), UNICEF και Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Πηγή: LiFO