Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026

Οταν τα ενήλικα παιδιά απομακρύνονται «αθόρυβα» – Τα 8 «κρυφά» σημάδια που οι γονείς δεν βλέπουν

Οταν παίρνω συνεντεύξεις από γονείς που έχουν αποξενωθεί από τα ενήλικα παιδιά τους, πολλοί λένε: «Το παιδί μου έκοψε ξαφνικά την επαφή μαζί μου. Δεν το περίμενα».

Ωστόσο, οι άνθρωποι που έχουν διακόψει κάθε επαφή με τους γονείς τους συχνά μου αναφέρουν ότι η απόφαση αυτή ήταν για εκείνους η έσχατη λύση – κάτι που προετοιμαζόταν από καιρό.

Πού οφείλεται αυτή η ασυμφωνία;

Η αποξένωση συνήθως συμβαίνει προοδευτικά – και οι γονείς δεν αναγνωρίζουν πάντα τα σημάδια της, εξηγεί η Κριστίνα Σαρπ, καθηγήτρια Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Rutgers. Σκεφτείτε μια κλίμακα από το 1 έως το 10, όπου το 10 αντιστοιχεί στην πλήρη επαφή μεταξύ γονέα και παιδιού και το 1 στην παντελή απουσία επαφής. Ενδιάμεσα, υπάρχει μια αργή, σταδιακή αποστασιοποίηση: λιγότερα τηλεφωνήματα και επισκέψεις, λιγότερη ουσιαστική επικοινωνία.

«Είναι μύθος ότι η αποξένωση είναι πάντα “όλα ή τίποτα”» λέει η Σαρπ, που μελετά το φαινόμενο.
Οι συμπεριφορές

Η Σαρπ διακρίνει οκτώ χαρακτηριστικά στην αποξένωση, δηλαδή τους τομείς στους οποίους τα ενήλικα παιδιά που απομακρύνονται από τους γονείς τους αλλάζουν συμπεριφορά ή συναισθήματα:

Ποσότητα επικοινωνίας: Μειώνουν τη συχνότητα των επαφών. Στις λιγότερο σοβαρές περιπτώσεις αποξένωσης, μπορεί να τηλεφωνούν πότε-πότε. Στις πιο σοβαρές, δεν υπάρχει καμία επαφή.

Ποιότητα επικοινωνίας: Σταματούν να αναφέρονται σε σημαντικά ή προσωπικά ζητήματα. Αντί να μιλούν για τη δουλειά ή τον σύντροφό τους, για παράδειγμα, μπορεί να μιλούν για τον καιρό.

Φυσική απόσταση: Μετακομίζουν μακριά ή παραμένουν μακριά. Κάποιοι μπορεί να διατηρήσουν επαφή. Αλλοι μετακομίζουν και δεν λένε καν στους γονείς τους πού μένουν.

Παρουσία ή απουσία συναισθήματος: Η ένταση των συναισθημάτων για τον γονέα αλλάζει. Ορισμένοι κατακλύζονται από θυμό ή νιώθουν συντετριμμένοι. Αλλοι περιγράφουν ότι νιώθουν συναισθηματικά μουδιασμένοι.

Θετική ή αρνητική διάθεση: Η χροιά του συναισθήματος μεταβάλλεται – συχνά γίνεται πιο αρνητική καθώς το παιδί αποξενώνεται περισσότερο. Για παράδειγμα, κάποιος που απλώς θεωρούσε τη μητέρα του δύσκολο άνθρωπο μπορεί να φτάσει να την απεχθάνεται, έως και να τη μισεί.

Επιθυμία για συμφιλίωση: Αλλάζει η επιθυμία να παραμείνουν εντός της οικογένειας. Ορισμένοι αποφασίζουν να κόψουν κάθε δεσμό. Αλλοι ελπίζουν ότι οι σχέσεις μπορεί να αποκατασταθούν, εφόσον αλλάξουν ορισμένα στοιχεία στη συμπεριφορά των γονέων.

Αμοιβαιότητα ρόλων: Θεωρούν ότι οι γονείς τους δεν συμπεριφέρονται πια όπως θα έπρεπε να συμπεριφέρεται μια μητέρα ή ένας πατέρας. Και σταματούν και εκείνοι να συμπεριφέρονται όπως θα ήταν αναμενόμενο να συμπεριφέρεται ένα παιδί στους γονείς του. Για παράδειγμα, μπορεί να αρνηθούν να επισκεφθούν τον γονιό τους ενώ είναι άρρωστος ή ετοιμοθάνατος.

Νομικές ενέργειες: Διακόπτουν και τυπικά τους δεσμούς με τον γονέα, π.χ. αλλάζουν το επώνυμό τους ή τους εξαιρούν από τη διαθήκη τους.

Οι συμπεριφορές αυτές δεν παρατηρούνται απαραιτήτως όλες σε κάθε περίπτωση αποξένωσης, επισημαίνει η Σαρπ. Μπορεί επίσης να υπάρχουν διακυμάνσεις, με τα παιδιά άλλοτε να έρχονται πιο κοντά και άλλοτε να απομακρύνονται από τους γονείς.

Στρατηγικές

Αν οι γονείς το κατανοήσουν αυτό, ίσως καταφέρουν να βελτιώσουν τη σχέση. «Στην πορεία αυτής της προοδευτικής διαδικασίας υπάρχει δυνατότητα για συμβιβασμό» εξηγεί η Σαρπ.

Σε συζητήσεις στο Reddit, χρήστες προτείνουν στρατηγικές για το πώς να αποστασιοποιηθεί κανείς από τους γονείς του: να απαντά σε κάθε δεύτερη κλήση ή γραπτό μήνυμα, να τους τηλεφωνεί σε ώρες που γνωρίζει ότι θα είναι απασχολημένοι, να τους ζητεί να σταματήσουν να τον ρωτούν τι κάνει και να εφαρμόζει την τεχνική του «grey rocking» στην επικοινωνία, δηλαδή να είναι εσκεμμένα βαρετός, αδιάφορος και αμέτοχος – σαν ένας άψυχος βράχος.

Ωστόσο, τα παιδιά που απομακρύνονται δεν το δηλώνουν πάντα στους γονείς τους. Ακόμα κι όταν το κάνουν όμως, οι γονείς ενίοτε αντιστέκονται στα όρια που προσπαθούν να θέσουν τα παιδιά.

Στο μεταξύ, οι γονείς ενδέχεται να εκλάβουν εσφαλμένα αυτή την αποστασιοποίηση ως μια φυσιολογική αναπτυξιακή φάση, συνειδητοποιώντας την έκτασή της μόνο εκ των υστέρων.

«Η οριστική διακοπή των σχέσεων είναι η προφανής ένδειξη» λέει η Τζένιφερ Χέρσον, σύμβουλος οικογενειακής αποξένωσης στο Σακραμέντο. «Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια διόρθωσης προτού η κατάσταση παγιωθεί».

Ο 51χρονος Τζο Μπέρνστιν επί δεκαετίες προσπαθούσε να θέσει όρια στη σχέση του με τον πατέρα του, έχοντας περάσει δύσκολα παιδικά χρόνια μαζί του. Αρχικά, προσπάθησε να περιορίσει την επικοινωνία. Επειτα, όταν παντρεύτηκε και απέκτησε παιδί, σταμάτησε να του μιλάει για την οικογένειά του και αρνιόταν να βρεθούν όλοι μαζί. Εκανε επίσης μεγάλες προσπάθειες να βγάλει τον πατέρα του από το μυαλό του.

Αναμνήσεις

Ομως τίποτα από αυτά δεν τον έκανε να νιώθει καλύτερα, όπως λέει. Επανέρχονταν διαρκώς στο μυαλό του αναμνήσεις από περιστατικά της παιδικής του ηλικίας. Ενιωθε κυριευμένος από θυμό. Και όσο περισσότερο εκείνος απομακρυνόταν τόσο περισσότερο αντιστεκόταν ο πατέρας του, προσθέτει.

Πριν από τρία χρόνια ξεκίνησε ψυχοθεραπεία, που τον βοήθησε να επεξεργαστεί τα συναισθήματά του. Οταν, αργότερα, ο πατέρας του τον επέκρινε για αυτό, ο Μπέρνστιν λέει ότι αντέδρασε μπλοκάροντάς τον εντελώς.

«Αυτό μου προσφέρει την ανακούφιση που χρειάζομαι ώστε να κάνω λίγο πίσω και να διαχειριστώ την κατάσταση με μεγαλύτερη εσωτερική ηρεμία» εξηγεί ο Μπέρνστιν, διοικητικό στέλεχος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στο Σικάγο. «Και αυτό μου επιτρέπει ακόμα και να τον συμπονέσω κάπως, επειδή είχε κι αυτός δύσκολα παιδικά χρόνια».

Οσο για μια πιθανή επανασύνδεση, ο Μπέρνστιν λέει ότι θα τη δεχόταν ευχαρίστως αν ο πατέρας του ήταν σε θέση να συμπεριφερθεί με σεβασμό, πολιτισμένα. «Αυτή θα ήταν η καλύτερη έκβαση» σχολιάζει. «Γιατί το να τελειώνουν τα πράγματα στο σκοτάδι δεν είναι καλό για κανέναν».

Τι μπορούν να κάνουν οι αποξενωμένοι γονείς και παιδιά για να γεφυρώσουν το χάσμα;

Οσοι έχουν απομακρυνθεί από τους γονείς τους ή έχουν διακόψει τις σχέσεις τους δεν επιθυμούν πάντα την επανασύνδεση. Εάν έχουν υποστεί κακοποίηση, για παράδειγμα, ενδέχεται να είναι ασφαλέστερο να παραμείνουν μακριά.

Ωστόσο, συχνά, η αποξένωση είναι αποτέλεσμα προβλημάτων στην επικοινωνία ή παραβίασης των ορίων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι θεραπευτές συνιστούν στους γονείς και στα παιδιά που θέλουν να αποκαταστήσουν τη σχέση τους να συναντηθούν σε ουδέτερο έδαφος, όπως σε ένα εστιατόριο, για να συζητήσουν. Το ενήλικο παιδί θα πρέπει να παραδεχθεί ότι απομακρύνεται – και να εστιάσει στα επαναλαμβανόμενα μοτίβα συμπεριφοράς, όχι σε μεμονωμένα περιστατικά, όταν αναλύει το πρόβλημα.

Να ακούσουν

Οι γονείς πρέπει να έχουν μαζί τους ένα σημειωματάριο, συμβουλεύει η Κάθριν Χίκεμ, ψυχοθεραπεύτρια στην Ατλάντα, ειδική στις σχέσεις μεταξύ γονέων και ενήλικων παιδιών. Συνιστά στους γονείς να πουν στο παιδί τους: «Συνειδητοποιώ ότι έχω κάνει ορισμένα λάθη που σε πλήγωσαν και θέλω να σε ακούσω».

Είναι σημαντικό για τους γονείς να μην τηρούν αμυντική στάση, να μην προσπαθούν να δικαιολογηθούν ή να αιτιολογήσουν τις πράξεις τους, λέει η Χίκεμ. Θα πρέπει να ακούσουν. Να πουν στο παιδί τους ότι εκτιμούν το θάρρος που χρειάστηκε για να πει την αλήθεια. Και να υποσχεθούν ότι θα επιδιώξουν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.

Στη συνέχεια, ο γονέας θα πρέπει να καθίσει λίγες μέρες να σκεφτεί όσα άκουσε, να καλέσει ξανά το παιδί του και να συνεχίσει τον διάλογο.

«Η αποκατάσταση της σχέσης δεν είναι μια στιγμή πλήρους κάθαρσης» αναφέρει η Ρέιτσελ Χακ, οικογενειακή σύμβουλος στο Ρίνο της Νεβάδα, που εργάζεται με οικογένειες που αντιμετωπίζουν ζητήματα αποξένωσης. «Είναι να διατηρήσεις τη σχέση παρά την απόσταση».

The Wall Street Journal
Πηγή: Το Βήμα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου