Ξεκινά η σχολική χρονιά και μαζί της ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο – μαζί, βέβαια, με το Excel του οικογενειακού προγραμματισμού. Δευτέρα αγγλικά, Τρίτη κολύμβηση, Τετάρτη σύλλογος ρομποτικής, Πέμπτη πάλι αγγλικά, Παρασκευή ίσως κάποιο άθλημα. Προσθέτουμε σχολείο, διάβασμα, μετακινήσεις και, στα μεγαλύτερα παιδιά, φροντιστήριο. Και κάπως έτσι μια εβδομάδα μπορεί να γεμίσει πριν καν καλά καλά αρχίσει.
Οι εξωσχολικές δραστηριότητες έχουν πραγματική αξία για τη σωματική, πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Προσφέρουν κίνηση, δημιουργικότητα, κοινωνικές σχέσεις, νέες δεξιότητες και την ευκαιρία σε ένα παιδί να ανακαλύψει καλύτερα τον εαυτό του, αλλά και πράγματα στα οποία είναι καλό ή απλώς του αρέσουν. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι ότι «τα παιδιά σήμερα κάνουν πολλά», αλλά ότι, στην προσπάθειά μας να τους προσφέρουμε περισσότερες εμπειρίες, μπορεί τελικά να τους στερούμε εκείνον τον ζωτικό ελεύθερο χρόνο που δεν χρειάζεται να έχει κάποιον συγκεκριμένο σκοπό.
Άρα, πόσες δραστηριότητες είναι πολλές; Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός. Υπάρχουν όμως μερικά πολύ πρακτικά σημάδια που χρειάζεται να λάβουμε υπόψιν οργανώνοντας το εβδομαδιαίο πρόγραμμα των παιδιών.
Δεν μετράμε δραστηριότητες, αλλά τον συνολικό χρόνο
Δύο δραστηριότητες μπορεί να είναι διαχειρίσιμες για ένα παιδί και εξαντλητικές για ένα άλλο. Αυτό που έχει σημασία, ωστόσο, είναι το πρόγραμμα στο σύνολο: πόσες ώρες βρίσκεται στο σχολείο, πόσο χρόνο απαιτεί η μετακίνηση, πόσο διάβασμα έχει και πόσες ελεύθερες ώρες απομένουν. Μια προπόνηση δίπλα στο σπίτι, για παράδειγμα, δεν επιβαρύνει την καθημερινότητα όπως μια δραστηριότητα που απαιτεί μία επιπλέον ώρα στον δρόμο. Πριν λοιπόν προσθέσουμε κάτι ακόμη, αξίζει να δούμε την εβδομάδα συνολικά και όχι απλώς τα κενά στο ημερολόγιο.
Ο ελεύθερος χρόνος δεν είναι ποτέ χαμένος χρόνος
Δεν χρειάζεται κάθε απόγευμα να αξιοποιείται με κάποιο χόμπι. Το παιχνίδι, η βόλτα, η συνάντηση με φίλους ή ακόμη και οι ώρες στις οποίες ένα παιδί δηλώνει ότι βαριέται δεν είναι χαμένος χρόνος. Η American Academy of Pediatrics τονίζει τη σημασία του ελεύθερου παιχνιδιού και επισημαίνει ότι το overscheduling μπορεί να γίνει πρόβλημα όταν ένα παιδί δεν διαθέτει πια χώρο για άλλες δραστηριότητες και ανάπαυση. Ένα πρόγραμμα που δεν προβλέπει κανένα αυθόρμητο απόγευμα ίσως χρειάζεται απλώς περισσότερο χώρο και όχι καλύτερη οργάνωση.
Αφήνουμε το παιδί να έχει λόγο στις επιλογές
Καθώς ένα παιδί μεγαλώνει, είναι σημαντικό να συμμετέχει όλο και περισσότερο στις αποφάσεις γύρω από το πρόγραμμά του. Μπορεί να θέλει πραγματικά να συνεχίσει ένα άθλημα, αλλά μπορεί επίσης να φοβάται ότι θα μας απογοητεύσει αν πει πως πλέον δεν το απολαμβάνει. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε μια δραστηριότητα με το πρώτο «βαριέμαι», καθώς η συνέπεια είναι επίσης κάτι που μαθαίνεται. Χρειάζεται όμως να υπάρχει χώρος για πραγματική συζήτηση και, ιδίως όσο μεγαλώνει, να έχει λόγο στο πώς μοιράζεται ο χρόνος του. Άλλο είναι να ενθαρρύνουμε το παιδί να δοκιμάσει κάτι και άλλο να μετατρέπουμε κάθε ενδιαφέρον του σε υποχρέωση για μία ολόκληρη χρονιά.
Παρατηρήστε τα σημάδια ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει
Μόνιμη κούραση, εκνευρισμός, δυσκολία στον ύπνο, πτώση της διάθεσης ή της απόδοσης και συνεχής αγωνία να προλάβει το επόμενο μάθημα είναι λόγοι για να αναθεωρήσουμε το πρόγραμμα του παιδιού. Στον αθλητισμό ειδικά, η υπερβολική προπόνηση χωρίς αρκετή αποκατάσταση έχει συνδεθεί με κόπωση, μεταβολές στη διάθεση, μειωμένη απόδοση και burnout. Δεν χρειάζεται βέβαια κάθε κουρασμένη Τετάρτη να οδηγεί σε ακύρωση δραστηριοτήτων. Όταν όμως η εξάντληση γίνεται ο κανόνας και όχι η εξαίρεση, το μήνυμα είναι αρκετά σαφές.
Μια δραστηριότητα δεν χρειάζεται να καταλήγει σε ένα μετάλλιο, ένα πτυχίο ή μια δεξιότητα που θα αξιοποιηθεί στο μέλλον για να έχει αξία. Ένα παιδί μπορεί να παίζει μπάσκετ χωρίς να είναι ιδιαίτερα καλό ή να κάνει ζωγραφική χωρίς καμία καλλιτεχνική φιλοδοξία. Έχει σημασία, λοιπόν, να δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στη συμμετοχή, την προσπάθεια και τη θετική εμπειρία και λιγότερο στην επίδοση.
Το ζητούμενο δεν είναι να γεμίσουμε κάθε διαθέσιμη εκτός σχολείου με κάτι «χρήσιμο», αλλά να προσφέρουμε στα παιδιά ευκαιρίες να δοκιμάσουν, να ανακαλύψουν τι αγαπούν και να εξελιχθούν, αφήνοντάς τους παράλληλα τον χρόνο να ξεκουραστούν, να παίξουν, να βαρεθούν και απλώς να είναι παιδιά. Ίσως αυτό να είναι και το πιο χρήσιμο κριτήριο όταν κοιτάζουμε το πρόγραμμα της νέας χρονιάς.
Πηγή: in.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου