Για πολλά παιδιά (…και γονείς), το πρώτο κουδούνι της χρονιάς εμπεριέχει –πέραν της κάποιας χαράς- αγωνία που εκφράζεται με στρες. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο Σεπτέμβριος αποτελεί μια σημαντική μετάβαση από την ελευθερία του καλοκαιριού σε ένα αυστηρό πρόγραμμα με νέες απαιτήσεις και μια δόση αβεβαιότητας.
Σκέψεις όπως «Θα τα καταφέρω;», «Θα είμαι με τους φίλους μου;», «Κι αν δεν τα πάω καλά;» είναι πολύ πιο συνηθισμένες απ’ όσο πιστεύουν οι περισσότεροι γονείς.
Αλλά μην αποθαρρύνεσθε καθώς υπάρχουν οι ειδικοί που γνωρίζουν πλέον αρκετά καλά ποιοι παράγοντες κάνουν αυτή τη μετάβαση πιο εύκολη. Και, ίσως, οι πιο σημαντικοί από αυτούς δεν έχουν καμία σχέση με τους αγχώδεις βαθμούς.
Η σωστή προετοιμασία
Η πρώτη συμβουλή των παιδοψυχολόγων είναι σχεδόν ομόφωνη: μην περιμένετε την μέρα του αγιασμού για να επιστρέψει η οικογένεια στους σχολικούς ρυθμούς.
Μία εβδομάδα σταδιακής προσαρμογής αρκεί ώστε ο οργανισμός να επανέλθει σε φυσιολογικούς ρυθμούς ύπνου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι με μικρές αλλαγές, όπως 15 έως 30 λεπτά νωρίτερα κάθε βράδυ, βοηθούν το βιολογικό ρολόι να προσαρμοστεί χωρίς πίεση.
Τα Centers for Disease Control and Prevention (CDC) αναφέρουν ότι περίπου 7 στους 10 μαθητές Λυκείου δεν κοιμούνται τις 8-10 ώρες που χρειάζεται ο οργανισμός τους τις σχολικές ημέρες. Αυτή η έλλειψη ύπνου σχετίζεται με μειωμένη προσοχή, δυσκολία στη μάθηση, χειρότερη διάθεση και στη συνέχεια χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις.
Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνονται και από μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Sleep Medicine Reviews. Αναλύοντας 38 διαφορετικές μελέτες, οι ερευνητές κατέληξαν ότι η επαρκής διάρκεια και ποιότητα ύπνου συνδέονται σταθερά με καλύτερη σχολική απόδοση, μεγαλύτερη συγκέντρωση και λιγότερες απουσίες.
Με άλλα λόγια, το σημαντικότερο σχολικό εφόδιο ίσως να είναι… το μαξιλάρι τους!
Στη χώρα μας, οι μαθητές του Λυκείου βιώνουν υψηλά επίπεδα εκπαιδευτικού άγχους, σύμφωνα με έρευνα της Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, η οποία κατέγραψε ότι οι σχολικές απαιτήσεις, οι πολλές ώρες μελέτης και η πίεση για επίδοση αποτελούν βασικούς παράγοντες επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας των εφήβων.
Παράλληλα, άλλη μελέτη του ΕΚΠΑ σε περισσότερους από 700 μαθητές της Αττικής έδειξε ότι ο μέσος χρόνος ύπνου των εφήβων είναι μόλις 7,5 ώρες (με πολλούς να κοιμούνται μετά τα μεσάνυχτα), σημαντικά χαμηλότερος από τις συστάσεις των ειδικών, γεγονός που επηρεάζει την εγρήγορση και τη μαθησιακή τους απόδοση.
Αξίζει να σημειωθεί τέλος, μια μελέτη για το άγχος και τον σχολικό εκφοβισμό που δημοσιεύθηκε στην Παιδαγωγική Επιθεώρηση. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, τα παιδιά που είναι θύματα σχολικού εκφοβισμού εμφανίζουν σημαντικά περισσότερα ψυχοσωματικά συμπτώματα, κοινωνικό άγχος όπως και συμπτώματα μετατραυματικού στρες.
Αχ αυτές οι οθόνες!
Η επιστροφή στο σχολείο σημαίνει και επιστροφή στους κανόνες περιορισμένης χρήσης κινητού και tablet, με την επιστήμη να γίνεται εδώ ολοένα πιο ξεκάθαρη.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε προ διετίας στο JAMA Pediatrics έδειξε ότι όσο περισσότερο χρόνο περνούν οι νέοι μπροστά σε οθόνες τις δύο τελευταίες ώρες πριν κοιμηθούν (με ιδιαίτερη μνεία σε όσους χρησιμοποιούν το κινητό στο κρεβάτι) τόσο μικρότερη είναι η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου τους.
Γι’ αυτό αγαπημένοι γονείς πρέπει να ακούσετε τους ειδικούς που προτείνουν οι ηλεκτρονικές συσκευές να μένουν εκτός υπνοδωματίου τουλάχιστον μία ώρα πριν από τον ύπνο, ειδικά τις τελευταίες ημέρες πριν ανοίξουν τα σχολεία.
Όταν το άγχος βρίσκει τρόπο να «μιλά» μέσα από το σώμα
Πολλά παιδιά δεν θα λεκτικοποιήσουν το άγχος τους, που σημαίνει ότι δεν θα ακούσετε να λένε «φοβάμαι να πάω σχολείο».
Πολύ συχνότερα, το άγχος εκφράζεται με άλλους τρόπους όπως: Ένας πονοκέφαλος κάθε πρωί, πόνος στην κοιλιά χωρίς οργανική αιτία, δυσκολία στον ύπνο, έντονη ευερεθιστότητα, υπερβολική ανησυχία για τα μαθήματα ή ακόμη και ξαφνική άρνηση να συζητήσουν για το σχολείο.
Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα, με τους ειδικούς σε αυτό το σημείο να επισημαίνουν ότι ένα μέτριο επίπεδο άγχους πριν από μια μεγάλη αλλαγή είναι φυσιολογικό και μάλιστα λειτουργεί ως μηχανισμός προσαρμογής.
Το ζητούμενο είναι να μη μείνει το παιδί μόνο του απέναντι σε όλα αυτά τα συναισθήματα.
Η πιο αποτελεσματική βοήθεια είναι η σχέση με τον γονιό
Οι περισσότεροι γονείς προσπαθούν να καθησυχάσουν το παιδί λέγοντας «μην αγχώνεσαι», με τους παιδοψυχολόγους να προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση.
Δεν χρειάζεται να κρύβουμε το συναίσθημα κάτω από το χαλάκι καθώς είναι προτιμότερο να το αναγνωρίζουμε. Οπότε τι κάνουμε; Μια θετική προσέγγιση θα ήταν: «Καταλαβαίνω ότι σε ανησυχεί η πρώτη μέρα. Θες να μου πεις τι σκέφτεσαι;». Μια τέτοια συζήτηση βοηθά το παιδί να προσπαθήσει να βάλει σε λόγια όσα νιώθει και να μειώσει σημαντικά την εσωτερική του ένταση.
Η σταθερή και ουσιαστική παρουσία των γονιών, η συνέπεια στο καθημερινό πρόγραμμα και η αποφυγή υπερβολικών προσδοκιών λειτουργούν ως οι ισχυρότεροι προστατευτικοί παράγοντες απέναντι στο σχολικό άγχος.
Κάθε ηλικία έχει τη δική της προσέγγιση
Οι αλλαγές που βιώνει ο άνθρωπος από την πρώτη δημοτικού μέχρι την τρίτη λυκείου είναι καθοριστικές, για αυτό και οι ανάγκες αλλάζουν σε κάθε φάση της ζωής του.
Στο Δημοτικό, το σημαντικότερο ζητούμενο είναι η ασφάλεια. Τα παιδιά χρειάζονται σταθερή ρουτίνα, ενθάρρυνση και χρόνο να μιλήσουν για όσα έζησαν μέσα στη μέρα.
Στο Γυμνάσιο, οι κοινωνικές σχέσεις αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι γονείς θα πρέπει να προσπαθήσουν να ακούν περισσότερο (χωρίς να κρίνουν) και να αποφεύγουν να μετατρέπουν κάθε συζήτηση σε έλεγχο.
Στο Λύκειο, το βάρος των εξετάσεων είναι υπαρκτό με τη συνεχής υπενθύμιση των επιδόσεων συχνά να αυξάνει το στρες αντί να βελτιώνει την απόδοση. Η σωστή οργάνωση, τα διαλείμματα, η άσκηση και ο επαρκής ύπνος αποτελούν στρατηγικές που υποστηρίζονται πλέον από πλήθος επιστημονικών δεδομένων.
Ένα σημαντικότερο μήνυμα
Η επιστροφή στο σχολείο δεν χρειάζεται να είναι μια δοκιμασία αντοχής για μαθητές και γονείς. Είναι μια περίοδος προσαρμογής, στην οποία τα παιδιά δεν αναζητούν τέλειους γονείς, αλλά διαθέσιμους γονείς.
Για αυτό αν θα ξεκινήσει τη χρονιά γνωρίζοντας ότι, όποια δυσκολία κι αν συναντήσει, υπάρχει ένας ενήλικας που θα το ακούσει, θα το καταλάβει και θα σταθεί δίπλα του, αυξάνει τη σιγουριά και την αυτοπεποίθηση που τόσο έχει ανάγκη.
Με πληροφορίες από Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, JAMA Network (Screen Use at Bedtime and Sleep Duration and Quality Among Youths), National Library of Medicine (Sleep problems in adolescence. A study of senior high school students in Greece, Meta-analysis of 38 studies on sleep and school performance κα.).
Πηγή: in.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου