Πώς μπορεί η τέχνη να είναι προσβάσιμη σε όλους;Πώς μπορεί η τέχνη να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε με άλλα μάτια την διαφορετικότητα όλων μας, πώς μπορεί ένα φεστιβάλ χορού να ενημερώσει τους πολίτες για τα ζητήματα της συμπερίληψης; Πώς μπορεί ο χορός να συμβάλει στην δημιουργία ενός κόσμου και μιας κοινωνίας πιο ανεκτικής, ισότιμης, ευαίσθητης; Μπορεί οι άνθρωποι να επικοινωνήσουν, να συνεννοηθούν, να συνυπάρξουν χωρίς λέξεις, μόνο με τον ήχο που παράγει η κίνηση του σώματος τους; ΝΑΙ είναι η απάντηση που έδωσε η παράσταση «Μπ(λ)αλούν» που παρακολούθησα στα Χανιά την Πέμπτη το βράδυ(30/07) στο Ενετικό λιμάνι στο Κέντρο αρχιτεκτονικής Μεσογείου, στο πλαίσιο του 16ου Dance Days Chania,που ολοκληρώνεται την ερχόμενη Κυριακή το βράδυ.
Το φετινό φεστιβάλ χορού που λειτουργεί με «μαέστρο» την Σοφία Φαλιέρου, ψυχοθεραπεύτρια και δασκάλα χορού αλλά και με έναν μεγάλο αριθμό εθελοντών γιατί οι θεσμοί έχουν επιλεκτική στήριξη των μεγάλων πολιτιστικών γεγονότων της πόλης, εστιάζει στα αποθέματα ψυχικής δύναμης που χρειαζόμαστε για να υπάρξουμε στον σημερινό κόσμο, που απαιτεί ανθεκτικότητα ατομική και συλλογική για να αντέξουμε τον παραλογισμό, την δυστοπία, την αποξένωση, την διάλυση των δικτύων της αλληλεγγύης αναδεικνύοντας το «εγώ» και το «κέρδος» ως υπέρτατη αξία. Το φεστιβάλ αυτό στα Χανιά επιχειρεί μέσα από τις παραστάσεις χορού σε δημόσιους υπαίθριους και κλειστούς χώρους να σπάσει το δίπολο "εμείς και οι άλλοι", να σπάσει τα τείχη του αποκλεισμού, να δει ο κάθε πολίτης και να αποδεχθεί τον άλλον χωρίς να βλέπει διαφορετικότητες, καθώς ο καθένας μας είναι διαφορετικός. Να συμβάλει στη δημιουργία κοινοτήτων, συλλογικοτήτων ,δικτύων ισότιμης συνύπαρξης και δημιουργίας. Ιδεολογίες, ταυτότητες ,πολιτισμοί,θ ρησκευτικές πεποιθήσεις, αναπηρίες σωματικές, νοητικές και ψυχικές δεν είναι εμπόδιο στην συνύπαρξη, αντιθέτως είναι πρόκληση, εξίσωση για νέα δημιουργία.
Αυτό ακριβώς δοκίμασε και η ομάδα Blip με την χορογραφική περφόρμανς με τον ευρηματικό τίτλο «μπ(λ)λαλούν» δηλαδή τα μπαλόνια που λαλούν. Η ομάδα είναι μεικτή αποτελούμενη από ανάπηρους και μη ανάπηρους. Στην σκηνή κινούνται, μιλούν με λέξεις αλλά κυρίως με ήχους και την κίνηση των σωμάτων τους 5 χορευτές. Η Γιώτα Πεκλάρη και η Βάσια Ζορμπαλή που είναι και οι χορογράφοι της παράστασης, ο Χρήστος Κουτσοβασίλης που είναι τυφλός, η όλγα Δαλέκου ηθοποιός, διερμηνέας νοηματικής και κωφή και η Νατάσσα Χαντά-Μάρτιν που είναι και βοηθός χορογράφου.Πάνω από τα κεφάλια τους κρέμονται λευκά μπαλόνια σαν οργανικά σώματα πολυμορφικά, διαφορετικά, που λειτουργούν ως αντηχούντα σώματα ,ενώ σε ένα κύκλο καθισμένοι στις μαύρες καρέκλες περίπου 100 θεατές όλων των ηλικιών. Παρακολουθώ τις αντιδράσεις τριών 5χρονων κοριτσιών που επαναλαμβάνουν με τα χέρια τους τις κινήσεις των χορευτών με την χαρά εγκαταστημένη στα μάτια τους. Εκ των υστέρων μαθαίνω ότι είναι κωφά και σκέφτομαι πω το μήνυμα βρήκε παραλήπτη. ..
Η παράσταση απευθύνεται σε όλους: ανάπηρους και μη, ακούοντες και μη, βλέποντες και μη, με γλώσσα μη λεκτική όπου η κίνηση και η δόνηση είναι το όχημα της επικοινωνίας και της δημιουργίας μιας κοινής αντίληψης. Άρα η έννοια της πρόσβασης, δεν είναι συμπλήρωμα αλλά βρίσκεται στον πυρήνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ηχηρή και άηχη κίνηση , αναπνοές, το χτύπημα των ποδιών, το λεγόμενο body music δημιουργούν μια ολόκληρη σκηνογραφία, ξεδιπλώνουν μια ολόκληρη ιστορία. Ο συντονισμός απίστευτος. Εκ των υστέρων μαθαίνω ότι ο Χρήστος που καθοδηγεί την δράση και δεν την παρακολουθεί είναι τυφλός, ενώ ο λόγος της Όλγας με υποψιάζει ότι μάλλον δεν ακούει.. Όμως όλοι ,χορευτές και κοινό γίνονται ένα.
Η παράσταση ανέβηκε και επιδοκιμάστηκε στην Αθήνα πριν από λίγο καιρό και συγκίνησε τους θεατές και στα Χανιά. Εξ αρχής οι ομιλούντες χορευτές μας περιγράφουν το σκηνικό: Βρίσκονται 5 περφόρμερς στο κέντρο ενός πέτρινου κτιρίου αρχιτεκτονικής του 16ου αιώνα, ξύλο παντού, στο πάτωμα, στα παράθυρα, πάνω από τα κεφάλια τους κρέμονται πολυμορφικά μπαλόνια σαν ανθρώπινα σώματα και περιγράφει ο ένας τον άλλο. Η Βάσια η εύθραυστη,ο Χρήστος, άνδρας γύρω στα 40 με λαδί παπούτσια που χτυπάει τα παπούτσια του στο πάτωμα και νοιώθει τις δονήσεις των σωμάτων των άλλων, τις ανάσες τους όταν πλησιάζουν, η Όλγα με τατουάζ και παπούτσια με πολλά κορδόνια, η Νατάσσα με τα μαύρα μποτάκια που χτυπάει παλαμάκια .Κάποια στιγμή μεταφέρομαι σε ένα δάσος όπου ακούω τους συριγμούς των πουλιών, του τζίτζικα, του κούκου. Όλα από τα στόματα των χορευτών. Και μετά οι λέξεις στερεύουν, εξαφανίζονται και οι εναρμονισμένες επαναλαμβανόμενες κινήσεις των σωμάτων, των φωνητικών χορδών, οι ανάσες γράφουν το σενάριο, κάνουν την χορογραφία...Οι θεατές παρατηρούν με κομμένη την ανάσα , κάθε κίνηση του σώματος μια ολόκληρη παράγραφος μιας ιστορίας και εκεί συνειδητοποιείς πως τελικά όχι μόνο μπορείς να επικοινωνήσεις αλλά και να αισθανθείς χωρίς την παρουσία των λέξεων. Ολα είναι δυνατά γιατί το σώμα μας μπορεί. Αρκεί εμείς να μη βάλουμε σύνορα και εμπόδια στην επικοινωνία αυτή!
Μετά το τέλος της παράστασης καθόμαστε οκλαδόν στην ξύλινη σκηνή του Κέντρου Αρχιτεκτονικής με τους 5 χορευτές θέλοντας να μάθω περισσότερα για αυτούς. Η ομάδα δουλεύει από το 2024 για την παράσταση αυτή, ερευνώντας και αναζητώντας τρόπους επικοινωνίας για την δημιουργία μιας γλώσσας καθολικής προσβασιμότητας. Ο επόμενος στόχος -ρεαλιστικός- να συμμετέχουν από τον Σεπτέμβριο πάνω από 60 άτομα σε αντίστοιχη χορογραφική περφόρμανς. Όλα ξεκίνησαν το 2018 όταν η Βάσια και η Γιώτα αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια μεικτή ομάδα χορευτών με την συμμετοχή ατόμων με οπτική και ακουστική αναπηρία( όχι νοητική στέρηση ,όχι σωματική αναπηρία) .
Η ομάδα αποτελεί ένα συνεχές εργαστήριο, αναζητώντας κοινή γλώσσα επικοινωνίας μέσα από την σωματική έρευνα, την ρυθμικότητα, την παλμικότητα, με ή χωρίς λαλιά, με πρόβες και συζητήσεις για την καθολικότητα της πρόσβασης. Κάθε αλλαγή στην κίνηση, στον ήχο, στην ανάσα, αλλάζει τα δεδομένα. Υπάρχει μια παρατήρηση που είναι η καλλιτεχνική βάση : Δεν υπάρχει ηχητικό ερέθισμα που δεν προκλήθηκε από την κίνηση, είτε πρόκειται για τις φωνητικές χορδές είτε για τις κινήσεις του σώματος. Οι κινήσεις παράγουν ηχητικό αποτέλεσμα και δημιουργούν έναν κώδικα επικοινωνίας χωρίς πρόσθετες υποσημειώσεις. Η όποια δυσκολία είναι πρόκληση για νέα έμπνευση.
Η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός είναι οι συνεκτικοί αρμοί της ομάδας. Ο Χρήστος, υπάλληλος στον ΕΦΚΑ, τυφλός, δεινός χορευτής με αγάπη στον παραδοσιακό χορό, στον αργεντίνικο, μας λέει . «Συνειδητοποιώ ότι στην καθημερινότητά μας δεν ακούμε τίποτε, δεν βλέπουμε τίποτε.. Το σημαντικό είναι το πώς φαίνεται ο καθένας μας. Εγώ μέσα από τον χορό δουλεύω το θέμα τις ηχητικής και οπτικής ταυτότητας του καθενός. Από την δική μου ηχητική ταυτότητα εξαρτάται η οπτική ταυτότητα του άλλου. Όταν κάποιος από μακριά βλέπει μια συνομιλία κωφών ανθρώπων στην νοηματική νομίζει πως παρατηρεί μια χορογραφία. Αυτό είναι η συμπερίληψη». Η Νατάσσα μας επισημαίνει πως σε αυτήν την παράσταση που παρακολουθήσαμε ο επικεφαλής και καθοδηγητής είναι ο Χρήστος. Δεν είναι αυτός που ακολουθεί τους άλλους. «Όλοι είμαστε πομποί και όχι μόνο δέκτες. Η ισορροπία θέλει ισότιμη σχέση, εμπιστοσύνη, ανεπόδιστη και πηγαία επικοινωνία. Η συμμετοχή μου σε αυτήν την μεικτή ομάδα που έμαθε να είμαι προσεκτική στους ήχους που παράγω, στην άρθρωσή μου για να γίνομαι πιο προσβάσιμη στην επικοινωνία» η πολύτιμη για όλους μας παρατήρηση της Νατάσσας. Η Όλγα, ηθοποιός, δασκάλα νοηματικής, διερμηνέας και κωφή, με αγάπη στους παραδοσιακούς και ινδικούς χορούς βρήκε στην μεικτή ομάδα την κανονικότητα της συνύπαρξης που δεν υπάρχει στην καθημερινότητά της στην κοινωνία.
Όσοι θέλετε να μάθετε περισσότερα για την συμπεριληπτική αυτή ομάδα μπείτε στο www.blipproject.com
Πηγή: Η Αυγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου