Γιατί οι έφηβοι με ΔΕΠΥ σταματούν να προσπαθούν — και να έχουν επιτυχίες — στο σχολείο.

Η αναζήτηση της ανεξαρτησίας ωθεί πολλούς εφήβους (ειδικά αγόρια με ΔΕΠΥ) μακριά από τα ακαδημαϊκά επιτεύγματα — και τους γονείς τους που πιέζουν για αυτά.

Γιατί οι έφηβοι αποφεύγουν τις ακαδημαϊκές σπουδές

Τρία κύρια προβλήματα κινήτρων τείνουν να επηρεάζουν αρνητικά την ακαδημαϊκή επίδοση των εφήβων:

Οι έφηβοι δέχονται τεράστια πίεση για να πετύχουν στο σχολείο και αισθάνονται καταβεβλημένοι.

Ένα πρωταρχικό (και υγιές) χαρακτηριστικό της εφηβείας είναι ο διαχωρισμός από τους γονείς. Επομένως, όσο περισσότερο οι γονείς πιέζουν για την επιτυχία στο σχολείο, τόσο περισσότερο οι έφηβοι θα αντιστέκονται σε αυτή.

Τα έφηβα αγόρια κοινωνικοποιούνται για να επιδεικνύουν δημόσια την αρρενωπότητά τους και αυτό μπορεί να τα κάνει πιο πιθανή την απομάκρυνσή τους από τη μάθηση.

Η ΔΕΠΥ λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός, εντείνοντας κάθε πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι. Έτσι, αντί να αντιμετωπίζουν κατά μέτωπο τις απαιτήσεις και την πίεση που δέχονται από τους γονείς και τους δασκάλους, απλά αποχωρούν εντελώς από τον ανταγωνισμό και σταματούν να προσπαθούν να τα πάνε καλά στο σχολείο.

1. Η ΔΕΠΥ κλιμακώνει τον φόβο των εφήβων για πιθανή αποτυχία.

Η ΔΕΠΥ κάνει τους εφήβους συναισθηματικά πιο ευαίσθητους σε πιθανή αποτυχία. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, μέχρι να γίνει 12 ετών, ένα παιδί με ΔΕΠΥ θα έχει λάβει 20.000 περισσότερα αρνητικά μηνύματα από τους νευροτυπικούς συνομηλίκους του. Ο καθημερινός αγώνας να αποδείξουν την αξία και τις δυνατότητές τους μπορεί να κάνει τους εφήβους με ΔΕΠΥ να αμφισβητούν το αν έχουν ό,τι χρειάζεται για να τα καταφέρουν στο σχολείο (και στον κόσμο). Ο φόβος της αποτυχίας βιώνεται έντονα από τα άτομα με ΔΕΠΥ. Μπορεί να δυσκολεύονται πολύ να αντέξουν συναισθηματικές τις πραγματικές αποτυχίες.

Οι δυσκολίες στις εκτελεστικές λειτουργίες καθιστούν δυσκολότερη τη διαχείριση των αυξανόμενων σχολικών απαιτήσεων. Στην εφηβεία, οι ευθύνες και οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις πολλαπλασιάζονται. Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται πολύ να ξεκινήσουν τα σύνθετα έργα (projects) του γυμνασίου και του λυκείου, να μείνουν προσηλωμένοι σε αυτά και έχουν το κίνητρο να τα ολοκληρώσουν.

2. Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ απορρίπτουν τη γονική υποστήριξη όταν τη χρειάζονται περισσότερο.

Οι γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ συνήθως παρέχουν ουσιαστική υποστήριξη στη διαχείριση των καθημερινών εργασιών - διατηρώντας τα σακίδιά τους οργανωμένα, διασφαλίζοντας ότι οι εργασίες για το σπίτι έχουν ολοκληρωθεί και υποστηρίζοντας ακαδημαϊκές προσαρμογές.

Όταν οι έφηβοι αγωνίζονται για ανεξαρτησία από τους γονείς τους στην εφηβεία, μπορεί να αρνηθούν τη γονική βοήθεια τη στιγμή που τη χρειάζονται περισσότερο - όταν οι σχολικές προκλήσεις αυξάνονται δραστικά (τόσο όσο αφορά πρακτικά θέματα οργάνωσης όσο και την δυσκολία της διδασκόμενης ύλης).

Η ΔΕΠΥ συχνά συνυπάρχει με την εναντιωματική συμπεριφορά, η οποία μπορεί να κάνει τους εφήβους με ΔΕΠΥ ακόμη πιο προκλητικούς από τους συνομηλίκους τους στην προσπάθεια τους να διαχωριστούν από τους γονείς τους.

3. Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ υστερούν σε ωριμότητα σε σχέση με τους συνομηλίκους τους.

Τα κορίτσια ξεπερνούν σε επιδόσεις τα αγόρια σε κάθε ακαδημαϊκό μάθημα. Αυτό το παγκόσμιο χάσμα στις επιδόσεις εξηγείται εν μέρει από τις διαφορές των φύλων στην εφηβεία.

Τα αγόρια στην εφηβεία χρειάζονται έως και 20% περισσότερο χρόνο για να αναπτυχθούν από τα κορίτσια. Η ΔΕΠΥ καθυστερεί ακόμη περισσότερο την ωρίμανση του εγκεφάλου, αφήνοντας τα έφηβα αγόρια με ΔΕΠΥ ακόμα πιο πίσω από τα νευροτυπικά κορίτσια στις τάξεις τους.

Τα αγόρια είναι πιο πιθανό από τα κορίτσια να «επιλέξουν να μην συμμετέχουν» ως απάντηση σε αυτό το έλλειμμα, επειδή κοινωνικοποιούνται για να επιδεικνύουν αρρενωπότητα και να αποκτούν κοινωνική θέση όντας ισχυρογνώμονες και τολμηροί. Από νεαρή ηλικία, τα αγόρια ακούν μηνύματα όπως «Γίνε άντρας». Ενθαρρύνονται να επιδεικνύουν αρρενωπότητα και να μην φαίνονται ευάλωτοι.

Όταν οι προκλήσεις του σχολείου κάνουν τα έφηβα αγόρια να αισθάνονται ευάλωτα, είναι πιο πιθανό να αποτραβηχτούν και να αποσυνδεθούν από τη μάθηση, επειδή είναι καλύτερη επιλογή από το να αισθάνονται ανίκανα και λιγότερο αρρενωπά.

Αντίθετα, τα κορίτσια κοινωνικοποιούνται συνήθως να ευχαριστούν τους ενήλικες και δέχονται λιγότερη πίεση να αποδείξουν τη θηλυκότητά τους. Επίσης, συχνά αποκτούν την κοινωνική τους θέση μέσω των φίλων τους. Τα αγόρια, ωστόσο, αποκτούν θέση όχι από το ποιον γνωρίζουν αλλά από αυτό που κάνουν - χτυπούν την μπάλα πιο μακριά, βάζουν περισσότερα γκολ ή πειράζουν τους μικρότερους σε ηλικία μαθητές. Τα έφηβα αγόρια μπορεί να προβάλλουν μια στάση «πολύ κουλ για το σχολείο» για να αποφύγουν να νιώσουν ανεπαρκείς.

«Μπορεί να μην το λένε, αλλά πολλά αγόρια με ΔΕΠΥ πιστεύουν ότι δεν θα τα καταφέρουν ποτέ σε αυτόν τον κόσμο», λέει ο Michael Riera, Ph.D., συγγραφέας του Staying Connected To Your Teenager. Με τη σωστή υποστήριξη και κατανόηση, μπορείτε να χτίσετε την αυτοεκτίμηση του εφήβου σας και την ορμή του για επιτυχία.

Απόδοση του άρθρου Why Teens Stop Trying — and Achieving — at School

Ιωάννα Αγγέλου

Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)

Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)

MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση