 |
| Πηγή: I am Deaf |
Είναι πολύ σημαντικό να βοηθήσετε το παιδί σας να εξασκήσει τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Το παιδί σας θα διαβάζει βιβλία στο σχολείο ,αλλά θα πρέπει να διαβάζει πολλά βιβλία και μαζί σας στο σπίτι : βιβλία γνώσεων, παραμύθια, ποίηση και κόμικς.
Ακόμα και όταν έχει μάθει πια να διαβάζει, θα προτιμάει να του διαβάζετε εσείς τα πιο δύσκολα/ απαιτητικά βιβλία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα κωφά παιδιά, καθώς βοηθά στην ανάπτυξη της γλώσσας και του λεξιλογίου τους.
Στην ανάγνωση και τη γραφή εμπλέκονται πολλές διαφορετικές δεξιότητες:
Η εκμάθηση της γλώσσας των ιστοριών και των βιβλίων:
Οι ιστορίες και οι αφηγήσεις βοηθούν τα παιδιά να μάθουν να οργανώνουν τις σκέψεις και τα γεγονότα και να μοιράζονται πληροφορίες και ιδέες. Τα παιδιά μαθαίνουν πώς σκέφτονται, συμπεριφέρονται και αισθάνονται οι άλλοι άνθρωποι και πώς να επικοινωνούν με διαφορετικά ακροατήρια.
Μπορείτε να τα βοηθήσετε:
- αναπαραστώντας απλές ιστορίες,
- παίζοντας ρόλους σε διαφορετικά σενάρια,
- δημιουργώντας μαζί ιστορίες,
- ανεβάζοντας μια παράσταση ή ένα θεατρικό έργο,
- δημιουργώντας μια ταινία,
- βάζοντας σε σειρά τις εικόνες για να αφηγηθείτε μια οικεία ιστορία,
- χρησιμοποιώντας εικόνες και αντικείμενα όπως μαριονέτες και παιχνίδια για να δημιουργήσετε νέες ιστορίες.
Αποκωδικοποίηση και φωνήματα
Η αποκωδικοποίηση είναι βήμα ζωτικής σημασίας στη διαδικασία της ανάγνωσης. Τα παιδιά χρησιμοποιούν αυτήν την δεξιότητα για να προφέρουν νέες και άγνωστες λέξεις και να βοηθιούνται στην γραφή τους. Η αποκωδικοποίηση βασίζεται σε μια πρώιμη γλωσσική δεξιότητα που ονομάζεται «φωνημική επίγνωση/ενημερότητα». Η «φωνολογική επίγνωση/ ενημερότητα» είναι η ικανότητα αναγνώρισης μεμονωμένων ήχων στις λέξεις (φωνήματα) και η ικανότητα του ατόμου να “παίζει” με τους ήχους σε επίπεδο λέξης και συλλαβής. Τα παιδιά μαθαίνουν επίσης να αντιστοιχίζουν ήχους με γράμματα. Η κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ ενός γράμματος ή μιας ομάδας γραμμάτων και των ήχων που συνήθως παράγουν είναι ένα σημαντικό βήμα προς την ανακαλυπτόμενη λέξη.
Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, θα ακολουθεί ένα πρόγραμμα φωνολογικής εξάσκησης και ορθογραφίας στο σχολείο. Ωστόσο, η υποστήριξή σας στην αποκωδικοποίηση και την ορθογραφία θα εξακολουθεί να είναι πάρα πολύ σημαντική. Υπάρχουν πολλά διαδικτυακά παιχνίδια και δραστηριότητες για εξάσκηση !
Τα κωφά παιδιά που έχουν σαν πρώτη γλώσσα τη νοηματική ή έχουν μειωμένη πρόσβαση στον ήχο, μπορεί να χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη για να μάθουν πώς να αποκωδικοποιούν τις λέξεις συνδέοντας τους ήχους με οπτικές πληροφορίες.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
- Φέρνοντας το παιδί σε επαφή με βιβλία, τραγούδια και στιχάκια.
- Μετρώντας τις συλλαβές των λέξεων.
- Βρίσκοντας λέξεις αντικειμένων που αρχίζουν από ένα συγκεκριμένο γράμμα.
- Βρίσκοντας λέξεις που ακούγονται σχεδόν το ίδιο (πχ λες, πες)
- Σχηματίζοντας γράμματα στην άμμο, στον αφρό ή από πλαστελίνη.
Γρήγορος ρυθμός ανάγνωσης
Για να διαβάζουν με ευχέρεια, τα παιδιά θα πρέπει να αναγνωρίζουν άμεσα τις λέξεις, τις κοινές λέξεις ή αλλιώς «λέξεις υψηλής συχνότητας» αλλά ακόμα και όσες δεν αποκωδικοποιούνται ακολουθώντας τους βασικούς κανόνες.
Η προφορά ή η αποκωδικοποίηση των λέξεων απαιτεί μεγάλη προσπάθεια. Η αναγνώριση λέξεων είναι η ικανότητα άμεσης αναγνώρισης ολόκληρων λέξεων αποκλειστικά μέσω της όρασης. Τα παιδιά που διαβάζουν ομαλά και με καλό ρυθμό είναι σε θέση να ομαδοποιούν τις λέξεις για να διευκολύνονται στην κατανόηση του νοήματος. Η αναγνωστική ευχέρεια είναι απαραίτητη για την καλή κατανόηση κειμένου. Τα κωφά παιδιά μπορεί να επιδείξουν πρώιμη επιτυχία στην ανάγνωση επειδή μαθαίνουν πώς μοιάζουν οι λέξεις, αλλά θα πρέπει επίσης να είναι σε θέση να αποκωδικοποιούν άγνωστες ή νέες λέξεις χρησιμοποιώντας τις γνώσεις τους πάνω στη φωνολογία.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε;
- Παίζετε παιχνίδια με λέξεις πχ Bingo.
- Χρησιμοποιείτε τις λέξεις που αναγνωρίζουν οπτικά σε προτάσεις για να βελτιώσετε την κατανόησή τους.
- Κολλάτε πάνω στα αντικείμενα στο σπίτι σας ετικέτες με τη γραπτή λέξη που αντιστοιχεί σε αυτά για να τις βλέπει το παιδί συνέχεια.
Λεξιλόγιο
Για να κατανοείτε τι διαβάζετε, θα πρέπει να κατανοείτε τις περισσότερες λέξεις του κειμένου. Το να έχετε ένα πλούσιο λεξιλόγιο είναι βασικό μέρος της κατανόησης κειμένου. Τα παιδιά μπορούν να αποκτήσουν λεξιλόγιο μέσω της διδασκαλίας, αλλά συνήθως μαθαίνουν τη σημασία των λέξεων μέσω της καθημερινής εμπειρίας και της ανάγνωσης.
Μάθετε στο παιδί σας να αναζητά νέες λέξεις στο λεξικό ή να βρίσκει διαφορετικές λέξεις με την ίδια σημασία, χρησιμοποιώντας έναν θησαυρό. Υπάρχουν πολλές διαδικτυακές εκδόσεις και εξαιρετικές μηχανές οπτικής αναζήτησης που βοηθούν τα μικρότερα παιδιά να μαθαίνουν ανεξάρτητα.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
Με πολλές συζητήσεις για μια ποικιλία θεμάτων. Προσπαθείτε να συμπεριλαμβάνετε νέες λέξεις και ιδέες.
Λέγοντας αστεία και διασκεδάζοντας με τις λέξεις.
Διαβάζοντας μαζί κάθε μέρα. Σταματάτε στις νέες λέξεις και μιλάτε γι' αυτές. Ενθαρρύνετε το παιδί σας παράλληλα να διαβάζει μόνο του και να χρησιμοποιεί ό,τι γνωρίζει για να καταλάβει τι μπορεί να σημαίνει η λέξη.
Εξηγώντας νέες λέξεις και φράσεις χρησιμοποιώντας εικόνες, φωτογραφίες και αντικείμενα. Οι εμπειρίες της πραγματικής ζωής μπορούν επίσης να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες. Για παράδειγμα, αν μια ιστορία μιλάει για «τη φασαρία μιας αγοράς» ή «τα κύματα που σκάνε στους βράχους», δώστε του την δυνατότητα να το δει και να το βιώσει στην πραγματικότητα.
Δομή προτάσεων
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δομούνται οι προτάσεις και συνδέουν ιδέες μέσα και μεταξύ των προτάσεων ονομάζεται «συνοχή». Η γνώση του τρόπου με τον οποίο οι ιδέες συνδέονται σε επίπεδο πρότασης βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν αποσπάσματα και ολόκληρα κείμενα. Οδηγεί επίσης στη «συνοχή» ή στην ικανότητα να συνδέουν ιδέες με άλλες ιδέες σε ένα συνολικό γραπτό κείμενο.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
- ρωτώντας το παιδί τι πιστεύει ότι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια της ιστορίας
- ενθαρρύνοντάς το να εξηγήσει τι έχει διαβάσει,
- βοηθώντας το να δώσει μια απλή περίληψη του κειμένου
- μαθαίνοντάς του να χρησιμοποιεί ό,τι γνωρίζει για να κατανοεί τη νέα γνώση.
Τα κωφά παιδιά μπορεί επίσης να χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη για να δημιουργούν προτάσεις και να χρησιμοποιήσουν τη γραμματική. Μπορεί να τους διαφεύγουν οι καταλήξεις που δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τον αριθμό, το γένος, το πρόσωπο. Το να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο για να κατανοήσουν τι σημαίνει δεν είναι μόνο κουραστικό, αλλά δυσκολεύει και την απομνημόνευση των προηγούμενων. Τα παιδιά που χρησιμοποιούν νοηματική γλώσσα θα πρέπει να μάθουν για τους χρόνους και τις μικρές λέξεις που έχουν νόημα, όπως πχ τα άρθρα.
Μπορείτε να βοηθήσετε με τους εξής τρόπους:
- Εστιάζοντας την προσοχή του παιδιού στους χρόνους, τους πληθυντικούς και τις μικρές λέξεις όπως «ένα», «το» και «του» στα βιβλία και στην καθημερινή ομιλία.
- Συζητώντας τι μπορεί να γράψει πριν το γράψει.
- Χρησιμοποιώντας απλά πλαίσια γραφής όπως «αρχή, μέση και τέλος» για να βοηθήσετε τα παιδιά να οργανώσουν τη σκέψη και τις ιδέες τους.
- Χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως «πρώτα», «μια φορά κι έναν καιρό», «επόμενο», «τελικά» και «Και ζήσαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα» για να καθοδηγήσετε τη γραφή τους.
Τρόπος σκέψης και προϋπάρχουσες γνώσεις
Όταν διαβάζουμε, χρησιμοποιούμε ό,τι γνωρίζουμε ήδη για να κατανοήσουμε τις ιστορίες και τις πληροφορίες που μας δίνονται. Όσο περισσότερα γνωρίζουν τα παιδιά για τον κόσμο, τόσο πιο εύκολα μπορούν να κατανοήσουν αυτό που διαβάζουν. Πρέπει επίσης να είναι σε θέση να «διαβάζουν και πίσω από τις γραμμές» και να κατανοούν δηλαδή το νόημα, ακόμα και όταν δεν είναι προφανές, κάνοντας υποθέσεις και βγάζοντας συμπεράσματα.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
- οικοδομώντας γνώσεις μέσω της ανάγνωσης, συζητήσεων, ταινιών, του διαδικτύου, των εμπειριών ζωής και πρακτικών δραστηριοτήτων.
- συζητώντας τι έχετε μάθει από εμπειρίες που είχατε εσείς και το παιδί σας και κάνοντας συνδέσεις μεταξύ νέων και προϋπαρχουσών γνώσεων.
Απόδοση του άρθρου Learning to read and write: Children 5-11
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου