Ερώτηση: «Το έφηβο παιδί μου γίνεται ολοένα και πιο κυκλοθυμικό και προκλητικό. Πρέπει να θεωρώ αυτές τις αλλαγές ως φυσιολογικό μέρος της εφηβείας; Ως ένδειξη επιδείνωσης των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ; Ή κάτι άλλο;»
Η εφηβεία δεν θα ήταν εφηβεία χωρίς τις έντονες εναλλαγές της διάθεσης. Οι ορμονικές αλλαγές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη συναισθηματική λειτουργία και οι έφηβοι με ΔΕΠΥ είναι πιο ευαίσθητοι σε αυτές τις αλλαγές.
Η εφηβεία επηρεάζει την εμφάνιση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ και τα κορίτσια τη βιώνουν έντονα λόγω των ορμονικών διακυμάνσεων κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Και άλλες καταστάσεις που συνδέονται με την εφηβεία μπορούν να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε τα μεταβαλλόμενα συναισθήματα του παιδιού σας.
1. Η συναισθηματική αντιδραστικότητα είναι διεγερτική. Από το χτύπημα της πόρτας μέχρι τις φωνές, οι έντονες αντιδράσεις είναι ένα σημάδι ότι ο εγκέφαλος του εφήβου σας αντισταθμίζει τα φυσικά χαμηλότερα επίπεδα ντοπαμίνης.
Κανείς δεν παίρνει σπουδαίες αποφάσεις όταν προκαλείται συναισθηματικά. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους εφήβους με ΔΕΠΥ, οι οποίοι βιώνουν έντονα συναισθήματα και δεν μπορούν να βασιστούν σε πλήρως ανεπτυγμένους εγκεφάλους για να τους βοηθήσουν να ρυθμίσουν και να διαχειριστούν τις αντιδράσεις τους. Η αποκλιμάκωση, ή τουλάχιστον η μη περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης, είναι το κλειδί σε δύσκολες στιγμές. Η επιβεβαίωση συμβάλλει σημαντικά στο να βοηθήσει τους εφήβους να βρουν ηρεμία.
2. Το πλαίσιο είναι σημαντικό. Μήπως τα συναισθήματα γίνονται πιο έντονα κατά τη μετάβαση μεταξύ δραστηριοτήτων, ειδικά από μια προτιμώμενη δραστηριότητα, όπως τα βιντεοπαιχνίδια, σε μια μη προτιμώμενη δραστηριότητα, όπως το διάβασμα για το σχολείο στο σπίτι; Αυτή είναι μια κλασική δυσκολία της ΔΕΠΥ, η οποία αναμφίβολα εντείνεται από τις αλλαγές στην εφηβεία. Εξετάστε εάν η κυκλοθυμία εμφανίζεται σε περιόδους που το παιδί δεν παίρνει φαρμακευτική αγωγή, κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεται περισσότερη κάλυψη.
Σχετίζεται η ανυπακοή και η κυκλοθυμία του εφήβου σας με τη λήψη φαρμάκων; Αν ναι, ίσως αντιμετωπίζει παρενέργειες για τις οποίες δεν είχατε ενημερωθεί.
3. Τα εφηβικά χρόνια είναι αγχωτικά – τελεία και παύλα. Οι έφηβοι πρέπει να διαχειριστούν περίπλοκες σχολικές απαιτήσεις, κοινωνικές πιέσεις και έναν εξελισσόμενο εσωτερικό κόσμο. Αυτό έχει το τίμημά του. Μετά από μια κουραστική μέρα στο σχολείο, λίγοι έφηβοι θέλουν να επιβαρύνουν περαιτέρω τον εγκέφαλό τους με εργασίες για το σπίτι. Μπορεί να δίνουν προτεραιότητα στο να είναι με φίλους ή να χαλαρώνουν με άλλους τρόπους, επειδή αυτό είναι σχεδιασμένο να κάνει ο εφηβικός εγκέφαλος.
4. Στον εφηβικό εγκέφαλο αρέσει να ξεπερνά τα όρια. Σε αυτή την περίοδο οικοδόμησης της ανεξαρτησίας και της εξερεύνησης, οι έφηβοι μπορεί να γίνουν συναισθηματικά πιο αντιδραστικοί, αγχωμένοι και αποτραβηγμένοι όταν δεν έχουν τον έλεγχο.
Η εναντιωματική συμπεριφορά είναι αναμενόμενη, αλλά η κατανόηση των ορίων και η εκμάθηση του να συμβιβάζεται κανείς είναι σημαντικά μέρη της ανάπτυξης. Μια κατάλληλη προσδοκία για έναν έφηβο με ΔΕΠΥ θα μπορούσε να είναι: «Αν θέλεις να έχεις το τηλέφωνό σου μετά το σχολείο, θα πρέπει να παίρνεις τα φάρμακά σου κάθε πρωί».
5. Οι αλλαγές στα πρότυπα ύπνου μπορεί να επηρεάσουν τη διάθεση. Ο κακός ύπνος επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργικότητα και τη διάθεση. Η εφηβεία επηρεάζει τον ύπνο, καθώς ο εγκέφαλος των εφήβων είναι φτιαγμένος για εξερεύνηση και δεν θέλει απαραίτητα να ηρεμήσει. Πολλοί έφηβοι επίσης κοιμούνται λιγότερο από όσο χρειάζεται ο οργανισμός τους. Είτε λόγω σχολικής εργασίας είτε λόγω υπερβολικού χρόνου μπροστά σε οθόνες, πηγαίνουν για ύπνο αργά και μετά ξυπνούν νωρίς για το σχολείο, και μερικές φορές ακόμη νωρίτερα για προπόνηση ή άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες.
6. Είναι η κυκλοθυμία επίμονη; Παρατηρήστε τις αλλαγές στη διάθεση του εφήβου σας καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Η απώλεια κινήτρων, η απόσυρση, η ευερεθιστότητα, η απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που απολάμβανε παλιά, η επίμονη ανησυχία και άλλες συμπεριφορές μπορεί να υποδηλώνουν κατάθλιψη ή άγχος. Διατηρήστε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας με τον έφηβό σας για να κατανοήσετε τη ρίζα των συμπεριφορών και των συναισθημάτων του. Η επαγγελματική συμβουλευτική μπορεί να τον/την βοηθήσει να αναπτύξει δεξιότητες αντιμετώπισης των δυσκολιών/προβλημάτων και να σας βοηθήσει ως γονέα να μάθετε πώς να διαχειρίζεστε δύσκολες συμπεριφορές.
Απόδοση του άρθρου How to Manage Your Teen’s ADHD Mood Swings
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου