Καθώς η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της στην ενέργεια, εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί μένουν στο σκοτάδι. Οι κωφοί, που βασίζονται στην όρασή τους, βιώνουν μια ακόμη πιο σκληρή πραγματικότητα.
«Συνηθίζαμε να καθόμαστε μαζί μέχρι αργά το βράδυ», θυμάται η Ivanna, «και μετά φέρναμε τηλέφωνα, λάμπες, φακούς – οτιδήποτε μπορούσε να φωτίσει το σκηνικό για να μπορέσουμε να μιλήσουμε». Η Ivanna Mykhailenko πλοηγείται στον κόσμο χωρίς ήχο, βασιζόμενη στα μάτια της για να επικοινωνήσει. Για εκείνη, οι διακοπές ρεύματος είναι καταστροφικές, ειδικά τη νύχτα.
Από τότε που η Ρωσία ενέτεινε τις επιθέσεις της, οι άνθρωποι έπρεπε να προσαρμοστούν σε έναν νέο, εντελώς απρόβλεπτο τρόπο ζωής. Μόνο το 2025, η Ρωσία εκτόξευσε περισσότερα από 4.500 drones και πυραύλους στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές, διαταράσσοντας όχι μόνο την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και την παροχή νερού και θέρμανσης.
Στις 7 Ιανουαρίου, όταν δέχτηκαν επίθεση οι ενεργειακές υποδομές στις περιοχές Dnipro και Zaporizhzhia, οι περισσότερες πόλεις σε αυτές τις περιοχές βυθίστηκαν στο σκοτάδι και στη σιωπή για αρκετές ώρες. Έχασαν την πρόσβαση σε νερό, δημόσιες συγκοινωνίες, αξιόπιστες τηλεφωνικές και διαδικτυακές συνδέσεις, ακόμα και σήματα συναγερμού αεροπορικής επιδρομής.
Τα άτομα με απώλεια ακοής είναι ακόμη πιο ευάλωτα σε τέτοιες επιθέσεις. Οι μεγάλες διακοπές ρεύματος όχι μόνο τα αφήνουν χωρίς τρόπο φόρτισης των ακουστικών τους βοηθημάτων, αλλά τους στερεί επίσης τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν και να αντιδράσουν στους συναγερμούς αεροπορικής επιδρομής.
Στην Ουκρανία και αλλού, οι πόλεμοι αποκαλύπτουν την ίδια αλήθεια: αυτό που για τους περισσότερους είναι απλώς μια ταλαιπωρία είναι ζήτημα επιβίωσης για τα άτομα με αναπηρίες.
Γεννημένη κωφή σε μια οικογένεια ακουόντων, η Ivanna έμαθε να μιλάει και να διαβάζει τα χείλη όταν ήταν παιδί.
«Είχαμε έναν κανόνα — η μαμά και ο μπαμπάς δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου νοήματα. Με έμαθαν να μιλάω, να προφέρω λέξεις και να διαβάζω, οπότε τις καταλάβαινα. Χρησιμοποιούσα επίσης μόνο προφορικό λόγο. Η φωνή μου είναι λίγο ασυνήθιστη, αλλά όλοι στην οικογένεια καταλαβαίνουν την ομιλία μου», λέει η Ivanna.
Παρόλο που η Ivanna έμαθε την νοηματική γλώσσα στο σχολείο, κανένας από τους συγγενείς της δεν τη χρησιμοποιεί. Παρόλα αυτά, βρίσκουν τρόπους να την κάνουν να νιώθει την αγάπη τους. Η καρδιά της Ivanna έλιωσε όταν η θεία της έμαθε κρυφά μερικές φράσεις στη νοηματική γλώσσα για να της ευχηθεί χρόνια πολλά για τα 24α γενέθλιά της.
Δυστυχώς, ο κόσμος αποδείχθηκε πιο δύσκολος. Ως κωφή στην Ουκρανία, αντιμετώπισε εμπόδια — από την εύρεση εργασίας, παρά το πτυχίο της στη νομική, μέχρι τη λήψη ιατρικής περίθαλψης. «Μερικοί γιατροί φωνάζουν στο αυτί μας και πρέπει και εμείς να φωνάζουμε. Άλλοι μας στέλνουν απλώς στο τέλος της ουράς, ώστε να μην χρειάζεται να σπαταλούν πολύ χρόνο σε κωφούς», εξηγεί.
Τις πρώτες ημέρες της εισβολής, υπήρξαν περιπτώσεις όπου Ουκρανοί με κώφωση παρακολουθούσαν το χάος γύρω τους μπερδεμένοι αφού δεν μπορούσαν να ακούσουν τις σειρήνες . Συνειδητοποίησαν ότι ο πόλεμος ξεκίνησε μόνο όταν είδαν εκρήξεις. Τους πρώτους 8 μήνες του πολέμου, τουλάχιστον 6.000 άτομα με απώλεια ακοής εγκατέλειψαν την Ουκρανία για λόγους ασφάλειας, σύμφωνα με την Ουκρανική Εταιρεία Κωφών. 9.000 ακόμη εκτοπίστηκαν στο εσωτερικό.
Η Ivanna ζούσε μόνη της σε ένα διαμέρισμα στο Κίεβο όταν ξύπνησε από μια δόνηση. Γύρω στις 6 η ώρα, νόμιζε ότι κάποιος μπορεί να την είχε καλέσει κατά λάθος, αλλά το τηλέφωνό της συνέχιζε να τρέμει μανιωδώς. Η μητέρα της προσπαθούσε να επικοινωνήσει μαζί της για να της πει ότι είχε ξεκινήσει ο πόλεμος. «Όταν άνοιξα την πόρτα και είδα κόσμο να τρέχει, είδα ανθρώπους πανικόβλητους στους δρόμους, αλλά δεν κατάλαβα τι συμβαίνει». Τώρα, κρατάει το τηλέφωνο κοντά της όσο κοιμάται, ώστε να μην χάσει ενημερώσεις που μπορεί να της σώσουν τη ζωή. Θυμάται μια νύχτα στο υπόγειο του κτιρίου της όπου μια γυναίκα που ξαφνικά τινάχτηκε στον ήχο μιας έκρηξης. «Είπε ότι ήταν πολύ δυνατή, αλλά εγώ δεν κατάλαβα τίποτα», θυμάται η Ivanna.
Μετά από μια επίθεση στις ενεργειακές υποδομές, τα νοικοκυριά χωρίζονται σε ομάδες, οι οποίες έχουν ηλεκτρικό ρεύμα μόνο συγκεκριμένες ώρες. Αυτή η μέθοδος έχει ως στόχο να μειώσει την επιβάρυνση του ενεργειακού συστήματος κατά την επισκευή του. Όσο χειρότερη είναι η κατάσταση του ενεργειακού συστήματος, τόσο μεγαλύτερες είναι οι διακοπές ρεύματος. Η πρώτη διακοπή ρεύματος που έζησε η Ivanna ήταν στα 22α γενέθλιά της.
Εκείνη την εποχή, προετοιμαζόταν για τις τελικές εξετάσεις της. Τις μακριές φθινοπωρινές νύχτες, έμενε στο διαμέρισμά της και διάβαζε για τις τελικές εξετάσεις με έναν μικρό φακό που τροφοδοτούνταν από μπαταρία. Παρά το σκοτάδι, το διάβασμα είχε γίνει η πηγή παρηγοριάς της Ivanna μέσα στην αβεβαιότητα. Ωστόσο, η νέα πραγματικότητα δεν επέτρεπε δικαιολογίες. Αγόρασε ένα τροφοδοτικό για το διαδίκτυο και έναν σταθμό φόρτισης για το τηλέφωνο και τον φορητό υπολογιστή της. Όταν η οθόνη φωτίζει το πρόσωπο της, μπορεί να στέλνει μηνύματα στη νοηματική γλώσσα στο Telegram. «Για να βλέπω τριγύρω και να επικοινωνώ, χρησιμοποιώ την οθόνη του φορητού υπολογιστή μου ή έναν φακό στο τηλέφωνό μου για φωτισμό», εξηγεί η Ivanna. «Η τεχνολογία γίνεται τα μάτια μου». Το να διατηρεί το τηλέφωνό της φορτισμένο μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, αλλά για ορισμένα άτομα με απώλεια ακοής, το κινητό είναι το μέσο για να σχετιστούν με τον κόσμο. Χρησιμοποιώντας ένα smartphone, για παράδειγμα, μπορούν να μετατρέψουν ένα γραπτό κείμενο σε ομιλία και αντίστροφα.
«Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλές τέτοιες λειτουργίες ενσωματωμένες στο κινητό τηλέφωνο. Συχνά, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν τι κουβαλούν στις τσέπες τους. Όταν κάνουμε εκπαίδευση σε άτομα που έχουν χάσει την ακοή τους, προσπαθούμε να τα ενημερώσουμε για αυτές τις ρυθμίσεις. Όσο περισσότερα γνωρίζουν, τόσο περισσότερο μπορούν να βελτιώσουν άμεσα τη ζωή τους», δήλωσε η Anastasiia Demchuk από την ΜΚΟ Talk!, η οποία δημιουργεί λύσεις λογισμικού για άτομα με αναπηρίες.
Συχνά, οι κωφοί χρειάζονται φως για να καλέσουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. «Όταν είναι επείγον, χρησιμοποιώ τον μεταφραστή νοηματικής γλώσσας», λέει η Ivanna. «Είναι εύκολο να καλέσω ασθενοφόρο, αστυνομία ή πυροσβεστική. Μπορώ να προσθέσω έναν διερμηνέα σε μια βιντεοκλήση μέσω της εφαρμογής για να εκφράσω καλύτερα τις ανάγκες μου σε ένα άτομο που ακούει στην άλλη πλευρά».
Τις πιο δύσκολες μέρες, οι διακοπές ρεύματος στο Κίεβο διαρκούν έως και 18 ώρες. Υπάρχουν περίπου 13.500 «Χώροι Ανθεκτικότητας» λειτουργούν σε όλη τη χώρα όπου οι άνθρωποι μπορούν να φορτίζουν τα τηλέφωνά τους και να συνδέονται στο διαδίκτυο δωρεάν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Ολοένα και περισσότερη προσοχή στρέφεται στην κοινότητα των κωφών και βαρήκοων στην Ουκρανία. Οι τραυματισμοί από εκρήξεις, οι οποίοι συχνά οδηγούν σε σοβαρή απώλεια ακοής, έχουν γίνει ένα από τα πιο συνηθισμένα τραύματα μεταξύ του στρατιωτικού προσωπικού, σύμφωνα με το Talk!
Παρά τον κίνδυνο, η Ivanna δεν φτάνει πάντα σε ασφαλές μέρος κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών — όχι από θάρρος, αλλά για λόγους που δεν μπορεί να ελέγξει. Οι ειδοποιήσεις για αεροπορικές επιδρομές που λαμβάνουν οι περισσότεροι Ουκρανοί στα τηλέφωνά τους αποτελούνται από έναν δυνατό ήχο, που δεν μπορούν να ακούσουν οι κωφοί. Έτσι, αναγκάζονται να χρησιμοποιούν άλλες εφαρμογές που δονούνται και ενεργοποιούν το φλας της κάμερας.
Για την Ivanna, οι Κωφοί είναι μια δεμένη κοινότητα με τη δική της αργκό που δεν είναι γνωστή στους ακούοντες, μοναδικά νοήματα και ασυνήθιστες «υπερδυνάμεις», όπως λέει. Μία από τις φίλες της Ivanna μπορεί να αναγνωρίσει ένα άτομο μόνο από τον τρόπο που κινείται η σκιά του. Παρά όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει κατά τη διάρκεια των διακοπών ρεύματος, προσπαθεί να μην απελπίζεται. «Οι διακοπές ρεύματος μπορούν να σταματήσουν οποιαδήποτε διαμάχη μεταξύ κωφών ανθρώπων», αστειεύεται. «Στο σκοτάδι, δεν μπορούμε να δούμε τι λέει ο αντίπαλός μας».
Απόδοση του άρθρου How deaf people live through blackouts
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου