Από το βιβλίο Πάρε τη ΔΕΠΥ στα χέρια σου του διακεκριμένου νευροψυχολόγου Russell A. Barkley, PhD, ABPP, ABCN
Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας, ή ΔΕΠΥ, είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή του αυτοελέγχου. Έγκειται σε εμφανείς δυσκολίες σχετικά με το εύρος της προσοχής, τον έλεγχο των παρορμήσεων και το επίπεδο δραστηριότητας. Όπως όμως θα ανακαλύψετε εδώ, η ΔΕΠΥ είναι κάτι πολύ παραπάνω από αυτό.
Η διαταραχή εκδηλώνεται επίσης με δυσλειτουργίες της βούλησης ή της ικανότητας του παιδιού να ελέγχει τη συμπεριφορά του σε σχέση με το πέρασμα του χρόνου, δηλαδή να έχει κατά νου μελλοντικούς στόχους και συνέπειες. Δεν πρόκειται απλώς για έλλειψη προσοχής και υπερκινητικότητα, όπως θα σας πουν άλλα βιβλία. Δεν είναι απλώς μια προσωρινή κατάσταση που στις περισσότερες περιπτώσεις θα ξεπεραστεί, μια δύσκολη αλλά φυσιολογική φάση της παιδικής ηλικίας. Δεν προκαλείται από την αποτυχία των γονέων να πειθαρχήσουν ή να αναθρέψουν σωστά το παιδί, και δεν είναι ένδειξη κάποιου είδους έμφυτης «κακίας» ή ηθικής ανεπάρκειας του παιδιού.
Η ΔΕΠΥ είναι πραγματική: μια πραγματική διαταραχή, ένα πραγματικό πρόβλημα και συχνά ένα πραγματικό εμπόδιο. Μπορεί να είναι οδυνηρή και ψυχοφθόρα όταν δεν αντιμετωπίζεται σωστά.
«Γιατί δεν κάνουν κάτι γι' αυτό το παιδί;»
Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς γιατί πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να θεωρήσουν τη ΔΕΠΥ ως αναπηρία αντίστοιχη με την τύφλωση, την κώφωση, την εγκεφαλική παράλυση ή άλλες σωματικές αναπηρίες. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ μοιάζουν φυσιολογικά. Δεν υπάρχει καμία εξωτερική ένδειξη ότι το κεντρικό νευρικό τους σύστημα ή ο εγκέφαλός τους δεν λειτουργούν σωστά. Ωστόσο, οι έρευνες αποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι η συνεχής κίνηση, ο ανεπαρκής έλεγχος των παρορμήσεων, η αφηρημάδα και οι άλλες συμπεριφορές που οι άνθρωποι βρίσκουν τόσο ανυπόφορες σε ένα παιδί με ΔΕΠΥ προκαλούνται από κάποιο ελάττωμα του εγκεφάλου.
Ίσως να έχετε πλέον εξοικειωθεί με τις διάφορες συνήθεις αντιδράσεις στη συμπεριφορά ενός παιδιού με ΔΕΠΥ. Στην αρχή πολλοί ενήλικες προσπαθούν να παραβλέψουν τις συνεχείς διακοπές του παιδιού, τα ξεσπάσματα και την παραβίαση των κανόνων. Όμως, όσο συχνότερα έρχονται σε επαφή μαζί του, τόσο περισσότερο έλεγχο προσπαθούν να ασκήσουν στο παιδί. Όταν εκείνο δεν ανταποκρίνεται, η συντριπτική πλειονότητα των ενηλίκων αποφασίζει ότι το παιδί είναι εσκεμμένα και σκόπιμα άτακτο. Τελικά οι περισσότεροι καταλήγουν στο ίδιο λανθασμένο συμπέρασμα: τα προβλήματα του παιδιού είναι αποτέλεσμα της ανατροφής του – το παιδί χρειάζεται περισσότερη πειθαρχία, περισσότερη δομή, περισσότερη οριοθέτηση και λιγότερο χάιδεμα. Οι γονείς του παιδιού θεωρούνται αδαείς, απρόσεκτοι, υπερβολικά επιεικείς, αδιάφοροι, σκληροί ή, στη σύγχρονη ορολογία, «δυσλειτουργικοί».
Γιατί λοιπόν δεν κάνουν κάτι γι' αυτό το παιδί;
Προφανώς και οι γονείς συχνά κάνουν κάτι. Αλλά όταν εξηγούν ότι το παιδί έχει διαγνωστεί με ΔΕΠΥ, ορισμένοι έξω από τον χορό, με έντονη κριτική διάθεση, μπορεί να αντιδράσουν με σκεπτικισμό. Θεωρούν ότι οι γονείς χρησιμοποιούν τη διάγνωση ως δικαιολογία για να αποφύγουν την ευθύνη της ανατροφής του παιδιού και να το προβάλουν ως ένα ανήμπορο θύμα που δεν φέρει την ευθύνη των πράξεών του. Αυτή η υποκριτική αντίδραση –η τόσο έντονη αρνητική κριτική της συμπεριφοράς του παιδιού, σε συνδυασμό με τον χαρακτηρισμό του ως «απολύτως φυσιολογικού»– δίνει στους επικριτές το ελεύθερο να συνεχίσουν να κατηγορούν τους γονείς.
Ακόμα και οι λιγότερο επικριτικές αντιδράσεις, σύμφωνα με τις οποίες η συμπεριφορά της ΔΕΠΥ θεωρείται ένα στάδιο που θα ξεπεραστεί, δεν είναι τόσο αβλαβείς μακροπρόθεσμα. Πολλοί ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων επαγγελματιών, συμβουλεύουν τους γονείς να μην ανησυχούν. «Απλώς κάντε υπομονή» ή «Απασχολήστε τα, φροντίστε να έχουν πάντα κάτι να κάνουν», συμβουλεύουν, «και μέχρι την εφηβεία τα παιδιά θα το έχουν ξεπεράσει».
Αυτό σίγουρα ισχύει για ορισμένες ηπιότερες μορφές ΔΕΠΥ: στο ένα έκτο έως ένα τρίτο των περιπτώσεων που διαγιγνώσκονται στην παιδική ηλικία οι συμπεριφορές είναι πιθανό να βρίσκονται εντός του φυσιολογικού εύρους κατά την ενηλικίωση, αν και εξακολουθούν να εμφανίζονται σχετικά συχνά. Αν ωστόσο έχετε ένα παιδί προσχολικής ηλικίας που αντιμετωπίζει πιο σοβαρά προβλήματα με τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ, οι συμβουλές αυτές δεν προσφέρουν ιδιαίτερη παρηγοριά. Το να σας συμβουλεύουν να «κρατήσετε γερά» για 7-10 χρόνια δεν είναι καθόλου παρήγορο. Ακόμα χειρότερα, αυτές οι συμβουλές είναι συχνά χονδροειδώς λανθασμένες ή επιβλαβείς. Εάν η ΔΕΠΥ δεν αναγνωριστεί και δεν αντιμετωπιστεί για χρόνια, ενδέχεται να οδηγήσει σε μια ζωή γεμάτη αποτυχίες και χαμηλότερες του αναμενόμενου επιδόσεις, ή ακόμη και σε πρόωρο θάνατο λόγω ατυχήματος. Έως και το 90% των παιδιών με ΔΕΠΥ δεν τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο, και το 30-50% αυτών ενδέχεται να επαναλάβουν τουλάχιστον μία τάξη. Έως και το 40% χρειάζεται υπηρεσίες ειδικής αγωγής. Όμως, χάρη στην ένταξη της ΔΕΠΥ στους νόμους και στα δικαιώματα ειδικής αγωγής από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα ποσοστά εφήβων με ΔΕΠΥ που αποφοιτούν πλέον από το λύκειο πλησιάζουν εκείνα των τυπικών παιδιών – σε σύγκριση με το 35% που δεν αποφοιτούσε τα προηγούμενα χρόνια.
Ο θετικός αντίκτυπος αυτών των προσαρμογών καταδεικνύει ότι η ΔΕΠΥ είναι μια πραγματική διαταραχή, με πραγματικές ειδικές ανάγκες. Για τα μισά από αυτά τα παιδιά, οι κοινωνικές σχέσεις είναι σοβαρά διαταραγμένες, και τουλάχιστον στο 60% αυτών η σοβαρά προκλητική συμπεριφορά οδηγεί σε παρεξηγήσεις και δυσαρέσκεια από τα αδέλφια, συχνές επιπλήξεις και τιμωρίες, και υψηλότερες πιθανότητες παραβατικότητας και κατάχρησης ουσιών σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής. Η αποτυχία των ενηλίκων στη ζωή του παιδιού να αναγνωρίσουν και να διαχειριστούν τη ΔΕΠΥ μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα το παιδί να βιώνει μια αδιάκοπη αίσθηση αποτυχίας σε πολλούς τομείς σημαντικών δραστηριοτήτων της ζωής.
Μήπως γίνεται υπερ-διάγνωση της ΔΕΠΥ; Τα περισσότερα παιδιά δεν είναι απρόσεκτα, δραστήρια και παρορμητικά; Αν η ΔΕΠΥ ήταν πραγματική, δεν θα υπήρχε κάποιο εργαστηριακό τεστ που να την ανιχνεύει; Μήπως η ζάχαρη, η τηλεόραση και τα βιντεοπαιχνίδια δημιουργούν παιδιά με ΔΕΠΥ;
Υπάρχουν αρκετοί μύθοι γύρω από τη ΔΕΠΥ. Τα τελευταία 40 χρόνια, όμως, (ευτυχώς) υπάρχουν και πολλές επιστημονικές έρευνες.
Το βιβλίο Πάρε τη ΔΕΠΥ στα χέρια σου από τον διακεκριμένο νευροψυχολόγο Russell A. Barkley, PhD, ABPP, ABCN απαντάει σε όλα και αποτελεί ένα πολύτιμο βοήθημα για τους γονείς παρέχει τις επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες που χρειάζεται για τη διαχείριση της ΔΕΠΥ και τη θεραπεία της.
Σε αυτό το βιβλίο θα βρείτε πολλά από όσα πρέπει να γνωρίζετε για τη ΔΕΠΥ και για τις ειδικές αλλαγές που θα πρέπει να κάνετε στη ζωή σας και στη ζωή του παιδιού σας ώστε να το αναθρέψετε να γίνει ένας ισορροπημένος ενήλικας. Σε όλο το βιβλίο οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζονται με στόχο να σας διδάξουν την επιτελική γονεϊκότητα1 , την επιστημονική έρευνα και τη δράση που βασίζεται σε αρχές.
Ειδικά σχεδιασμένο για παιδιά ηλικίας 6 έως 18 ετών, προσφέρει ενθάρρυνση, καθοδήγηση και πολλές πρακτικές συμβουλές για:
• Να κατανοήσετε τα συμπτώματα του παιδιού σας και να λάβετε μια ακριβή διάγνωση.
• Να συνεργαστείτε με το σχολείο και τους επαγγελματίες υγείας για να έχετε την απαραίτητη υποστήριξη.
• Να εφαρμόσετε ένα επιτυχημένο σχέδιο διαχείρισης συμπεριφοράς οκτώ βημάτων.
• Να ενισχύσετε τις ακαδημαϊκές και κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού σας.
Ενημερωμένο με τις τρέχουσες έρευνες και επιστημονικές πηγές, η έκδοση αυτή περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τις φαρμακευτικές αγωγές και για τις αιτίες που προκαλούν (αλλά κι αυτές που δεν προκαλούν) ΔΕΠΥ.
Russell A. Barkley, PhD
Εκδόσεις Διόπτρα
Πηγή: Εκδόσεις Διόπτρα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου