Ένα από τα πιο πολύτιμα μαθήματα ζωής που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας είναι να μάθουν να έχουν μια υγιή σχέση με τα χρήματα. Να καταλαβαίνουν την αξία τους, να μπορούν να ξεχωρίζουν αυτό που θέλουν από αυτό που πραγματικά χρειάζονται, να αποταμιεύουν για έναν στόχο και μετέπειτα να παίρνουν οικονομικές αποφάσεις χωρίς φόβο και παρορμητισμό.
Και παρότι η οικονομική εκπαίδευση μπορεί να βρίσκει σταδιακά περισσότερο χώρο και στη σχολική καθημερινότητα, οι συνήθειες γύρω από τα χρήματα χτίζονται σε μεγάλο βαθμό μέσα στο σπίτι. Ακόμη και σε μικρή ηλικία, τα παιδιά παρατηρούν πώς ψωνίζουμε, τι λέμε όταν κάτι είναι ακριβό, αν προγραμματίζουμε μια αγορά ή αν αγοράζουμε κάτι αυθόρμητα. Το Consumer Financial Protection Bureau επισημαίνει, μάλιστα, ότι ήδη από τη σχολική ηλικία τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να διαμορφώνουν συνήθειες γύρω από την αποταμίευση, τον προγραμματισμό και τις αγορές.
Κάπου εδώ μπαίνει και το χαρτζιλίκι. Όχι απλώς ως μερικά ευρώ για το κυλικείο ή μια μικρή αγορά, αλλά ως ένα πρώτο, ασφαλές πεδίο μέσα στο οποίο το παιδί μπορεί να μάθει στην πράξη τι σημαίνει «έχω ένα συγκεκριμένο ποσό και αποφασίζω τι θα το κάνω».
Ξεκινάμε με ένα σταθερό και ξεκάθαρο ποσό
Το ποσό δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο. Χρειάζεται, όμως, να είναι κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού και για αυτά που περιμένουμε να καλύπτει. Άλλο χαρτζιλίκι χρειάζεται ένα παιδί Δημοτικού που θέλει περιστασιακά κάτι από το κυλικείο και άλλο ένας έφηβος που βγαίνει με φίλους και αναλαμβάνει σταδιακά περισσότερα προσωπικά έξοδα. Χρήσιμο είναι επίσης να δίνεται με κάποια σταθερότητα, για παράδειγμα εβδομαδιαία ή μηνιαία στα μεγαλύτερα παιδιά. Έτσι αρχίζει να αποκτά πραγματικό νόημα ο προγραμματισμός: αν ξοδέψει όλο το ποσό τις πρώτες ημέρες, θα πρέπει να περιμένει μέχρι να λάβει το επόμενο.
Δεν καλύπτουμε αμέσως κάθε λάθος
Εδώ ίσως βρίσκεται και το δυσκολότερο κομμάτι για έναν γονιό. Αν ένα παιδί ξοδέψει όλο το χαρτζιλίκι του σε κάτι που τελικά δεν άξιζε και δύο ημέρες αργότερα θέλει κάτι άλλο, η πρώτη μας παρόρμηση μπορεί να είναι να συμπληρώσουμε τη διαφορά. Αν το κάνουμε κάθε φορά, όμως, χάνεται ένα σημαντικό κομμάτι της εμπειρίας. Το χαρτζιλίκι μπορεί να λειτουργήσει ως ασφαλής χώρος για μικρά οικονομικά λάθη, όταν ακόμη το διακύβευμα είναι ένα παιχνίδι ή μια έξοδος και όχι ο λογαριασμός του ρεύματος. Η διαχείριση χρημάτων μαθαίνεται και μέσα από τις συνέπειες των επιλογών μας.
Ξεχωρίζουμε το «θέλω» από το «χρειάζομαι»
Δεν χρειάζεται να κάνουμε οικονομική διάλεξη κάθε φορά που μπαίνουμε σε ένα κατάστημα. Μπορούμε όμως να εντάξουμε μικρές συζητήσεις στην καθημερινότητα. «Το χρειάζεσαι τώρα ή απλώς σου άρεσε;», «αν το πάρεις, πόσα χρήματα θα σου μείνουν;», «θέλεις να περιμένεις λίγες μέρες και να το ξανασκεφτείς;». Το Consumer Financial Protection Bureau προτείνει ακριβώς αυτή τη λογική: να μιλάμε στα παιδιά για τις επιλογές μας την ώρα που τις κάνουμε, ώστε να καταλαβαίνουν σταδιακά πώς λειτουργεί ο οικονομικός προγραμματισμός.
Δίνουμε στην αποταμίευση έναν συγκεκριμένο στόχο
Το «κράτα κάτι στην άκρη» είναι αρκετά αφηρημένο για ένα παιδί. Το «αν κρατάς δύο ευρώ κάθε εβδομάδα, σε έναν μήνα θα έχεις οκτώ για εκείνο το παιχνίδι που θέλεις» είναι πολύ πιο κατανοητό. Ένας κουμπαράς, δύο διαφορετικά βαζάκια ή, για μεγαλύτερα παιδιά, ένας απλός λογαριασμός αποταμίευσης μπορούν να κάνουν την πρόοδο ορατή και κατανοητή στο παιδί. Η διάκριση των χρημάτων σε κατηγορίες όπως αποταμίευση, ξόδεμα και προσφορά, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν ότι δεν χρειάζεται κάθε ευρώ που φτάνει στα χέρια τους να ξοδεύεται αμέσως.
Αφήνουμε το παιδί να αποφασίζει για τα χρήματά του
Από τη στιγμή που έχουμε συμφωνήσει τι καλύπτει το χαρτζιλίκι, χρειάζεται να υπάρχει και ένα πραγματικό περιθώριο επιλογής. Αν ελέγχουμε κάθε αγορά, σχολιάζουμε κάθε ευρώ ή τελικά αποφασίζουμε εμείς ποιο παιχνίδι «αξίζει τα λεφτά του», το χαρτζιλίκι χάνει τον εκπαιδευτικό του ρόλο. Φυσικά υπάρχουν όρια ανάλογα με την ηλικία και το είδος της αγοράς. Μέσα σε αυτά, όμως, το παιδί χρειάζεται την εμπειρία του «δικού μου budget. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ευθύνη για προσωπικές δαπάνες μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν να βάζουν προτεραιότητες και να αντιλαμβάνονται πόσο γρήγορα συσσωρεύονται ακόμη και τα πιο αμελητέα έξοδα.
Μιλάμε ανοιχτά για τα χρήματα, χωρίς αγωνία
Τα χρήματα δεν χρειάζεται να είναι ένα οικογενειακό ταμπού. Τα παιδιά μπορούν να ξέρουν ότι υπάρχει προϋπολογισμός, ότι μια οικογένεια κάνει επιλογές και ότι ορισμένα πράγματα μπορούν να περιμένουν. Αυτό είναι διαφορετικό από το να μεταφέρουμε πάνω τους την αγωνία των οικονομικών προβλημάτων που αφορούν τους ενήλικες. Μπορούμε, για παράδειγμα, στο σούπερ μάρκετ να εξηγήσουμε γιατί συγκρίνουμε δύο τιμές ή γιατί περιμένουμε ένα διάστημα ή τι κάνουμε πριν από μια μεγάλη αγορά. Έτσι τα χρήματα δεν εμφανίζονται ως κάτι μυστηριώδες που «υπάρχει ή δεν υπάρχει» και γίνονται ένα εργαλείο που χρειάζεται διαχείριση.
Το χαρτζιλίκι δεν έχει να κάνει τόσο με το πόσα χρήματα θα δώσουμε. Περισσότερο έχει να κάνει με το τι θα αφήσουμε το παιδί να μάθει μέσα από αυτά. Να περιμένει, να επιλέγει, να κάνει λάθη, να βάζει έναν στόχο και να καταλαβαίνει ότι τα χρήματα είναι περιορισμένα, αλλά οι αποφάσεις γύρω από αυτά βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό στα δικά μας χέρια. Γιατί η οικονομική ευημερία στην ενήλικη ζωή δεν ξεκινά με τον πρώτο σταθερό μισθό, αλλά πολύ νωρίτερα, από τις συνήθειες και τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε τα χρήματα.
Πηγή: in.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου