Τρίτη 2 Ιουνίου 2026

“Deafula”: η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σε Αμερικάνικη Νοηματική Γλώσσα (ASL)

Poster: Gary Holstrom/Signscope

Το «Deafula» είναι μια ταινία τρόμου του 1975, η πρώτη γυρισμένη εξ ολοκλήρου στην Αμερικανική Νοηματική Γλώσσα. Αργότερα προστέθηκε και η φωνή για άτομα με … προβλήματα στην Αμερικανική Νοηματική Γλώσσα. Στην ταινία πρωταγωνιστούσε ο Peter Wechsberg, ο οποίος ήταν επίσης ο σεναριογράφος και σκηνοθέτης με το ψευδώνυμο Peter Wolf. Το «Deafula» ήταν η μόνη ταινία που κυκλοφόρησε ποτέ η εταιρεία του, Signscope.

Γενικά, το 1975 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για την αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία. Η κυκλοφορία της ταινίας «Jaws - Τα σαγόνια του καρχαρία» του Στίβεν Σπίλμπεργκ εκείνη τη χρονιά διαμόρφωσε για πάντα το είδος ψυχολογικού θρίλερ. Ταυτόχρονα, η πολιτεία του Όρεγκον σχετίστηκε με ορισμένες επιτυχίες της χρονιάς, όπως «Στη φωλιά του Κόκου», που θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες και πιο οικονομικά επιτυχημένες ταινίες όλων των εποχών, γυρίστηκε στο Σάλεμ και βασίστηκε στο μυθιστόρημα του συγγραφέα από το Όρεγκον, Κεν Κίσεϊ.

Η πολιτεία του Όρεγκον μπορεί να διεκδικήσει και άλλη πρωτιά, αν και πιθανότατα λιγότερο γνωστή: Η Deafula, η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία γυρισμένη εξ ολοκλήρου στην Αμερικανική Νοηματική Γλώσσα (ASL) στο Πόρτλαντ σε ασπρόμαυρο φιλμ 35mm, έκανε πρεμιέρα στο παλιό θέατρο Μπρόντγουεϊ του Ορεγκον σε ένα πολυπληθές κοινό της Κοινότητας των Κωφών. Με την πάροδο των χρόνων, η ταινία κατηγοριοποιήθηκε ως cult, τόσο λόγω θεματολογίας, όσο και λόγω επιλογής της γλώσσας, δηλαδή της ASL.

Η υπόθεση της ταινίας είναι η εξής: Ο Στιβ Άνταμς, φοιτητής θεολογίας, αρχίζει να υποψιάζεται ότι μπορεί να είναι βρικόλακας μετά από μια σειρά αιματηρών δολοφονιών στην πόλη του. Αφού ο πατέρας του, ιεροκήρυκας, παθαίνει καρδιακή προσβολή, ο Στιβ μαθαίνει τις μυστηριώδεις συνθήκες γύρω από τον θάνατο της μητέρας του και ανακαλύπτει ότι την αποπλάνησε ο Δράκουλας όσο ήταν έγκυος. Ο Στιβ ξεκινά να βρει το φέρετρο του Δράκουλα για να απελευθερωθεί από αυτή την κατάρα, ενώ δύο ντετέκτιβ προσπαθούν να συλλάβουν αυτόν τον κατά συρροή δολοφόνο.



Μια ταινία για τους Κωφούς, από τους Κωφούς

Οι διερμηνείς νοηματικών γλωσσών είναι συνηθισμένοι σήμερα, παρέχοντας προσβασιμότητα κατά τη διάρκεια πολιτιστικών αθλητικών εκδηλώσεων, σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και νομικά περιβάλλοντα, καθώς και στην τηλεόραση.

Η ASL προήλθε από το American School for the Deaf στο Κονέκτικατ στις αρχές του 19ου αιώνα, την οποία ανέπτυξαν οι εκπαιδευτικοί Thomas Gallaudet και Laurent Clerc, κάνοντας έναν συνδυασμό παλαιότερης Γαλλικής Νοηματικής Γλώσσας και αυτόχθονων νοηματικών γλωσσών που προέρχονται από την ιστορική κοινότητα Κωφών του Martha’s Vineyard. Η ASL χρησιμοποιείται πλέον από πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, τη δεκαετία του 1970, κατά τη Χρυσή Εποχή του Κινηματογράφου, η ASL δεν είχε φτάσει στους κινηματογράφους και οι κωφοί σινεφίλ παραπονιόντουσαν για την κατώτερη εμπειρία προβολής.

«Οι Κωφοί κάθονταν σε αίθουσες κινηματογράφων που πρόβαλαν ταινίες μεγάλου μήκους, αλλά είχαν υπότιτλους», δήλωσε ο παραγωγός της ταινίας «Deafula», Gary Holstrom. «Ο ενθουσιασμός του κινηματογράφου χανόταν στον χρόνο που χρειαζόταν για να διαβάσουν τους υπότιτλους».

Ο Holstrom δεν είναι ο ίδιος κωφός, αλλά διδάχθηκε από τον σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή της μελλοντικής του ταινίας, Peter Wechsberg, όταν ήταν και οι δύο υπάλληλοι της US Bank δημιουργώντας εσωτερικές εκπαιδευτικές ταινίες. Wechsberg είναι κωφός με εμπειρία από το National Theatre of the Deaf και το KRON TV στο Σαν Φρανσίσκο ως παρουσιαστής ειδήσεων ASL.

Και οι δύο ένιωσαν τη δημιουργική ανάγκη και επιθυμία να υπηρετήσουν την κοινότητα των Κωφών στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. «Αποφάσισα ότι θα παραιτηθώ από τη δουλειά μου και ότι θα με ακολουθουσε και θα κάναμε την πρώτη μεγάλου μήκους ψυχαγωγική ταινία στη νοηματική γλώσσα», είπε ο Holstrom.

Το κοινό τους όραμα ήταν τόσο τολμηρό και ασυμβίβαστο όσο και η επαγγελματική τους κίνηση: η πλήρης εμβάπτιση του κοινού στην κουλτούρα και τη γλώσσα των Κωφών.

«Δεν θέλαμε να έχουμε καμία κίνηση των χειλιών σε αυτήν την ταινία. Δεν θέλαμε κανέναν υπότιτλο», είπε ο Holstrom. «Η εστίασή μας ήταν αυστηρά στο να το κάνουμε όσο το δυνατόν πιο πραγματικό, πρωτότυπο και όσο το δυνατόν πιο επικεντρωμένο στην Κοινότητα των Κωφών.»


Πενήντα χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2025, ο παραγωγός και ηθοποιός Gary Holstrom μοιράζεται πώς γράφτηκε η κινηματογραφική ιστορία των κωφών στο Όρεγκον.


Αξίζει να δει κανείς και το αφιέρωμα που έκανε το τοπικό τηλεοπτικό κανάλι KPTV FOX 12 για τα πενήντα χρόνια από την πρεμιέρα της ταινίας




Και φυσικά, το διαδικτυακό Q&A με τον σκηνοθέτη (σεναριογράφο και πρωταγωνιστή) Peter Wolf







Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου