Το όγδοο πάνελ του 4ου συνεδρίου Women in Law της Νομικής Βιβλιοθήκης αποτέλεσε από τις πιο ουσιαστικές διεργασίες του φετινού συνεδρίου. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ανάγκες που σπάνια βλέπουν το φως της δημοσιότητας: η καθημερινή πραγματικότητα των ατόμων με αναπηρία, η αόρατη εγκατάλειψη των αποφυλακισμένων και τα στερεότυπα που επιβιώνουν στον ίδιο τον νόμο. Το πάνελ συντόνισε η Χρυσαφένια Ι. Ιωάννου, Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω, Διαχειρίστρια Εταίρος ΤΣΑΝΤΙΝΗΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ.
«Παραμένω στην Ελλάδα για όσα άτομα δεν έχουν τη δική τους δυνατή φωνή»
Η ομιλία του Βαγγέλη Αυγουλά, Δικηγόρου, Πρόεδρου της ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια», ξεχώρισε για τον έντονα βιωματικό της χαρακτήρα. Ο ίδιος, τυφλός από τη γέννησή του, δεν μίλησε για την αναπηρία από απόσταση ασφαλείας, αλλά ως άνθρωπος που βιώνει καθημερινά τα εμπόδια που περιέγραφε.
Ο ομιλητής ζήτησε από το κοινό να φανταστεί μια απλή, για τα άτομα δίχως προβλήματα όρασης, κατάσταση έκτακτης ανάγκης: την εκκένωση ενός δικαστηρίου. Για ένα άτομο, όμως, με αναπηρία αυτή η σκηνή συνεπάγεται αυξημένη δυσκολία, καθώς δεν υπάρχει κανένα σχέδιο εκκένωσης, καμία ενημέρωση για τον ενδεδειγμένο τρόπο δράσης, καμία μελετημένη ευθύνη. «Το σύστημα αδιαφορεί», είπε χωρίς περιστροφές.
Πέρα από τα ζητήματα φυσικής προσβασιμότητας, ο ομιλητής μίλησε και για πιο σκληρές περιπτώσεις και συγκεκριμένα για άτομα με αναπηρία, τα οποία μέσω δικαστικών αποφάσεων στάλθηκαν σε ιδρύματα, συνθήκη που ο ίδιος ονόμασε «οργανωμένη κρατική συστημική δευτερογενής κακοποίηση». Άνθρωποι χωρίς δικά τους αντικείμενα, χωρίς ταυτότητα, που τρώνε όταν το λέει το πρόγραμμα και όχι όταν πεινούν, δίχως επαρκή παρακολούθηση ακόμα και για στοιχειώδη ζητήματα, όπως η λήψη της φαρμακευτικής τους αγωγής.
Εν συνεχεία ο ομιλητής περιέγραψε πώς μέσα από τον φορέα «Με Άλλα Μάτια», τον οποίο έχει ιδρύσει, η ομάδα του έχει επισκεφθεί πανελλαδικά σχολεία τα τελευταία οκτώ χρόνια, έχοντας συναντήσει πάνω από 110.000 μαθητές, με στόχο να γίνουν τα παιδιά «σύμμαχοι της αλλαγής». Υπογράμμισε το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα άτομα με αναπηρία στις ευρωπαϊκές χώρες αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού και τόνισε την ανάγκη για αλλαγή της υφιστάμενης κοινωνικής νοοτροπίας γύρω από τα άτομα με αναπηρία, ενώ προέβη, ολοκληρώνοντας, σε μια υπενθύμιση που αφορά όλους: η αναπηρία δεν είναι μια μακρινή πραγματικότητα των άλλων. Μια ασθένεια ή ένα ατύχημα μπορεί να τη φέρει στη ζωή του οποιουδήποτε, χωρίς προειδοποίηση.
«Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ευάλωτες ομάδες φτάνουν στον Συνήγορο του Πολίτη σε ελάχιστη αναλογία σε σχέση με την πραγματική τους έκταση»
Η Καλλιόπη Λυκοβαρδή, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για την Ίση Μεταχείριση, ανέλαβε να τοποθετήσει τα ζητήματα μέσα στο θεσμικό τους πλαίσιο. Ξεκίνησε παραδεχόμενη ότι τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ευάλωτες ομάδες φτάνουν στον Συνήγορο του Πολίτη σε ελάχιστη αναλογία σε σχέση με την πραγματική τους έκταση.
Η ομιλήτρια έφερε στη συζήτηση δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα νομοθετικών διακρίσεων που εξακολουθούν να ισχύουν. Το πρώτο ήταν ότι η κύηση και ο τοκετός καταχωρίζονται στον γενικό πίνακα νοσημάτων των σωμάτων ασφαλείας ως «νόσημα, βλάβη, πάθηση», αποκλείοντας έτσι εγκύους από πρόσληψη. Το δεύτερο, ότι ακόμα και πολιτογραφημένοι Έλληνες πολίτες αλλογενούς καταγωγής αντιμετωπίζουν διακρίσεις στην πρόσβαση στο δικαστικό ή διπλωματικό σώμα. Οι εν λόγω διακρίσεις εξακολουθούν να ισχύουν νομοθετικά και δεν έχουν ακόμα ανατραπεί από τα δικαστήρια.Ολοκληρώνοντας, έδωσε έμφαση στο ζήτημα της υπόρρητης διάκρισης, αυτής που δεν εκφράζεται ανοιχτά αλλά κρύβεται πίσω από αδικαιολόγητες αρνήσεις και αδιαφανείς αποφάσεις. Το αντίδοτο, κατά την ομιλήτρια, είναι η επιμονή στην αιτιολόγηση, καθώς όπως χαρακτηριστικά σημείωσε: «όταν κάποιος δεν μπορεί να αιτιολογήσει γιατί δεν θα προσλάβει μια έγκυο γυναίκα ή γιατί επιθυμεί να προσλάβει μόνο νέους και εμφανίσιμους υπαλλήλους, αναδεικνύεται ακριβώς το στερεότυπο που κρύβεται από κάτω.» Η απαίτηση νόμιμης αιτιολόγησης, δηλαδή, δεν είναι μόνο τυπική υποχρέωση, αλλά και ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για να γίνει ορατό αυτό που συστηματικά αποσιωπάται.
«Οι αποφυλακισμένοι, κατά κανόνα, αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως προς την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες»
Η Φωτεινή Μηλιώνη, Δικηγόρος, Δρ. Νομικής, Διευθύντρια ΕΠΑΝΟΔΟΥ, ανέπτυξε ένα εν πολλοίς άγνωστο στο ευρύ κοινό κεφάλαιο της συζήτησης, αναφορικά με τις κοινωνικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι αποφυλακισμένοι, οι οποίοι κατά κανόνα αντιμετωπίζουν δυσκολίες ως προς την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες. Οργάνωσε τα εμπόδια σε τρεις κατηγορίες, ήτοι σε προσωπικά, κοινωνικά και θεσμικά, εξηγώντας ότι η κατάταξη αυτή αρκεί για να σκιαγραφήσει το βάθος του προβλήματος.
Εν συνεχεία εξήγησε ότι η ΕΠΑΝΟΔΟΣ, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου εποπτευόμενο από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, αποτελεί ένα θεσμικό άλμα για την Ελλάδα, καθώς στην Ευρώπη η μετασωφρονιστική μέριμνα γίνεται κυρίως από την κοινωνία των πολιτών, όχι θεσμικά. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες της ΕΠΑΝΟΔΟΥ προϋποθέτει μόνο δύο στοιχεία: τη συναίνεση του ίδιου του ατόμου και το αποφυλακιστήριό του.
Ολοκληρώνοντας, σκιαγράφησε παράδοξες νομοθετικές ρυθμίσεις, δίνοντας ως παράδειγμα επαγγέλματα όπως οι κομμωτές ή το βοηθητικό προσωπικό απαιτούν υγειονομική άδεια, την οποία δεν μπορεί να αποκτήσει όποιος έχει βεβαρυμένο ποινικό μητρώο, με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό τους από το κοινωνικοοικονομικό γίγνεσθαι.
Πηγή: Νομική Βιβλιοθήκη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου