Τετάρτη 22 Απριλίου 2026

Σουηδία: Επιστροφή στα βιβλία, με μείωση της ψηφιακής μάθησης

Η κυβέρνηση της Σουηδίας υποστηρίζει την επιστροφή στα «κανονικά» σχολικά βιβλία, στο χαρτί και στα στιλό στις σχολικές τάξεις, με στόχο την αντιστροφή των υψηλών επιπέδων αναλφαβητισμού της χώρας, όπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC. 

Ωστόσο ο διπλασιασμός των αναλογικών σχολικών εργαλείων έχει επιφέρει την κριτική εταιρειών τεχνολογίας και εκπαιδευτικών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ίσως επηρεάσει τις προοπτικές απασχόλησης των μαθητών, ή ακόμα και να βλάψει την οικονομία της σκανδιναβικής χώρας. 

Ηδη, καθηγητές λυκείων στη Στοκχόλμη χρησιμοποιούν σχολικά βιβλία και εκτυπώνουν κείμενα που απαιτούνται για τα μαθήματα στις τάξεις τους, ενώ μια ψηφιακή πλατφόρμα μάθησης μαθηματικών έχει αντικατασταθεί πλήρως από τη διδασκαλία μέσω βιβλίων. 

Η πρωτοβουλία έρχεται σε αντιδιαστολή με τη φήμη της Σουηδίας ως μιας από τις πιο τεχνολογικά εξοικειωμένες κοινωνίες της Ευρώπης, χάρη στα υψηλά επίπεδα ψηφιακών δεξιοτήτων και στην ακμάζουσα επιχειρηματικότητα τεχνολογίας. 

Οι φορητοί υπολογιστές κυριάρχησαν στις σουηδικές τάξεις στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές εκείνης του 2010. Εως το 2015, περίπου το 80% των μαθητών στα κρατικά χρηματοδοτούμενα λύκεια είχαν ατομική πρόσβαση σε τουλάχιστον μία ψηφιακή συσκευή, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. 

Η υποχρεωτική χρήση tablet στα νηπιαγωγεία συμπεριλήφθηκε στα σχολικά προγράμματα το 2019, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας της προηγούμενης κυβέρνησης με επικεφαλής του Σοσιαλιστές, με στόχο να προετοιμάσει ακόμη και τα μικρότερα παιδιά για μια ολοένα πιο ψηφιακή επαγγελματική και ιδιωτική ζωή. Τώρα, όμως, ο δεξιός κυβερνητικός συνασπισμός που ανέλαβε την εξουσία το 2022 στρέφει τη διδασκαλία σε διαφορετική κατεύθυνση. 

Το BBC αναφέρει ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά το σύνθημα «från skärm till pärm», το οποίο ακούγεται «πιασάρικο» στα σουηδικά και μεταφράζεται ως «από την οθόνη στο ντοσιέ». Υποστηρίζει ότι τα μαθήματα χωρίς τη χρήση οθόνης δημιουργούν καλύτερες συνθήκες ώστε τα παιδιά να συγκεντρωθούν και να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους στη γραφή και στην ανάγνωση. 

Από το 2025 τα νηπιαγωγεία δεν υποχρεούνται πλέον να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία, ενώ tablet δεν χορηγούνται σε παιδιά κάτω των δύο ετών. Προς τα τέλη της φετινής χρονιάς θα τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση. 

Στα σχολεία έχουν ήδη διατεθεί κονδύλια άνω των 2,1 δισ. κορωνών (170 δισ. ευρώ), ως επιχορηγήσεις για επενδύσεις σε σχολικά βιβλία και οδηγούς διδασκαλίας. Ενα νέο πρόγραμμα σπουδών που έχει σχεδιαστεί για την επιβολή της μάθησης με βάση τα σχολικά βιβλία αναμένεται το 2028. 

Αυτή η αλλαγή προσέγγισης ακολούθησε μια διαβούλευση του 2023, στην οποία συμμετείχαν ακαδημαϊκοί ερευνητές, εκπαιδευτικοί οργανισμοί, δημόσιοι φορείς και δήμοι. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τεχνολογία προκαλεί αναστάτωση στις τάξεις. Οι μαθητές χάνουν τη συγκέντρωσή τους χαζεύοντας τις οθόνες των συμμαθητών τους, ενώ η ανάγνωση ψηφιακών κειμένων δυσκολεύει την επεξεργασία των πληροφοριών και επηρεάζει την εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών. 

Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η επιστροφή στις πιο παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας θα βοηθήσει στη βελτίωση της θέσης της Σουηδίας στις κατατάξεις της PISA – του συστήματος αξιολόγησης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης για την εκπαίδευση. Η βαθμολογία της πάλαι ποτέ πρωταθλήτριας Σουηδίας στη λίστα έπεσε κατακόρυφα το 2012 και, μετά από μια σύντομη ανάκαμψη, βυθίστηκε εκ νέου στους τομείς των μαθηματικών και της ανάγνωσης το 2022. 

Παρότι ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο των κρατών του ΟΟΣΑ, η Σουηδία είχε χειρότερες επιδόσεις στον αλφαβητισμό το 2022 από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Δανία και η Φινλανδία. Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε το BBC, σχεδόν το ένα τέταρτο (24%) των μαθητών ηλικίας 15 ή 16 ετών δεν πλησιάζουν το βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου. 

Μια έκθεση για την εκπαίδευση στη χώρα, που δημοσιεύθηκε από τον ΟΟΣΑ τον περασμένο Ιανουάριο, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι συνολικά οι σουηδοί μαθητές επωφελούνται από την πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία. Ωστόσο τονίζει την υψηλή συχνότητα εμφάνισης ψηφιακών περισπασμών στις σουηδικές τάξεις και διαπιστώνει ότι η βαριά χρήση ψηφιακών συσκευών στα μαθήματα μαθηματικών συσχετίζεται με χαμηλότερες επιδόσεις. 

Πάντως, η στρατηγική της σουηδικής κυβέρνησης περί επιστροφής στα βιβλία προκαλεί έντονες συζητήσεις στην επιχειρηματική κοινότητα. Μια νέα έκθεση του εμπορικού συλλόγου Swedish Edtech Industry προειδοποιεί ότι η πιο αναλογική εκπαίδευση ενέχει το ρίσκο παραγωγής μαθητών που δεν θα είναι επαρκώς προετοιμασμένοι για μελλοντικές θέσεις εργασίας. 

Η χώρα παραμένει το κορυφαίο εργοστάσιο παραγωγής «μονόκερων» (εταιρειών τεχνολογίας με αξία άνω των 850 εκατ. ευρώ) στην Ευρώπη, αναλογικά με το μέγεθος του πληθυσμού της. Σε αυτές τις εταιρείες περιλαμβάνονται η μουσική πλατφόρμα ροής Spotify και η Legora, μια πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης για νομικούς – οι οποίες ενδέχεται να μεταφερθούν στο εξωτερικό αν μειωθούν οι επαγγελματικές και τεχνικές ικανότητες των ντόπιων στην πληροφορική. 

Παράλληλα, η σουηδική κυβέρνηση προγραμματίζει σειρά μαθημάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση για τις ευκαιρίες και τους κινδύνους χρήσης της ΤΝ, αλλά ορισμένοι επικριτές της πολιτικής της ισχυρίζονται ότι η τεχνολογία οφείλει να αποτελεί τμήμα του προγράμματος σπουδών και μικρότερων τάξεων. Διαφορετικά, ελλοχεύει ο κίνδυνος δημιουργίας ενός ψηφιακού χάσματος ανάμεσα στους πλούσιους και τους λιγότερο εύπορους μαθητές όσον αφορά την τεχνογνωσία της ΤΝ. 

Πηγή: Protagon.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου