Εντοπισμός των παραγόντων που πυροδοτούν τη συμπεριφορά του παιδιού σας

Μήπως τα ξεσπάσματα του παιδιού σας φαίνονται να εμφανίζονται από το πουθενά; Παρακολουθήστε ή διαβάστε το επτάλεπτο επεισόδιο του "What Now? A Parent’s Guide", όπου ο ψυχολόγος Dr. Andrew Kahn εξηγεί πώς μπορείτε να εντοπίσετε τα αίτια της συμπεριφοράς του παιδιού σας για να αποτρέψετε τα ξεσπάσματα και τις εκρήξεις θυμού.

Μάθετε ποιες λεπτομέρειες πρέπει να προσέχετε για να βρίσκετε τα κρυμμένα μοτίβα (πχ ποια ώρα της ημέρας εκδηλώθηκε η ανεπιθύμητη συμπεριφορά, ποιοι ήταν μαζί με το παιδί, τι συνέβη λίγο πριν το ξέσπασμα κοκ).

Είμαι ο Δρ. Andrew Kahn. Είμαι ψυχολόγος που εργάζεται με παιδιά, εφήβους και ενήλικες για περισσότερα από 20 χρόνια. Είμαι επίσης πατέρας ενός εφήβου, επομένως έχω μεγάλη προσωπική και επαγγελματική εμπειρία όσον αφορά την ανατροφή των παιδιών. Και σήμερα θα είμαι ο οικοδεσπότης σας στην εκπομπή "Τι γίνεται τώρα; Ένας οδηγός για γονείς για εκρήξεις και ξεσπάσματα θυμού" του Understood Podcast Network.

Το σημερινό επεισόδιο εξηγεί πώς να εντοπίσετε τους παράγοντες που πυροδοτούν τα ξεσπάσματα και τις εκρήξεις θυμού του παιδιού σας, γιατί είναι σημαντικό να τους εντοπίσετε. Θα επικεντρωθούμε στη χρήση των δεξιοτήτων παρατήρησης σαν ντετέκτιβ και στον προγραμματισμό εκ των προτέρων για τη διαχείριση της συμπεριφοράς του παιδιού σας.

Θα επικεντρωθούμε στον προγραμματισμό εκ των προτέρων για να βοηθήσουμε στην πρόληψη της εμφάνισης τέτοιων συμπεριφορών. Και με την πρόληψη, εννοούμε αρχικά τη μείωση της έντασης ή της συχνότητας της συμπεριφοράς — ελπίζοντας να φτάσουμε κάποια στιγμή στο σημείο να μην εκδηλώνεται καθόλου.

Ας ξεκινήσουμε.

Γιατί οι γονείς πρέπει να είναι ντετέκτιβ

Ως γονείς συχνά απλώς αντιδρούμε στη συμπεριφορά των παιδιών μας. Αλλά για να αποτρέψουμε μελλοντικές εκρήξεις, πρέπει να κοιτάξουμε λίγο βαθύτερα.

Υπάρχουν παράγοντες που πυροδοτούν τη συμπεριφορά του παιδιού μας και η γνώση τους είναι ζωτικής σημασίας αν θέλουμε να αποτρέψουμε την εμφάνιση συγκεκριμένων συμπεριφορών. Δεν μπορούμε πάντα να προβλέψουμε τι θα συμβεί στη συνέχεια, αλλά η κατανόηση των παραγόντων που πυροδοτούν τα ξεσπάσματα μπορεί να βοηθήσει πολύ.

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Δούλευα πριν από χρόνια με ένα παιδί μέσης σχολικής ηλικίας, την Tammy, που είχε καθημερινά ξεσπάσματα θυμού μετά το σχολείο. Η συμπεριφορά της ήταν πηγή πολύ μεγάλου άγχους στο σπίτι. Το να βρούμε τα αίτια που πυροδοτούσαν τα ξεσπάσματα ήταν ο πρωταρχικός μας στόχος.

Κάθε μέρα που επέστρεφε η Tammy στο σπίτι από το σχολείο, έπρεπε αμέσως να κάνει τις εργασίες της, ώστε να μπορεί μετά - όσο γίνεται νωρίτερα - να βλέπει τηλεόραση ή να παίζει υπολογιστή. Αυτή ήταν η συμφωνία που είχαν κάνει μαμά και κόρη. Μπορεί να ήταν μια πολύ ωραία στρατηγική συνεργασίας, αλλά για κάποιο λόγο δεν είχε τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Παρατηρώντας το πρόγραμμα της Tammy πολύ γρήγορα διαπίστωσα — με βαση τις απλές σημειώσεις που κρατούσε η μαμά στο σπίτι — ότι το πρώτο πράγμα στη λίστα υποχρεώσεων της ήταν τα μαθηματικά. Τα μαθηματικά όμως ήταν το πιο δύσκολο μάθημα για την Tammy. Την έκαναν να νιώθει «ηλίθια και ανίδεη». Μετά από μια κουραστική μέρα στο σχολείο, το τελευταίο πράγμα που μπορούσε να ανεχθεί ήταν τα μαθηματικά.

Μόλις εντοπίστηκε η αιτία, αλλάξαμε τη σειρά των εργασιών στο σπίτι και ζητήσαμε από τη δασκάλα της πιο απλές ασκήσεις μαθηματικών, με αποτέλεσμα η Tammy να αισθάνεται λιγότερο άγχος κατά το διάβασμα στο σπίτι. Η απλή παρατήρηση και η εύρεση των αιτιών ήταν καθοριστική για αυτό το παιδί. Και μπορεί να είναι καθοριστική και για την οικογένειά σας.

Θυμηθείτε τον στόχο: Να βρούμε τους παράγοντες που πυροδοτούν τα ξεσπάσματα θυμού για να μπορέσουμε να τα αποτρέψουμε !

Πώς μπορείτε να εντοπίσετε τους παράγοντες που πυροδοτούν τα ξεσπάσματα του παιδιού σας

Πρόκειται για όσα συνήθως συμβαίνουν λίγο πριν από το ξέσπασμα θυμού. Μπορεί να μην είναι πάντα ορατά σε εσάς ως γονείς και ίσως χρειάζεται να κάνετε κάποια έρευνα — σίγουρα όχι ενώ είναι αναστατωμένο, αλλά όταν είναι πλέον ήρεμο — ώστε να δείτε τι μπορεί να έχει συμβεί πριν.

Μην αγχώνεστε για την τελειότητα. Θα κάνετε λάθη και θα χάσετε τον στόχο σας κατά καιρούς. Όλα αυτά είναι μέρος του ρόλου σας ως γονείς.

Σε ένα ξέσπασμα θυμού ή μια αισθητηριακή υπερφόρτωση/κατάρρευση είναι πολύ σημαντικό να αναζητήσετε το πότε και πού συνέβη και ποιοι ήταν παρ΄ντες εκείνη την χρονική στιγμή. Αυτές οι πληροφορίες είναι μεγάλη βοήθεια για να καταλάβετε τα αίτια που πυροδότησαν αυτή την συμπεριφορά.

Ορισμένες από τις συμπεριφορές των παιδιών μας φαίνεται να «προκύπτουν από το πουθενά», αλλά η παρακολούθηση ορισμένων βασικών στοιχείων μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε μοτίβα και να δείτε ότι δεν είναι τυχαία ξεσπάσματα. Για να το καταφέρετε ίσως χρειαστείτε λίγο χρόνο και εξάσκηση, οπότε να είστε υπομονετικοί με τον εαυτό σας και με το παιδί σας.

Πολύ σημαντικές πληροφορίες στις οποίες θα πρέπει να εστιάζετε είναι: 

• Η ώρα της ημέρας που έλαβε χώρα το ξέσπασμα.
• Η τοποθεσία: Ήταν στο σπίτι; Σε ένα κατάστημα με πολύ κόσμο και θόρυβο;
• Ποια άλλα άτομα υπήρχαν εκεί γύρω; Ο αδερφός του, άλλα παιδιά, ενήλικες;
• Τι έκανε το παιδί σας λίγο πριν συμβεί το ξέσπασμα; Μήπως ήταν απασχολημένο με το αγαπημένο του βιντεοπαιχνίδι και του ζητήσατε να το κλείσει για να αρχίσετε το διάβασμα;
• Σε ποια κατάσταση ήταν σωματικά/βιολογικά ; Μήπως πεινούσε, ήταν κουρασμένο ή ήταν αγχωμένο;
• Σε τι συναισθηματική κατάσταση ήταν; Ένιωθε απογοήτευση ; Μήπως του ζητήσατε κάτι πολύ δύσκολο που πίστευε ότι δεν μπορεί να το κάνει;

Ο εντοπισμός των παραγόντων που πυροδοτούν ένα ξέσπασμα έχει να κάνει με την εξέταση μοτίβων και τη διατύπωση υποθέσεων. Κάνετε εικασίες που μπορεί τελικά να μην είναι και σωστές. Δεν πειράζει. Συνεχίστε την προσπάθεια και μην απογοητεύεστε με το “δεν ξέρω” που απαντούν τα παιδιά σας όταν τα ρωτάτε τι τα ενόχλησε. Τα παιδιά δεν μπορούν πάντα να μας πουν τι προκάλεσε την έκρηξή τους.

Ίσως αναρωτιέστε τι μπορείτε να κάνετε όταν εντοπίσετε το μοτίβο και τους παράγοντες που βρίσκονται πίσω από τα ξεσπάσματα του παιδιού σας. Όταν εντοπίσετε τα στοιχεία αυτά, μπορείτε να εργαστείτε για να τα ελαχιστοποιήσετε και, όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, μπορείτε τουλάχιστον να είστε πιο προετοιμασμένοι για αυτό που θα ακολουθήσει.

Θυμηθείτε τον στόχο: Να βρούμε τους παράγοντες που πυροδοτούν τα ξεσπάσματα θυμού για να μπορέσουμε να τα αποτρέψουμε!

Απόδοση του άρθρου Identifying your child’s behavior triggers

Ιωάννα Αγγέλου

Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)

Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)

MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση