Είναι πολύ σημαντικό να βοηθήσετε το παιδί σας να εξασκήσει τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Το παιδί σας θα διαβάζει βιβλία στο σχολείο ,αλλά θα πρέπει να διαβάζει πολλά βιβλία και μαζί σας στο σπίτι: βιβλία γνώσεων, παραμύθια, ποίηση και κόμικς.
Ακόμα και όταν έχει μάθει πια να διαβάζει, θα προτιμάει να του διαβάζετε εσείς τα πιο δύσκολα/ απαιτητικά βιβλία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα κωφά παιδιά, καθώς βοηθά στην ανάπτυξη της γλώσσας και του λεξιλογίου τους.
Διαβάζοντας για κάποιο λόγο
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, μαθαίνουν ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη ανάγνωσης και γραφής ανάλογα με το είδος των πληροφοριών που κοινοποιούνται αλλά και ανάλογα με τον αποδέκτη της κοινοποίησης αυτής.
Μπορείτε να το βοηθήσετε:
- Υποστηρίζοντας το παιδί σας να διαβάζει δυνατά. Ενθαρρύνετέ το να χρησιμοποιεί διαφορετικές φωνές για διαφορετικούς χαρακτήρες, να μιλάει δυνατά ή απαλά και να προσθέτουν εκφράσεις. Εξηγήστε του ότι πρέπει να προσέχει τον ρυθμό της ανάγνωσής του - όταν διαβάζει πολύ γρήγορα μπορεί να μην το καταλαβαίνουν, ενώ όταν διαβάζει πολύ αργά μπορεί οι ακροατές να χάνουν το ενδιαφέρον τους.
- Ενθαρρύνοντας το παιδί σας να διαβάζει ένα διαφορετικά είδη κειμένων (βιβλία με πληροφορίες, ιστορίες, συνταγές, κόμικς, οδηγίες κτλ).
- Συζητώντας τη διαφορά μεταξύ γεγονότων και απόψεων. Η χρήση ενημερωτικών βιβλίων είναι ένας χρήσιμος τρόπος για να το κάνετε αυτό. Για παράδειγμα, ένα γεγονός είναι «τα βελανίδια φυτρώνουν στις βελανιδιές» και μια γνώμη είναι «οι βελανιδιές έχουν τα πιο ασυνήθιστα σχήματα φύλλων».
- Εξετάζοντας τις διαφορές μεταξύ γραπτών κειμένων. Για παράδειγμα, οι οδηγίες και οι κανόνες διατυπώνονται διαφορετικά από τις ιστορίες ή τις διαφημίσεις.
- Εξετάζοντας πώς χρησιμοποιούμε τα σημεία στίξης για να δείξουμε τι εννοούμε. Για παράδειγμα, «Πάμε;» ή «Πάμε!».
Εργαζόμενη μνήμη και προσοχή
Όταν τα παιδιά διαβάζουν, η προσοχή είναι αυτή που τους επιτρέπει να προσλαμβάνουν πληροφορίες από το κείμενο. Η εργαζόμενη μνήμη τα βοηθά να συγκρατούν αυτές τις πληροφορίες και να τις χρησιμοποιούν για να κατανοούν το νόημα και να αποκτούν γνώσεις. Εάν τα παιδιά δυσκολεύονται και πρέπει να αφιερώνουν πολύ χρόνο στην επεξεργασία όσων διαβάζουν, τότε είναι λιγότερο ικανά να συγκρατήσουν πληροφορίες και είναι λιγότερο πιθανό να μένουν συγκεντρωμένα στην ανάγνωση, να δείχνουν ενδιαφέρον για αυτή και να συνεχίζουν την προσπάθεια όταν αρχίζουν να δυσκολεύονται.
Μπορείτε να το βοηθήσετε:
- Υποστηρίζοντας την ανάπτυξη δεξιοτήτων οπτικοποίησης. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να δημιουργεί εικόνες στο μυαλό του για όσα διαβάζει ή ακούει. Για παράδειγμα, διαβάζει την φράση “η Χρυσομαλλούσα κάθεται για να φάει χυλό”. Ενθαρρύνετέ το να φανταστεί πώς θα είναι καθισμένη στο τραπέζι και στη συνέχεια ζητήστε του να το ζωγραφίσει ή να το περιγράψει.
- Ενθαρρύνοντας την ενεργητική ανάγνωση. Οι μαρκαδόροι για υπογράμμιση και τα αυτοκόλλητα χαρτάκια είναι ιδανικά για να βοηθήσουν το παιδί να διατηρεί τις πληροφορίες στο μυαλό του για αρκετή ώρα ώστε να απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με αυτές. Ο μεγαλόφωνος σχολιασμός και η υποβολή ερωτήσεων πάνω στο υλικό ανάγνωσης μπορούν επίσης να βοηθήσουν την μνήμη εργασίας. Στρατηγικές ενεργητικής ανάγνωσης όπως οι παραπάνω βοηθούν και στο πέρασμα των στοιχείων στη μακρόχρονη μνήμη.
- Βοηθώντας στη δημιουργία συνδέσεων. Βοηθήστε το παιδί σας να σχηματίσει συνδέσεις ανάμεσα στα όσα μαθαίνει προκειμένου να τα διατηρεί στη μνήμη του. Ένας τρόπος είναι να τραβάτε το ενδιαφέρον του με διασκεδαστικά μνημονικά κόλπα. Έτσι θα θυμάται πολλές πληροφορίες ή πώς να γράφει δύσκολες λέξεις.
Βοηθήστε το να χτίσει την αυτοεκτίμησή του και βοηθήστε το να καταλάβει ότι διαβάζουμε για ευχαρίστηση.
Τα βιβλία με κωφούς χαρακτήρες μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας να αποκτήσει μια θετική εικόνα για τον εαυτό του και να κατανοήσει την κώφωσή του. Αναζητήστε τα βιβλία που κυκλοφορούν και επιλέξτε τα κατάλληλα για την ηλικία του.
Μπορείτε να το βοηθήσετε:
- Φτιάχνοντας βιβλία εμπειριών: Αγοράστε ένα κενό σημειωματάριο ή ένα λεύκωμα και σημειώστε διαφορετικά θέματα, όπως οικογένεια, χόμπι, διακοπές και μέρη που έχει επισκεφτεί το παιδί σας. Μπορείτε να σχεδιάσετε, να γράψετε ή να κολλήσετε φωτογραφίες. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να μοιραστεί αυτά τα βιβλία με σημαντικά άτομα στη ζωή του και να τους πει τις ιστορίες του.
- Βοηθώντας το να φτιάξει τα δικά του βιβλία από χαρτί περιτυλίγματος, χαρτόνια και άλλα ανακυκλωμένα υλικά και στη συνέχεια να γίνει συγγραφέας και να γράψει ή να ζωγραφίσει σε αυτό μια ιστορία. Αφήστε το να σας να σας μιλήσει για την ιστορία ή το βιβλίο του.
- Ζητώντας του να σας πει μια ιστορία που στη συνέχεια μπορείτε να γράψετε ή ζητώντας του να σας περιγράψει μια εικόνα και να δείτε αν μπορείτε να τη ζωγραφίσετε.
- Παίζοντας παιχνίδια με ήχους, λέξεις και ιστορίες.
- Δείχνοντας στο παιδί σας ότι σας αρέσει να διαβάζετε. Φροντίστε να σας βλέπει να διαβάζετε και εξηγήστε του τι διαβάζετε για να του δείξετε πόσο σημαντική είναι η ανάγνωση στην καθημερινή ζωή. Διαβάστε πινακίδες ή ειδοποιήσεις, οδηγίες για παιχνίδια, συνταγές, περιοδικά, τον κατάλογο σε μια καφετέρια ή εστιατόριο και email που σας έχουν στείλει.
Γραφή
Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που κατακτούν τα παιδιά στο δημοτικό σχολείο είναι η δεξιότητα της γραφής, της παραγωγής γραπτού λόγου. Αν ξέρει το παιδί σας να γράφει, μπορεί να μοιράζεται τις ιδέες του με τον κόσμο.
Για να γράψουν τα παιδιά πρέπει:
- να κατέχουν σε ικανοποιητικό βαθμό τη γλώσσα και να ξέρουν πώς λειτουργεί για να είναι σε θέση να αφηγηθούν μια ιστορία ή να μεταδώσουν πληροφορίες («περιεχόμενο» ή «μήνυμα»)
- να μάθουν να οργανώνουν τις σκέψεις τους και να επιλέγουν τις κατάλληλες λέξεις (λεξιλόγιο, γραμματική) για να εκφράζουν το μήνυμά τους με κατανοητό τρόπο
- να γνωρίζουν γιατί γράφουν και για ποιον γράφουν («κοινό» και «σκοπός»).
Ανάπτυξη περιεχομένου
Για να μπορούν τα παιδιά να γράφουν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους για διαφορετικούς αποδέκτες, χρειάζονται εμπειρίες από την πραγματική ζωή και να γνωρίζουν πώς μοιάζουν τα διαφορετικά είδη γραφής. Για παράδειγμα, για να γράψουν ιστορίες, τα παιδιά θα πρέπει να έχουν διαβάσει πολλά διαφορετικά είδη ιστοριών και για να γράψουν ένα φυλλάδιο οδηγιών, θα πρέπει να έχουν ακολουθήσει μια συνταγή ή να έχουν κατασκευάσει κάτι από ένα κουτί συναρμολόγησης.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
- Ελέγχοντας αν το παιδί σας καταλαβαίνει τι πρέπει να κάνει. Δοκιμάστε να το συνδέσετε με κάτι με το οποίο είναι εξοικειωμένο το παιδί σας, όπως μια οικεία ιστορία ή ένα σύνολο οδηγιών (όπως μια συνταγή), για να του δώσετε κάτι να το συσχετίσει.
- Αναγνωρίζοντας και επαινώντας τα μικρά βήματα. Όταν το παιδί σας αρχίζει να γράφει, επαινέστε το που γράφει μια πρόταση, ακόμα κι αν δεν μπορείτε να τη διαβάσετε.
- Χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις για την επεξεργασία πληροφοριών. Έτσι ενισχύουμε την εργαζόμενη και μακροπρόθεσμη. Βοηθήστε τα παιδιά να πουν ή να κάνουν στη νοηματική γλώσσα αυτό που πρόκειται να γράψουν πριν το γράψουν, υποστηρίξτε τα να δημιουργήσουν νοητικούς χάρτες και χρησιμοποιήστε ένα οπτικό χρονοδιάγραμμα.
- Σπάζοντας τη δραστηριότητα σε διαχειρίσιμα τμήματα, για παράδειγμα «αρχή, μέση και τέλος».
- Οργανώνοντας τις πληροφορίες σε τμήματα. Η χρήση γραφικών οργανωτών μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά με ένα πλαίσιο για να δομήσουν τη γραφή τους.
- Παρέχοντας επιπλέον εργαλείων. Για παράδειγμα, η ύπαρξη ενός πλαισίου μπορεί να κάνει μια δραστηριότητα γραφής να φαίνεται λιγότερο τρομακτική
- Γράφοντας χρήσιμες λέξεις και φράσεις. Αυτές θα μπορούσαν να είναι ονόματα,λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά στο συγκεκριμένο κειμενικό είδος.Για παράδειγμα, σε μια συνταγή, μπορούμε να παρέχουμε στα παιδιά μια λίστα συστατικών ή ρημάτων όπως «ανακατεύω», «ρίχνω», «ζυγίζω».
- Επαναλαμβάνοντας και επανεξετάζοντας. Εάν το παιδί κολλήσει στη μέση ενός γραπτού κειμένου, ζητήστε του να διαβάσει τι έχει γράψει, ώστε να μπορείτε να κάνετε μερικές ερωτήσεις σχετικά με το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια.
- Αναζητώντας ευκαιρίες να επαινέσετε το παιδί για τις ιδέες του και για όσα έχει γράψει καλά. Πρέπει να είναι ξεκάθαρο τι επαινείτε, για παράδειγμα, θα μπορούσατε να πείτε: «Μου αρέσει πολύ η αρχή της ιστορίας σου επειδή είναι συναρπαστική.
Ανάπτυξη λεξιλογίου
Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, οι επιλογές λεξιλογίου του θα γίνονται πιο τολμηρές και θα χρησιμοποιεί αυτές τις επιλογές για να αλληλεπιδράσει, να πείσει ή να μοιραστεί πληροφορίες με το κοινό με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Μπορείτε να βοηθήσετε:
- Διαμορφώνοντας και επεκτείνοντας αυτά που νοηματίζει (νοηματική γλώσσα) ή λέει (προφορικός λόγος) το παιδί σας για να το βοηθήσετε να εκφράσει τις ιδέες του με διαφορετικούς τρόπους.
- Χρησιμοποιώντας μεταφορικές λέξεις και φράσεις. Για παράδειγμα, όταν βρέχει, θα μπορούσατε να πείτε: «Ρίχνει καρεκλοπόδαρα !» και να εξηγήσετε το νόημα. Μπορείτε επίσης να υποστηρίξετε το παιδί σας δημιουργώντας ένα βιβλίο με «σχήματα λόγου» με ξεχωριστές σελίδες για τις διαφορετικές φράσεις, το οποίο θα εμπλουτίζετε συνέχεια.
- Μαθαίνοντας στο παιδί συνώνυμα. Βρείτε όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις που σημαίνουν το ίδιο πράγμα και ενθαρρύνετε το παιδί να τις χρησιμοποιήσει. Για παράδειγμα: «μεγάλο», «τεράστιο», «γιγαντιαίο». Οι συνώνυμες λέξεις δίνουν ποικιλία στη γραφή.
- Προσθέτοντας επίθετα και επιρρήματα σε καθημερινές συζητήσεις. Χρησιμοποιήστε τις αισθήσεις σας για να περιγράψετε τι μπορείτε να δείτε, να νιώσετε, να ακούσετε, να γευτείτε και να μυρίσετε. Περιγράψτε ένα αντικείμενο ή πώς διαφορετικοί άνθρωποι κάνουν πράγματα.
- Εφιστώντας την προσοχή του στη διαφορετική γλώσσα που χρησιμοποιείται στα διάφορα κειμενικά είδη (πχ στις εφημερίδες, τις διαφημίσεις και τα βιβλία).
Παρουσίαση πληροφοριών
Τα παιδιά που έχουν άνεση στην ορθογραφία και τη γραμματική αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην σκέψη του τι θέλουν να γράψουν. Πολλά κωφά παιδιά όμως δυσκολεύονται πολύ σε αυτούς τους τομείς επειδή η ακοή τους δεν τους επιτρέπει να τα προσλαμβάνουν όλα μέσω της ακουστικής οδού. Για παράδειγμα, μπορεί να μην ακούν καθαρά τις καταλήξεις των λέξεων. Και τα παιδιά που έχουν σαν πρώτη γλώσσα τη νοηματική μπορεί επίσης να χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να μάθουν την γραμματική της ομιλούμενης γλώσσας και τους κανόνες ορθογραφίας. Η εύρεση ποικίλων τρόπων καταγραφής των πληροφοριών, όπως η γραφή, το σχέδιο, οι εικόνες, τα διαγράμματα και οι εφαρμογές μετατροπής ομιλίας σε κείμενο, μπορούν να δώσουν κίνητρα στο παιδί σας να συνεχίσει την προσπάθεια.
Μπορείτε να παίξετε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης του παιδιού σας όσο αφορά την ικανότητά του να γράφει. Να δείχνετε ενδιαφέρον για αυτά που έχει γράψει (τις ιδέες του) και να επαινείτε πάντα την προσπάθειά του. Δεν χρειάζεται να το βάζετε να διορθώνει όλα τα λάθη του. Διαλέξτε μόνο 3 πράγματα σημαντικά και ζητήστε του να τα ελέγξει και να τα διορθώσει.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε:
Α) Ορθογραφία
- Ρωτήστε το σχολείο του παιδιού σας για τη μέθοδο που ακολουθεί, ώστε να εργάζεστε και οι δύο με τον ίδιο τρόπο.
- Εξασκηθείτε στην ορθογραφία με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Καθώς το παιδί σας αποκτά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ζητήστε του για παράδειγμα να φτιάχνει μια αστεία πρόταση με τη λέξη που μαθαίνει.
- Πείτε στο παιδί την ορθογραφία κάποιων βασικών λέξεων για το κείμενο πριν αρχίσει να γράφει.
- Κρατάτε μια λίστα με τις λέξεις που δυσκολεύεται να γράψει σωστά.
- Δίνετε έμφαση στις ομώνυμες λέξεις. Το παιδί πρέπει να κατανοήσει ότι ορισμένες λέξεις ακούγονται ίδιες αλλά έχουν διαφορετική ορθογραφία και σημασία.
- Χρησιμοποιείτε την τεχνολογία (όπως τον ορθογραφικό έλεγχο στον κειμενογράφο) για να του μάθετε να ελέγχει τις εργασίες του.
Β) Σημεία στίξης
- Δείχνετε στο παιδί τα σημεία στίξης στα βιβλία, στις εφημερίδες και στις πινακίδες.
- Ενθαρρύνετέ το να χρησιμοποιεί απλά σημεία στίξης με συνέπεια, όπως κεφαλαία γράμματα στην αρχή των προτάσεων, τελείες στο τέλος και ερωτηματικά και θαυμαστικά, εάν είναι απαραίτητο.
- Ζητάτε του να σας διαβάζει τι έχει γράψει. Καθώς διαβάζει, θα βάζει φυσικά τα σημεία στίξης που μπορεί να έχει παραλείψει, για παράδειγμα, θα κάνει παύση όταν φτάσει στο τέλος μιας πρότασης ή θα υψώσει τη φωνή του σε ένα θαυμαστικό.
Γ) Γραμματική
- Ελέγχετε αν το παιδί σας χρησιμοποιεί τον σωστό χρόνο και τον ίδιο χρόνο σε σε όλο το κείμενό του.
- Δίνετε προσοχή στον πληθυντικό αριθμό και βοηθήστε το να μάθει τους κανόνες για τον σχηματισμό του.
- Ρωτάτε «ποιος/κάνει/τι;» για να το βοηθάτε να “τακτοποιεί” τις προτάσεις του. Για παράδειγμα, «το κορίτσι/σκαρφάλωσε/σε ένα δέντρο».
- Μεταξύ 8 και 11 ετών, τα παιδιά θα εισαχθούν σε πολλά κοινά προθέματα και επιθήματα. Βοηθήστε το να καταλάβει την σημασία τους για να τα χρησιμοποιεί σωστά.
Απόδοση του άρθρου Learning to read and write: Children 5-11
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου