Ηνωμένο Βασίλειο: Έρευνα για τη σχολική ετοιμότητα

Τα τελευταία έξι χρόνια, η οργάνωση Kindred² πραγματοποιεί έρευνα σε χιλιάδες εκπαιδευτικούς και γονείς, συγκεντρώνοντας αξιόπιστα στοιχεία για το ποσοστό των παιδιών που θεωρούνται «έτοιμα για το σχολείο», συγκρίνοντάς τα με τις αντιλήψεις των γονέων. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται για τη σχολική ετοιμότητα αποσκοπούν στην ανάδειξη του αντίκτυπου που έχει στα παιδιά και στα σχολεία το φαινόμενο να φτάνουν τα παιδιά στα νήπια (η αγγλική βαθμίδα Reception) χωρίς να έχουν κατακτήσει τα αναπτυξιακά τους ορόσημα, καθώς και των δυσκολιών που προκύπτουν από αυτό, τόσο σε προσωπικό, όσο και σε οικογενειακό και σχολικό επίπεδο.

Η έκτη ετήσια έκθεση σχολικής ετοιμότητας παρουσιάζει τις αντιλήψεις σχετικά με την κλίμακα και τον αντίκτυπο της απώλειας των παιδιών στα πρώιμα αναπτυξιακά τους ορόσημα. Η έρευνα διαπιστώνει ότι ο αριθμός των παιδιών που είναι «έτοιμα για το σχολείο» έχει μειωθεί σημαντικά από το 2024.

Διεξήχθησαν ομάδες εστίασης και δόθηκαν ερωτηματολόγια σε περισσότερα από 1.000 μέλη προσωπικού σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και 1.000 γονείς παιδιών σε όλη την Αγγλία και την Ουαλία για να καταγραφεί η σχολική ετοιμότητα στα παιδιά νηπιαγωγείου του Σεπτεμβρίου 2025.

Ο αριθμός των παιδιών που ξεκινούν το σχολείο (νηπιαγωγείο) έτοιμα έχει μειωθεί σημαντικά από το 2024. Οι εκπαιδευτικοί λένε ότι το 37% της τάξης του 2025 δεν ήταν έτοιμη για το σχολείο.

Ο αντίκτυπος γίνεται αισθητός από κάθε παιδί στην τάξη, με κατά μέσο όρο 2,4 ώρες διδακτικού χρόνου να χάνονται κάθε μέρα λόγω των αναγκών αναπλήρωσης δεξιοτήτων που δεν έχουν κατακτηθεί, εκ των οποίων περισσότερες από τις μισές (1,4 ώρες) αφιερώνονται μόνο στην υποστήριξη της χρήσης τουαλέτας.

Το προσωπικό σχολείου πρωτοβάθμια εκπαίδευσης αναφέρει ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά δυσκολεύονται με δεξιότητες ζωής, όπως η εκμάθηση της χρήσης τουαλέτας, η συναισθηματική ρύθμιση και η απόκτηση βασικών γλωσσικών δεξιοτήτων.

• Το 26% των παιδιών που ξεκινούν το νηπιαγωγείο δεν ήταν εκπαιδευμένα στην τουαλέτα (από 24% το 2023 και το 2024), αυξανόμενο σε 36% στη Βορειοανατολική Αγγλία, παρόλο που το 86% των γονέων λένε ότι η εκπαίδευση στην τουαλέτα είναι κυρίως δική τους ευθύνη. Το 22% δεν πιστεύει ότι ένα παιδί χρειάζεται να έχει εκπαιδευτεί στην τουαλέτα μέχρι να ξεκινήσει το νηπιαγωγείο.
• Το 28% των παιδιών, σύμφωνα με το προσωπικό του σχολείου δεν μπορεί να φάει και να πιει ανεξάρτητα (το 2024 ήταν 26%) και το 25% δυσκολεύεται με βασικές γλωσσικές δεξιότητες (το 2024 ήταν 23%).
• Το 32% των παιδιών αναφέρεται ότι αναστατώνονται υπερβολικά όταν βρίσκονται μακριά από τους γονείς τους και το 28% των γονέων δηλώνει αβεβαιότητα στην ανάπτυξη αυτής της ανεξαρτησίας.

Οι ανισότητες στη σχολική ετοιμότητα φαίνεται να διευρύνονται, με μεγαλύτερες πτώση της σχολικής ετοιμότητας να αναφέρεται στη Βορειοανατολική Αγγλία, τη Δυτική Αγγλία, τη Βορειοδυτική Αγγλία και το Λονδίνο.

Το 65% των εκπαιδευτικών υποδοχής αναφέρουν ότι τα αγόρια είναι αναπτυξιακά λιγότερο έτοιμα από τα κορίτσια, ιδιαίτερα στην επικοινωνία και τη συναισθηματική ρύθμιση.

Ωστόσο, παρά τα προαναφερθέντα ποσοστά, το 88% των γονέων δηλώνει ότι το παιδί τους είναι έτοιμο για το σχολείο και το 35% πιστεύει ότι το παιδί τους είναι πιο έτοιμο από τα περισσότερα, γεγονός που επισημαίνει ένα διαχρονικό χάσμα μεταξύ της γονικής άποψης (και αυτοπεποίθησης) και της εμπειρίας στην τάξη.

Γίνεται κατανοητό από τα παραπάνω ότι το προσωπικό του σχολείου πρέπει να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην υποστήριξη παιδιών που δεν είναι έτοιμα για τη σχολική φοίτηση, με μετρήσιμες επιπτώσεις στον χρόνο διδασκαλίας, τον προϋπολογισμό και το ηθικό.

• Επτά στους δέκα εκπαιδευτικούς (70%) λένε ότι τα παιδιά που δεν έχουν εκπαιδευτεί στην τουαλέτα έχουν μέτριο ή σημαντικό αντίκτυπο στην πρόοδο της τάξης και το 56% του προσωπικού πιστεύει ότι τα μισά ή λιγότερα από αυτά τα παιδιά επιτυγχάνουν ένα καλό επίπεδο ανάπτυξης στο τέλος του σχολικού έτους.
• Οι πιέσεις για σχολική ετοιμότητα συμβάλλουν στην καταπόνηση του εργατικού δυναμικού, με το 55% του προσωπικού να αναφέρει αυξημένο άγχος, 28% χαμηλότερο ηθικό και 19% υψηλότερη εναλλαγή προσωπικού.
• Το 39% του προσωπικού των σχολείων πρωτοβάθμια εκπαίδευσης αναφέρει την πιστοποιημένη ή μη ύπαρξη ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών ως σημαντικό παράγοντα που συμβάλλει στην έλλειψη σχολικής ετοιμότητας, εντείνοντας την πίεση στους ήδη επιβαρυμένους σχολικούς πόρους.
• Οι γονείς και το προσωπικό αναγνωρίζουν τις αυξανόμενες οικογενειακές πιέσεις ως βασικούς παράγοντες, με το 49% των γονέων και το 44% του προσωπικού των δημοτικών σχολείων να αναφέρουν ότι οι γονείς εργάζονται περισσότερες ώρες που συνδέονται με το κόστος ζωής ως παράγοντα που μειώνει την ετοιμότητα.

Ενώ η επίγνωση της «σχολικής ετοιμότητας» έχει αυξηθεί στο 76% των γονέων, το 18% δεν έχει ακούσει ποτέ για την έννοια και το 14% έρχεται σε πρώτη επαφή με την καθοδήγηση λίγο πριν την είσοδο των παιδιών στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το 25% των γονέων αναζητά περισσότερες συμβουλές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το 15% χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Υπάρχει σαφής ζήτηση για έγκαιρη, πρακτική υποστήριξη, με το 94% των γονέων να ζητά «εθνική καθοδήγηση σχετικά με τη «σχολική ετοιμότητα» και το 84% να θέλει αυτές τις πληροφορίες πριν το παιδί τους γίνει τεσσάρων ετών.

Μπορείτε να βρείτε τη μελέτη στον ιστότοπο της οργάνωσης Kindred²

Ευλαμπία Αγγέλου

Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας

Ανεξάρτητη Ερευνήτρια