Για πολύ καιρό, η νομοθεσία και η πολιτική της ΕΕ προσέγγιζαν τις κοινότητες των κωφών σχεδόν αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της αναπηρίας και της προσβασιμότητας. Ενώ το πλαίσιο για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία παραμένει απολύτως απαραίτητο, αφηγείται μόνο τη μισή αλήθεια. Τα κωφά άτομα δεν είναι μόνο άτομα με αναπηρίες, αλλά μέλη πολιτισμικών και γλωσσικών μειονοτήτων, ενωμένα από τις εθνικές τους νοηματικές γλώσσες και έναν πλούσιο κοινό πολιτισμό που εκτείνεται σε σύνορα, γενιές και κοινότητες.
Η έκθεση αυτή, βασιζόμενη στο πρωτογενές ευρωπαϊκό δίκαιο,, σε διεθνή κείμενα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (CRPD), υποστηρίζει ότι η ΕΕ έχει τόσο τη συνταγματική βάση όσο και την υποχρέωση να αναγνωρίζει τις κοινότητες των κωφών ως πολιτιστικές και γλωσσικές μειονότητες. Προσδιορίζει τα σημεία στα οποία το ισχύον πλαίσιο υστερεί και διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Μεταξύ των βασικών βημάτων που προτείνονται είναι: η αναγνώριση των 29 εθνικών νοηματικών γλωσσών της ΕΕ ως επίσημων γλωσσών της ΕΕ, η ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στα προγράμματα χρηματοδότησης της ΕΕ, η προσχώρηση της ΕΕ στην FCNM και την ECRML, και η έκδοση ψηφίσματος για την μακροχρόνια Αναφορά 1056/2016, η οποία περίμενε σχεδόν μια δεκαετία για να επιτραπεί στους κωφούς πολίτες να υποβάλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη δική τους γλώσσα.
Η παρούσα έκθεση δημοσιεύεται σε μια στιγμή αυξανόμενης διεθνούς αναγνώρισης. Τον Ιανουάριο του 2026, ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για Θέματα Μειονοτήτων επισκέφθηκε την ΕΕ και αναγνώρισε ρητά το κενό στην προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων για τις κοινότητες των κωφών. Η Επιτροπή CRPD, στις Καταληκτικές Παρατηρήσεις της για την ΕΕ του 2025, κατέστησε σαφές ότι η τρέχουσα προσέγγιση είναι ελλιπής και τώρα είναι η κατάλληλη ώρα για δράση.
Η έκθεση προωθεί τη συμπληρωματική προσέγγιση για τα δικαιώματα των μειονοτήτων παράλληλα — και όχι αντί — του πλαισίου για την αναπηρία. Ασχολείται με:
Τη διπλή ταυτότητα των κωφών κοινοτήτων ως ατόμων με αναπηρίες και μελών πολιτισμικών και γλωσσικών μειονοτήτων — αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «Παράδοξο Δυαδικότητας Κωφών».
Το διεθνές νομικό πλαίσιο από το Άρθρο 27 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Πολιτικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR) και το Άρθρο 30 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Κωφών (CRC) έως τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων του 1992 και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων (CRPD).
Τα τρία κανονιστικά κενά στα ευρωπαϊκά νομικά κείμενα για τα δικαιώματα των μειονοτήτων: το κενό FCNM, το κενό ECRML και το κενό επικύρωσης της ΕΕ.
Το ίδιο το συνταγματικό πλαίσιο της ΕΕ (Άρθρο 2 ΣΕΕ, Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ) και γιατί ήδη απαιτείται η δράση.
Το πρακτικό κόστος της αγνόησης των μειονοτήτων, όπως απεικονίζεται μέσω της Αναφοράς 1056/2016 και της προσβασιμότητας της δημόσιας διαβούλευσης της ΕΕ.
Στοχευμένες συστάσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Συνοπτική αναφορά των βασικών συστάσεων.
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Επίλυση της αναφοράς 1056/2016· δυνατότητα υποβολής αναφορών και στις 29 εθνικές νοηματικές γλώσσες της ΕΕ· παροχή συστηματικής διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα των κοινοβουλευτικών διαδικασιών.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Έκδοση ανακοίνωσης που αναγνωρίζει τις κωφές κοινότητες ως πολιτιστικές και γλωσσικές μειονότητες· ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ (ΠΔΠ 2028–2034)· επανασχεδιασμός των δημόσιων διαβουλεύσεων ώστε να είναι προσβάσιμες στη νοηματική γλώσσα· έναρξη ανάληψης πρωτοβουλίας για τη θέσπισης της Ευρωπαϊκής Ημέρας Νοηματικών Γλωσσών στις 17 Ιουνίου· δημιουργία μηχανισμού συντονισμού για θέματα μειονοτήτων.
Συμβούλιο της ΕΕ
Έγκριση συμπερασμάτων που αναγνωρίζουν τις κωφές κοινότητες ως γλωσσικές και πολιτιστικές μειονότητες· υποστήριξη της προσχώρησης της ΕΕ στην FCNM και την ECRML· λήψη νομοθετικών μέτρων για την αναγνώριση των 29 εθνικών νοηματικών γλωσσών ως επίσημων γλωσσών της ΕΕ.
Μπορείτε να βρείτε τη συνοπτική αναφορά της έκθεσης, αλλά και το πλήρες κείμενο.
Από την ανακοίνωση New Position Paper: Deaf Communities and Minority Rights at the EU Level
Ευλαμπία Αγγέλου
Διερμηνέας Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας
Ανεξάρτητη Ερευνήτρια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου