Γιατί ένα «καλό» παιδί μπορεί να πάρει «κακές» αποφάσεις

Ένα παιδί με καλούς τρόπους και προθέσεις μπορεί να σφάλει επειδή οι βιολογικοί και κοινωνικοί μηχανισμοί του δεν έχουν ωριμάσει πλήρως.

Οι περισσότεροι γονείς θέλουν να πιστεύουν ότι το παιδί τους είναι «καλό παιδί». Είναι ευγενικό, υπεύθυνο, έχει καλές επιδόσεις στο σχολείο, δεν δημιουργεί προβλήματα και δείχνει να γνωρίζει τα όριά του. Αυτή η εικόνα συχνά προσφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας: αφού το παιδί είναι καλό, θα κάνει και τις σωστές επιλογές.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να συγχέουν τον χαρακτήρα ή την ακαδημαϊκή επιτυχία με την ικανότητα λήψης σωστών αποφάσεων. Ένα παιδί μπορεί να είναι καλοπροαίρετο, έξυπνο και ώριμο για την ηλικία του, αλλά αυτό δεν το προστατεύει από τα λάθη, τις παρορμήσεις ή τις λανθασμένες εκτιμήσεις κινδύνου.

Η ευφυΐα δεν είναι κρίση

Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η ανάπτυξη του εγκεφάλου συνεχίζεται μέχρι και τα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής. Ιδιαίτερα ο προμετωπιαίος φλοιός, η περιοχή που σχετίζεται με τον αυτοέλεγχο, την πρόβλεψη συνεπειών, τη λήψη αποφάσεων και την αξιολόγηση κινδύνων, εξακολουθεί να ωριμάζει κατά την εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι έφηβοι με υψηλή νοημοσύνη ή εξαιρετικές σχολικές επιδόσεις μπορεί να δυσκολεύονται να εκτιμήσουν σωστά τις συνέπειες μιας πράξης τους. Η γνώση και η κριτική σκέψη δεν λειτουργούν πάντα όταν εμπλέκονται έντονα συναισθήματα, κοινωνική πίεση ή η επιθυμία για αποδοχή.

Με άλλα λόγια, η εξυπνάδα δεν ισοδυναμεί με σοφία. Ένα παιδί μπορεί να γνωρίζει θεωρητικά τι είναι σωστό, αλλά να μην καταφέρει να το εφαρμόσει τη στιγμή που θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια δύσκολη κατάσταση.

Γιατί οι έφηβοι παίρνουν περισσότερα ρίσκα;

Η εφηβεία αποτελεί μια περίοδο έντονων βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών αλλαγών. Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην ανταμοιβή, στην αναζήτηση νέων εμπειριών και στην επιρροή των συνομηλίκων.

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι έφηβοι είναι πιο πιθανό να πάρουν ρίσκα όταν βρίσκονται παρουσία φίλων σε σύγκριση με όταν είναι μόνοι τους. Η ανάγκη να ανήκουν σε μια ομάδα και να κερδίσουν κοινωνική αποδοχή μπορεί να υπερισχύσει της λογικής αξιολόγησης μιας κατάστασης.

Έτσι, πολλά από τα σοβαρά λάθη που κάνουν οι νέοι δεν προκύπτουν επειδή είναι «κακά παιδιά». Συχνά οφείλονται σε:

• παρορμητικότητα,
• περιορισμένη εμπειρία,
• υποτίμηση του κινδύνου,
• υπερβολική αυτοπεποίθηση,
• επιρροή από φίλους ή διαδικτυακές κοινότητες,
• αδυναμία πρόβλεψης των μακροπρόθεσμων συνεπειών.

Το παιδί θα κάνει λάθη

Πολλοί γονείς προσπαθούν να αποτρέψουν κάθε πιθανό λάθος. Ωστόσο, τα λάθη αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ανάπτυξης. Μέσα από αυτά τα παιδιά μαθαίνουν να αναλαμβάνουν ευθύνες, να διορθώνουν συμπεριφορές και να αποκτούν εμπειρία.

Ο πραγματικός στόχος της ανατροφής δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν κάνουν ποτέ λάθη. Είναι να μεγαλώσουμε νέους ανθρώπους που:

• σκέφτονται πριν ενεργήσουν,
• αξιολογούν τους κινδύνους,
• διαχειρίζονται την πίεση των συνομηλίκων,
• αναγνωρίζουν τα λάθη τους,
• αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους,
• ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται.

Η ψυχολογία της ανάπτυξης δείχνει ότι η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται μέσα από την αποφυγή κάθε δυσκολίας, αλλά μέσα από την ασφαλή αντιμετώπισή της και την υποστήριξη από σημαντικούς ενήλικες.

Βασιλινα Ριστανη

Πηγή: imommy