Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου 2023

Το τέλος της βαρεμάρας: Oφέλη και συνέπειες των κοινωνικών δικτύων

«Παίρνουμε τις ψηφιακές συνήθειες σαν αέρα. Δεν σκέφτεστε την ποιότητα του αέρα που αναπνέετε μέχρι να αρχίσετε να βήχετε», λέει η Λίνα Ζεμαϊτίτε-Κίρκμαν, ψυχολόγος και εμπειρογνώμονας στο Κέντρο Ψηφιακής Ηθικής. Αν και δεν αρνείται τα οφέλη των κοινωνικών δικτύων, λέει ότι συχνά δεν σκεφτόμαστε καν τις συνέπειές τους. Μία από αυτές είναι ότι η βαρεμάρα, η οποία είναι απαραίτητη για τα ανθρώπινα όντα, έχει απλώς εξαφανιστεί από τη ζωή μας.

Ειδική σε θέματα ψηφιακής υγείας προειδοποιεί: Αυτό που οι γονείς μας αποκαλούσαν ξεκούραση, εμείς το αποκαλούμε πλήξη ή βαρεμάρα

«Είμαστε πολύ περίεργοι, φτιάχνουμε τα δικά μας εργαλεία και μετά δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά. Και τότε δεν είναι πλέον σαφές ποιος έχει τον έλεγχο – αν εμείς ελέγχουμε τις οθόνες ή οι οθόνες μας ελέγχουν», λέει η Κίρκμαν στο LRT RADIO για τη σύγχρονη ζωή, η οποία γίνεται όλο και πιο ψηφιακή.

Η ψυχολόγος εξηγεί ότι η έλευση της κοινωνικής δικτύωσης έχει αλλάξει ριζικά τη ζωή μας με την έννοια ότι έχουμε γίνει «πάντα διαθέσιμοι σε όλους». Ακόμα και όταν είμαστε στο σπίτι, μπορούν ανά πάσα στιγμή να επικοινωνήσουν μαζί μας μέσω Facebook ή WhatsApp συνάδελφοι ή φίλοι και το να μην ανταποκριθούμε γρήγορα σε αυτούς μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε ένα είδος ενοχής.

«Ο εγκέφαλός μας δεν διακρίνει αν πρόκειται για πραγματική πραγματικότητα ή για ψηφιακή πραγματικότητα. Είναι σαν να τρέχουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι στο υπνοδωμάτιό μου και δεν υπάρχει πουθενά να κρυφτώ ή να ξεκουραστώ. Βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με πληροφορίες, δεν έχουμε στιγμές σιωπής», λέει η ειδική της ψηφιακής ηθικολογίας.

Κοινωνικά δίκτυα

Όπως επισημαίνει η ίδια, όταν περιστρεφόμαστε συνεχώς σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα ενδιαφέρον φαινόμενο: τη μείωση της ανοχής στην βαρεμάρα. Σύμφωνα με την κυρία Κίρκμαν, όταν λαμβάνουμε συνεχώς διάφορα εξωτερικά ερεθίσματα, όπως π.χ. αναρτήσεις στο Instagram, τελικά δεν ξέρουμε πού να πάμε αν δεν υπάρχουν και πάμε να τα αναζητήσουμε μόνοι μας.

«Ο μηχανισμός της πλήξης έχει σχεδιαστεί για να μας κάνει να φύγουμε από κάτι που δεν αξίζει και να κάνουμε κάτι άλλο που αξίζει, όπως να μελετήσουμε κάτι. Δυστυχώς, ο εγκέφαλος δεν γνωρίζει τη διαφορά μεταξύ της εκμάθησης ενός νέου χόμπι ή μιας νέας δεξιότητας και ενός νέου σύντομου βίντεο στο TikTok», λέει η Κίρκμαν.

Σύμφωνα με τη συνέντευξη της στο ραδιόφωνο LRT, η ιδέα ότι κανείς δεν μπορεί να κάθεται ακίνητος και να βαριέται προωθείται και από την ευρέως διαδεδομένη στην κοινωνία στάση ότι πρέπει πάντα να κάνει κάτι χρήσιμο.

«Υπάρχει μια λατρεία της παραγωγικότητας στην κοινωνία μας που λέει ότι πρέπει να κάνεις κάτι παραγωγικό κάθε δευτερόλεπτο. Θεός φυλάξοι, οδηγείτε τώρα αυτοκίνητο και δεν ακούτε το podcast – χάσιμο χρόνου;!

Αυτό συμβάλλει επίσης στο γεγονός ότι απλά δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει τίποτα πια. Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να κάνουμε, τόσα πολλά που συμβαίνουν, τόσες πολλές πληροφορίες, και εγώ απλά θα κάτσω εδώ και θα κοιτάξω έξω από το παράθυρο», λέει η Λίνα Kirkman.

Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο παρελθόν οι άνθρωποι έβλεπαν το να μην κάνουν τίποτα ως έναν τρόπο να ξεκουραστούν, ενώ σήμερα θέλουν απλώς να ξεφύγουν από αυτό.

«Αυτό που οι γονείς μας αποκαλούσαν χαλάρωση, εμείς το αποκαλούμε πλήξη», επισημαίνει.

Η ξεκούραση, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι ένα βασικό όφελος της πλήξης για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, οπότε χάνουμε πολλά αν δεν την έχουμε.

«Πρέπει να καταλάβουμε ότι οι στιγμές πλήξης είναι ξεκούραση για τον εγκέφαλο. Όταν ο εγκέφαλός μας ξεκουράζεται, μπορούμε να είμαστε πιο δημιουργικοί. Η πλήξη είναι πολύ καλή για τη μάθηση, γιατί όταν υπάρχουν μαθήματα στη ζωή, έχουμε χρόνο να σκεφτούμε και να σκεφτούμε τι έχει συμβεί.

Βαρεμάρα

«Αν ο εγκέφαλός μας βομβαρδίζεται συνεχώς με νέες πληροφορίες, podcasts και βίντεο με γατάκια, δεν έχουμε χρόνο να σκεφτούμε και να προβληματιστούμε», εξηγεί ειδικός του Κέντρου Ψηφιακής Ηθικής.

Η ίδια ελπίζει ότι στο μέλλον όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα συνειδητοποιήσουν τις βλάβες της τόσο βαθιάς εμπλοκής στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο, παραδέχεται, ακόμη και όταν οι άνθρωποι έχουν επίγνωση των πιθανών συνεπειών, τείνουν να τις απορρίπτουν εκ προοιμίου.

«Όταν μιλάω για τις ψηφιακές συνήθειες, μου αρέσει να κάνω παραλληλισμούς με το φαγητό, γιατί έτσι γίνεται πολύ πιο ξεκάθαρο. Μπορώ να γνωρίζω τα πάντα για, ας πούμε, μια καραμέλα: Γνωρίζω τη σύνθεσή της, πώς παρασκευάζεται, τι συμβαίνει στο σώμα μου όταν την τρώω, και τι συμβαίνει όταν τρώω πάρα πολύ από αυτήν».

Τα ξέρω όλα αυτά, αλλά αυτό δεν κάνει το γλυκό λιγότερο νόστιμο, εξακολουθεί να σε δελεάζει με το χάρτινο περιτύλιγμα του και να σε παρασύρει. Το ίδιο ισχύει για όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για τον ψηφιακό κόσμο», λέει η Λίνα Ζεμαϊτίτε-Κίρκμαν.

LRT

Πηγή: ertnews

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου