Στα χρόνια που εργάζομαι ως κοινωνικός λειτουργός και επόπτης σχολείου έχω παρακολουθήσει αμέτρητες συναντήσεις για εξατομικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα και συζητήσεις με μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Στα χαρτιά τα σχέδια που δημιουργούσαμε ήταν αξιόπιστα. Εξασφαλίζαμε επιπλέον χρόνο, προσαρμοσμένες εργασίες, αισθητηριακά εργαλεία και ήσυχους χώρους εξετάσεων στους μαθητές που τα είχαν ανάγκη. Ελέγχαμε όλα τα κριτήρια και ακολουθούσαμε όλους τους κανονισμούς. Αλλά μόλις τελείωνε η συνάντηση και οι μαθητές επέστρεφαν στο διάδρομο, καταλαβαίναμε ότι κάποιοι από αυτούς δεν θα χρησιμοποιούσαν τη βοήθεια που τους παρείχαμε.
Είναι εύκολο για τους εκπαιδευτικούς και τους διοικητικούς υπαλλήλους να απογοητευτούν όταν συμβαίνει αυτό. Από έξω, φαίνεται σαν έλλειψη κινήτρου ή σαν αντίδραση από τα «δύσκολα» παιδιά. Αλλά από την εμπειρία μου ξέρω ότι αυτή η αντίσταση σπάνια αφορά την ίδια την εργασία.
Πρόκειται για επιβίωση. Για πολλούς μαθητές, η χρήση μιας διευκόλυνσης μοιάζει σαν να φοράνε μια φωτεινή πινακίδα που λέει ότι είναι διαφορετικοί. Σε έναν κόσμο όπου ήδη αγωνίζονται να ενταχθούν, να πολεμήσουν τις ετικέτες ή να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις της γειτονιάς τους, δεν απορρίπτουν τη βοήθεια. Απορρίπτουν την ντροπή που πιστεύουν ότι την συνοδεύει.
Αν θέλουμε αυτά τα εργαλεία να λειτουργήσουν πραγματικά, πρέπει να σταματήσουμε να εστιάζουμε μόνο στη λογική του σχεδίου και να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε το κοινωνικό και συναισθηματικό βάρος που φέρουν αυτά τα εργαλεία. Πρέπει να ξεπεράσουμε το έγγραφο και να κοιτάξουμε τον άνθρωπο που κάθεται στο γραφείο. Ακολουθούν πέντε τρόποι με τους οποίους μπορούμε να γεφυρώσουμε αυτό το χάσμα και να βοηθήσουμε τους μαθητές να δεχτούν τις διευκολύνσεις που τους παρέχονται.
Τι μπορείτε να κάνετε:
1. Ακούστε τους πριν προσπαθήσετε να τους πείσετε.
Πριν προσπαθήσουμε να πείσουμε έναν μαθητή να χρησιμοποιήσει την βοήθεια που του παρέχεται, πρέπει να κατανοήσουμε γιατί διστάζει να το κάνει. Η αντίσταση είναι μια μορφή επικοινωνίας. Είναι ένα μήνυμα ότι κάτι στη διαδικασία τον κάνει να αισθάνεται άβολα, ανασφαλής. Αντί να προσπαθούμε να αλλάξουμε την άρνησή του ή να του υπενθυμίζουμε τους κανόνες, πρέπει να θέτουμε ουσιαστικές ερωτήσεις που αναγνωρίζουν και επικυρώνουν την εμπειρία του.
Έχω διαπιστώσει ερωτήσεις όπως «Ποιο είναι το πιο δύσκολο όταν πρέπει να χρησιμοποιήσεις αυτό το εργαλείο μπροστά στους φίλους σου;» ή «Πώς νιώθεις όταν πρέπει να δώσεις ένα τεστ σε διαφορετικό χώρο;» έχουν μεγάλη σημασία. Όταν προσεγγίζουμε τους μαθητές με περιέργεια, τους δείχνουμε πραγματικά ότι πρόκειται για μια συνεργασία. Δεν είμαστε απλώς ένας ακόμη ενήλικας που τους λέει τι πρέπει να κάνουν. Είμαστε ένας σύμμαχος που προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο τους. Όταν ένας μαθητής αισθάνεται ότι τον ακούμε πραγματικά, είναι πολύ πιο πιθανό να συνεργαστεί σε μια λύση που του φαίνεται διαχειρίσιμη.
2. Ονομάστε το στίγμα δυνατά.
Οι μαθητές συχνά βιώνουν την αμηχανία τους σιωπηλά επειδή νομίζουν ότι είναι οι μόνοι που δυσκολεύονται. Κάθονται στην τάξη παρακολουθώντας τους συμμαθητές τους, υποθέτοντας ότι όλοι οι άλλοι το έχουν καταλάβει. Αυτή η εσωτερική αφήγηση αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στην επιτυχία. Πρέπει να κάνουμε το αόρατο ορατό κάνοντας ειλικρινείς, άμεσες συζητήσεις για το στίγμα.
Αυτό σημαίνει να μιλάμε ανοιχτά για το πώς ο καθένας από εμάς χρησιμοποιεί διαφορετικά εργαλεία για να τα καταφέρει. Μπορούμε να αναφέρουμε καθημερινά παραδείγματα όπως τα γυαλιά, οι συγκεκριμένες εφαρμογές σε ένα τηλέφωνο ή οι διαφορετικοί τρόποι λήψης σημειώσεων. Όταν ονομάζουμε τον φόβο του να μας κοροϊδέψουν ή να μας κρίνουν, του αφαιρούμε τη δύναμή του. Σταματά να είναι ένας κρυφός αγώνας και αρχίζει να αποτελεί ένα φυσιολογικό μέρος του τρόπου με τον οποίο μαθαίνουν οι άνθρωποι. Ομαλοποιώντας την ανάγκη για υποστήριξη σε ολόκληρη την τάξη, οι μαθητές παύουν να νιώθουν «ξένοι» όταν χρησιμοποιούν τις διευκολύνσεις που τους παρέχονται.
3. Δώστε στους μαθητές τη γλώσσα για να υποστηρίξουν την επιλογή τους.
Πολλές φορές, ένας μαθητής αρνείται τη βοήθεια απλώς και μόνο επειδή τρέμει την στιγμή που κάποιο άλλο παιδί θα τον ρωτήσει σχετικά με αυτό. Ο φόβος μιας ξαφνικής, αμήχανης συζήτησης είναι αρκετός για να τον κάνει να αφήσει τα εργαλεία του στο σακίδιό του. Πρέπει να τον οπλίσουμε με σύντομες, σίγουρες απαντήσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να θέσει όρια και να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του. Μπορούμε να τον βοηθήσουμε κάνοντας πρόβα σε ατάκες όπως «Έτσι δουλεύω καλύτερα» ή «Με βοηθά να παραμένω συγκεντρωμένος». Δίνοντας του αυτές τις έτοιμες απαντήσεις, του επιτρέπουμε να χειριστεί την κοινωνική πίεση χωρίς να νιώθει ότι πρέπει να εξηγήσει την ιστορία της ζωής του ή τη διάγνωσή του τα άλλα παιδιά. Όταν ένας μαθητής γνωρίζει ότι μπορεί να κλείσει μια αδιάκριτη ερώτηση με μια ήρεμη, σαφή απάντηση, αποκτά μια αίσθηση ελέγχου που δεν είχε πριν.
4. Βάλτε την οικογένεια στη συζήτηση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πίεση δεν προέρχεται μόνο από τους συμμαθητές στην τάξη. Μπορεί να προέρχεται και από το σπίτι. Αν ένας αδελφός, ένας ξάδερφος ή ακόμα και ένας γονέας κοροϊδεύει έναν μαθητή επειδή λαμβάνει «ειδική μεταχείριση», τότε το παιδί δεν θα χρησιμοποιήσει ποτέ τις διευκολύνσεις που του προσφέρονται στο σχολείο. Θα θεωρήσει την υποστήριξη ως ένδειξη ντροπής και όχι ως εργαλείο επιτυχίας. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων με τους γονείς θα πρέπει να τονίζουμε ότι οι διευκολύνσεις δεν είναι σημάδι αδυναμίας και ανικανότητας του παιδιού. Είναι το ισοδύναμο ενός σφυριού για έναν ξυλουργό ή μιας αριθμομηχανής για έναν λογιστή. Όταν το οικιακό περιβάλλον επικυρώνει αυτά τα εργαλεία, ο μαθητής αισθάνεται πολύ πιο ασφαλής να τα χρησιμοποιήσει στην τάξη. Πρέπει να διασφαλίζουμε ότι το μήνυμα που ακούει ο μαθητής στο σπίτι ταιριάζει με αυτό που ακούει στο σχολείο.
5. Εστιάστε στα δυνατά σημεία και όχι στα ελλείμματα.
Πρέπει να αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο που μιλάμε για τις προσαρμογές. Πολύ συχνά, παρουσιάζονται ως λύσεις για κάτι που είναι προβληματικό ή λείπει. Αυτή η γλώσσα που βασίζεται στα ελλείμματα είναι κάτι που οι μαθητές αντιλαμβάνονται αμέσως και καταστρέφει την αυτοπεποίθησή τους. Αντίθετα, θα πρέπει να ορίσουμε αυτά τα εργαλεία ως τρόπους για να αξιοποιήσουν τα φυσικά τους δυνατά σημεία.
Εάν ένας μαθητής έχει υψηλή ενέργεια, η ευέλικτη τοποθέτηση καθισμάτων δεν είναι τιμωρία για την άσχημη συμπεριφορά του. Είναι ένα εργαλείο που επιτρέπει στο σώμα του να κινηθεί, ώστε το μυαλό του να μπορεί να συγκεντρωθεί. Όταν ορίζουμε την υποστήριξη ως έναν τρόπο για να δείξουν οι μαθητές τι πραγματικά γνωρίζουν, μετακινούμε τη συζήτηση από το "Δεν μπορώ να το κάνω αυτό" στο "Έτσι το κάνω καλύτερα".
Όταν ένας μαθητής απορρίπτει μια προσαρμογή, προσπαθεί να προστατεύσει την ταυτότητά του και το αίσθημα του ανήκειν. Ως επαγγελματίες, η δουλειά μας δεν είναι απλώς να παρέχουμε τα εργαλεία που αναφέρονται σε ένα κομμάτι χαρτί. Η δουλειά μας είναι να δημιουργούμε μια κουλτούρα όπου η χρήση αυτών των εργαλείων δεν θα εκλαμβάνεται ως ήττα και αδυναμία.
Απόδοση του άρθρου What to Do When Students Reject Their Accommodations
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου