Η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών έχει φέρει ευκαιρίες επικοινωνίας, ενημέρωσης και ενδυνάμωσης των πολιτών. Ωστόσο, παράλληλα με τα οφέλη, έχει αναδειχθεί και μια λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη πραγματικότητα, η διαδικτυακή βία κατά των γυναικών και κοριτσιών (Cyber Violence Against Women and Girls- CVAWG).
Σύμφωνα με πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του έργου CyberEqual που υλοποιούμε ως DATAWO1 με την χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωησης2, το 76% των συμμετεχουσών δήλωσε ότι έχει βιώσει, παρατηρήσει ή γνωρίζει κάποιον που έχει υποστεί διαδικτυακή βία. Το ποσοστό αυτό αποκαλύπτει ένα ανησυχητικό φαινόμενο που δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά σχεδόν κανόνα στον ψηφιακό χώρο.
Συγκεκριμένα, ο στόχος του CyberEqual είναι να εκπαιδεύσει και να ευαισθητοποιήσει τους νέους σχετικά με τη διαδικτυακή βία κατά των γυναικών και κοριτσιών (CVAWG) και τις σχετικές επιπτώσεις της. Ξεκίνησε την υλοποίησή του τον Μάιο του 2024 και ολοκληρώνεται τέλος Απριλίου του 2026. Πιο συγκεκριμένα, στα πλαίσια του έργου αναπτύχθηκαν διαδραστικές δραστηριότητες σχετικά με τη CVAWG, οι οποίες συμπληρώθηκαν από έναν οδηγό κατάρτισης που θα χρησιμοποιηθεί από εργαζόμενους στον τομέα της νεολαίας, εκπαιδευτικούς και άλλους σχετικούς επαγγελματίες που ενδιαφέρονται να παρέχουν τέτοιου είδους εκπαίδευση σε νέους, είτε στο σχολικό περιβάλλον είτε μέσω των δραστηριοτήτων των οργανισμών τους.
Εταίροι του προγράμματος αποτελούν οι Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ), RISC (Research & Innovation Center for Social and Educational Sciences), Non-Formal Education for Youth, OTI Slovakia, TAVO Europa and DATAWO.
Ποια είναι η πραγματική εικόνα;
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε πέντε χώρες (Ελλάδα, Κύπρος, Ουκρανία, Σλοβακία και Λιθουανία), δείχνει ότι οι νέες γυναίκες ηλικίας 18-35 ετών είναι πιο εκτεθειμένες. Πρόκειται για μια γενιά που χρησιμοποιεί καθημερινά το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης σε κακόβουλες συμπεριφορές.
Οι πιο συχνές μορφές διαδικτυακής έμφυλης βίας περιλαμβάνουν:
- ρητορική μίσους λόγω φύλου (gender-based hate speech),
- διαδικτυακή παρενοχλητική παρακολούθηση (cyberstalking),
- διαδικτυακή παρενόχληση (cyber harassment),
1 Η DATAWO είναι ένας Μη-Κερδοσκοπικός Οργανισμός που ιδρύθηκε to 2021 από μια ομάδα γυναικών δικηγόρων, την Αναστασία Καραγιάννη και την Ανθή Αργυρίου, με στόχο να ευαισθητοποιήσουμε την κοινωνία για την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών στην ψηφιακή εποχή. Η DATAWO εδρεύει στην Θεσσαλονίκη, στην Ελλάδα.
2 Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στον/στους συγγραφέα/είς και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Εκτελεστικού Οργανισμού Ευρωπαϊκής Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο EACEA μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.κακοποίηση μέσω εικόνας (non-consensual intimate image abuse),
μη συναινετική κοινοποίηση προσωπικών εικόνων (doxxing),.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η ρητορική μίσους με βάση το φύλο αναγνωρίζεται ως η πιο διαδεδομένη μορφή, ενώ η μη συναινετική κοινοποίηση προσωπικού υλικού, όταν συμβαίνει, τείνει να επαναλαμβάνεται συστηματικά, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης της τέλεσης άλλως μορφών διαδικτυακής έμφυλης βίας, όπως την κακοποίηση μέσω εικόνας.
Οι συνέπειες: πέρα από την οθόνη
Η διαδικτυακή έμφυλη βία δεν περιορίζεται στον ψηφιακό χώρο. Οι επιπτώσεις της είναι απολύτως πραγματικές:
- 42,5% των γυναικών δήλωσαν ότι ένιωσαν ανασφάλεια,
- πολλές ανέφεραν ντροπή, άγχος και συναισθηματική επιβάρυνση,
- σχεδόν οι μισές σκέφτονται πλέον πιο προσεκτικά τι δημοσιεύουν.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι οι περισσότερες γυναίκες δεν καταγγέλλουν τα περιστατικά. Μόλις το 1,5% απευθύνθηκε στις αρχές, ενώ σχεδόν οι μισές δεν προχώρησαν σε καμία αναφορά. Οι βασικοί λόγοι;
- η πεποίθηση ότι «δεν θα γίνει τίποτα»,
- ο φόβος αντιποίνων,
- η άγνοια για το πού μπορούν να απευθυνθούν.
Γιατί παραμένει αόρατο το πρόβλημα;
Η χαμηλή καταγραφή περιστατικών δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι μικρότερο. Αντιθέτως, δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και ανεπαρκή ενημέρωση και εκπαίδευση των αρμόδιων φορέων. Σε χώρες όπως η Λιθουανία και η Σλοβακία, η αποχή από την αναζήτηση βοήθειας φτάνει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Παράλληλα, ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών θεωρεί ότι «δεν υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν» όταν γίνουν στόχος, κάτι που καλλιεργεί ένα αίσθημα αποδυνάμωσης και ματαίωσης.
Ο ρόλος της εκπαίδευσης και της πρόληψης
Ακριβώς εδώ έρχεται να παρέμβει το έργο CyberEqual. Το έργο αυτό εστιάζει σε ένα κρίσιμο αλλά συχνά παραμελημένο σημείο, την εκπαίδευση.
Στόχος του είναι:
- να ενημερώσει νέους και νέες για τη διαδικτυακή έμφυλη βία,
- να εξοπλίσει εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες με πρακτικά εργαλεία,
- να ενισχύσει την πρόληψη μέσα από την ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση.
Η προσέγγιση του CyberEqual βασίζεται στην ιδέα ότι η γνώση είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Όσο περισσότερο οι νέοι και νέες αναγνωρίζουν τις μορφές της διαδικτυακής έμφυλης βίας, τόσο πιο πιθανό είναι να την αντιμετωπίσουν ή να την καταγγείλουν.
Τι χρειάζεται να αλλάξει;
Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι η αντιμετώπιση της διαδικτυακής έμφυλης βίας δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στα θύματα. Απαιτείται μια συνολική προσέγγιση:
- Εκπαίδευση από νωρίς Η ενημέρωση πρέπει να ξεκινά από το σχολείο και να συνεχίζεται σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.
- Ενίσχυση των θεσμών Οι αρχές πρέπει να είναι προσβάσιμες, αποτελεσματικές και αξιόπιστες, ώστε τα θύματα να νιώθουν ασφάλεια να μιλήσουν και να αναφέρουν τα περιστατικά που έχουν βιώσει.
- Ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οφείλουν να λαμβάνουν πιο δραστικά μέτρα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση κακοποιητικού περιεχομένου.
- Υποστήριξη των θυμάτων Ψυχολογική, νομική και κοινωνική υποστήριξη πρέπει να είναι διαθέσιμη, δωρεάν και χωρίς αποκλεισμούς.
Ένα συλλογικό ζήτημα
Η διαδικτυακή βία κατά των γυναικών και κοριτσιών δεν είναι ένα «ψηφιακό πρόβλημα». Είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που αντανακλά βαθύτερες ανισότητες και στερεότυπα.
Η αντιμετώπισή της απαιτεί συλλογική δράση, από τα σχολεία και τις οικογένειες μέχρι τις κυβερνήσεις και τις τεχνολογικές εταιρείες.
Γιατί, τελικά, το διαδίκτυο δεν πρέπει να είναι ένας χώρος φόβου, αλλά ένας χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και ισότητας για όλ@.
Άρθρο στο TheOpinion της DATAWO, της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης για την ψηφιακή έμφυλη βία με έδρα τη Θεσσαλονίκη
Πηγή: theopinion.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου