Για πολλούς γονείς, η διαπίστωση ότι το παιδί τους είπε ψέματα βιώνεται σαν προσωπική προδοσία. Πολλοί έχουν μεγαλώσει με την αντίληψη ότι το ψέμα ισοδυναμεί με ασέβεια και ότι η ασέβεια απαιτεί τιμωρία.
Στην πράξη, όμως, η τιμωρία συχνά γεννά φόβο. Και ο φόβος οδηγεί σε περισσότερη απόκρυψη. Τα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, λένε ψέματα συνήθως επειδή φοβούνται τις συνέπειες, τη ντροπή ή την απογοήτευση των άλλων. Όταν η ειλικρίνεια συναντά κατανόηση αντί για θυμό, μειώνεται η ανάγκη να κρυφτεί η αλήθεια.
Οι ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη επισημαίνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν οι γονείς σε αυτές τις στιγμές είναι καθοριστικός για τη διαμόρφωση της σχέσης εμπιστοσύνης.
Το ψέμα ως μέρος της ανάπτυξης
Το ψέμα στα παιδιά είναι αναπτυξιακά φυσιολογικό. Αποτελεί ένδειξη ότι ο εγκέφαλός τους αναπτύσσει σημαντικές δεξιότητες, όπως ο σχεδιασμός, η επίλυση προβλημάτων και η ικανότητα να φαντάζονται εναλλακτικά σενάρια. Οι ίδιες αυτές δεξιότητες συνδέονται με τη μάθηση και τη δημιουργικότητα.
Με άλλα λόγια, το ψέμα δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ηθικής αποτυχίας, αλλά στάδιο ωρίμανσης. Ένα παιδί μπορεί να πει ψέματα για να αποφύγει την τιμωρία, για να διαχειριστεί κοινωνικό άγχος, λόγω παρορμητικότητας ή για να προστατεύσει την αίσθηση ανεξαρτησίας του.
Όταν οι γονείς αναζητούν το «γιατί» πίσω από τη συμπεριφορά, έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στην ανάγκη που την προκάλεσε και όχι μόνο στην πράξη.
Ασφάλεια αντί για ντροπή
Η αυθόρμητη αντίδραση πολλών ενηλίκων είναι η επίπληξη. Ωστόσο, η καλλιέργεια συναισθηματικής ασφάλειας ενισχύει περισσότερο την ειλικρίνεια.
Φράσεις όπως:
«Με στενοχωρεί αυτό που έγινε γιατί θέλω να είσαι ασφαλής. Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά.»
«Σε αγαπώ ακόμη κι όταν κάνεις λάθη. Είναι ασφαλές να μου λες την αλήθεια.»
«Ανησυχείς ότι θα θυμώσω; Είναι εντάξει να έχω κι εγώ δύσκολα συναισθήματα και μπορώ να τα διαχειριστώ.»
«Θέλω να νιώθεις ότι μπορείς να μου πεις την αλήθεια. Θα βρούμε λύση μαζί.»
στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: το λάθος δεν απειλεί τη σχέση.
Όταν το παιδί αισθάνεται ότι δεν κινδυνεύει να χάσει την αγάπη ή την αποδοχή, είναι πιο πιθανό να επιλέξει την ειλικρίνεια στο μέλλον.
Τι κρύβεται πίσω από το ψέμα
Συχνά, πίσω από ένα ψέμα βρίσκεται ένα συναίσθημα. Ένα παιδί μπορεί να παραβεί έναν κανόνα όχι από πρόθεση εξαπάτησης, αλλά επειδή φοβάται μήπως απογοητεύσει έναν φίλο ή χάσει κάτι σημαντικό για εκείνο.
Σε τέτοιες στιγμές, η σύνδεση είναι πιο αποτελεσματική από τον έλεγχο. Όταν αναγνωρίζεται το συναίσθημα και ταυτόχρονα διατηρείται το όριο το παιδί μαθαίνει ότι η ειλικρίνεια οδηγεί σε κατανόηση και όχι σε τιμωρία.
Καλλιεργώντας μια κουλτούρα ειλικρίνειας
Ακόμη και σε οικογένειες όπου υπάρχει εμπιστοσύνη, τα παιδιά θα πουν κάποιες φορές ψέματα. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία στη διαπαιδαγώγηση, αλλά ότι βρίσκονται σε διαδικασία μάθησης.
Η ειλικρίνεια ενισχύεται όταν τα λάθη αντιμετωπίζονται ως ευκαιρίες μάθησης και όχι ως λόγοι ντροπής. Όταν αναγνωρίζονται τα συναισθήματα του παιδιού και τα όρια τίθενται με ηρεμία, η ενσυναίσθηση και η συνέπεια μπορούν να συνυπάρχουν. Η ευελιξία, όπου είναι εφικτή, δείχνει στο παιδί ότι η αλήθεια έχει αξία.
Ίσως, τελικά, το πιο ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι «Πώς θα σταματήσει το παιδί να λέει ψέματα;», αλλά «Από τι προσπαθεί να προστατευτεί μέσα από αυτό το ψέμα;».
Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση ανοίγει τον δρόμο για βαθύτερη κατανόηση. Και η κατανόηση είναι το θεμέλιο μιας εμπιστοσύνης που αντέχει στον χρόνο.
Πηγή: vwoman
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου