Το βίντεο μιας δεκατριάχρονης τη Μεγάλη Τετάρτη, ημέρα της μεγάλης αιματοχυσίας στη Βηρυτό, συμπύκνωσε για μένα τη σημερινή σχέση των εφήβων με τα σόσιαλ. Η μικρή περπατάει, κατά τα φαινόμενα, με τους γονείς της σε κάποιο δρόμο της πόλης. Είναι μια ηλιόχαρη μέρα, φοράει αμάνικο μπλουζάκι και τραβάει με το smartphone βίντεο τον εαυτό της με ροζ μυτούλα, τεράστια ροζ αφτιά με καρδιές και μπόλικη αστερόσκονη (προφανώς κάποιο φίλτρο στο Snapchat ή στο Instagram). Σίγουρα θέλει να το στείλει μετά στις «κολλητές» της από το σχολείο.
Ακούγεται το πρώτο σφυροκόπημα στον ουρανό της πόλης. Το λάιβ βίντεο αρχίζει να τρεμοπαίζει και η μικρή κάνει έναν μορφασμό που μοιάζει πιο πολύ με παράπονο. Ροζ μυτούλα, τεράστια ροζ αφτιά και αστερόσκονη είναι ακόμη εκεί, στην οθόνη του smartphone, όταν εκείνη αρχίζει να κλαίει και να φωνάζει «Μπαμπάκα, μπαμπάκα…».
Να που, εκεί που έχουμε φτάσει, στο κατηραμένο έτος 2026, η πραγματικότητα των social media γίνεται συχνά ο μοναδικός τρόπος για ένα νέο παιδί να βιώσει την παιδικότητα που του στερεί η κανονική πραγματικότητα.
Θα «πιάσει» εδώ;
Πάνω από δύο δεκαετίες ζωής μετρούν πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και όμως, το παγκόσμιο debate για τη σχέση των ανηλίκων μαζί τους εξακολουθεί να μαίνεται. Στη χώρα μας αναθερμάνθηκε, ως γνωστόν, με την απαγόρευση της πρόσβασης και χρήσης τεσσάρων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης (Instagram, Facebook, Snapchat και ΤikTok) από όλα τα παιδιά κάτω των 15 ετών (γεννημένα από 1/1/2012), στην οποία προχωρεί η κυβέρνηση με νόμο που αναμένεται να ψηφιστεί στη Βουλή το καλοκαίρι.
Οι ολοθυρμοί έχουν ήδη αρχίσει να ακούγονται, μαύρες κουρτίνες ήδη ράβονται για να κρεμαστούν στα παράθυρα των εφηβικών δωματίων, καθότι «η εφαρμογή θα ξεκινήσει από την 1η Ιανουαρίου 2027 και θα αφορά όλους τους ανηλίκους, ανεξάρτητα από το αν έχουν αποκτήσει προηγουμένως ή όχι λογαριασμό στις εν λόγω πλατφόρμες».
τα ερωτήματα, οι αμφιβολίες, αλλά και τα πρακτικά ζητήματα. Με πρώτο το πιο απλό. Θα πιάσει το μέτρο ή κοροϊδευόμαστε; (Τα νέα από την Αυστραλία δεν είναι και τόσο ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, ένα 70% του συνόλου των εφήβων που είχαν λογαριασμούς στα σόσιαλ πριν, συνέχισε να έχει πρόσβαση και μετά το μπλόκο.)
Θα στραφούν οι 15 και κάτω σε άλλες πλατφόρμες που δεν υπόκεινται σε απαγορεύσεις (π.χ. εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και υπηρεσίες gaming;) Ή μήπως θα βρουν τρόπους να παρακάμψουν την απαγόρευση, μια εγγενής ανάγκη της εφηβείας από καταβολής κόσμου; Διότι, από ό,τι τουλάχιστον ακούω, όσο πιο πολλές χώρες υιοθετούν τον κόφτη τόσο πιο ευφάνταστοι γίνονται οι τρόποι αυτοί.
Είναι ο μεγαλύτερος αδελφός ή φίλος που θα σου κάνει «πλάτες». Είναι η παλιά και δοκιμασμένη μέθοδος VPN (λογισμικό που δημιουργεί την εντύπωση ότι ο χρήστης βρίσκεται σε άλλη χώρα· ανάρπαστη, λέει, πέρυσι το καλοκαίρι στη Βρετανία, όταν πέρασε νομοθεσία που επέβαλε έλεγχο ηλικίας σε ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου).
Μπορείς ακόμα να σουφρώνεις κάπως το πρόσωπο σου για να φαίνεται ρυτιδιασμένο και τα ρομπότ της face-based age verification technology (τεχνολογία επαλήθευσης ηλικίας μέσω αναγνώρισης προσώπου) να μην παίρνουν πρέφα (προσφιλής τακτική των αυστραλιανών εφήβων, που έφαγαν την κρυάδα τον περασμένο Δεκέμβριο).
Τέλος, υπάρχει το αθώο και υπεράνω πάσης υποψίας smart watch (στην πολύ αυστηρή Κίνα, ανήλικοι και εταιρείες τεχνολογίας έχουν εντοπίσει ένα «παραθυράκι» στα έξυπνα ρολόγια που έχουν πιο «χαλαρή» ρύθμιση», και έχουν αρχίσει να προσφέρουν τα δικά τους εθιστικά κοινωνικά δίκτυα και παιχνίδια).
Ποιος «φταίει» τελικά;
Μια 30χρονη φίλη, εκπρόσωπος της Γενιάς Ζ (η προηγούμενη γενιά-πειραματόζωο των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας), μου επισημαίνει πόσο την ενοχλεί η «τιμωρητική», όπως την αποκαλεί, μορφή που έχει η απαγόρευση για τους κάτω των 16.
«Σαν να είναι τα παιδιά που φταίνε για την όλη κατάσταση. Είναι σαν να τους κουνάμε το δάχτυλο ότι αυτά ευθύνονται που έχουν εθιστεί στο Ιnsta, που δεν έχουν κανένα απολύτως όριο, που δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε τίποτα… Σαν να τους λέμε ότι αυτά φταίνε που μαχαιρώνονται στα προαύλια, που από τα εννιά τους θέλουν μάσκαρα και προϊόντα skincare. Και γι’ αυτό πρέπει να φάνε και τιμωρία από πάνω!»
«Ξέρεις,» σπεύδει να συμπληρώσει, «πόσα παιδιά θα συνεχίσουν να τα χρησιμοποιούν επειδή, ξέρω ‘γω, έχουν “χαλαρούς” γονείς, και πόσα θα νιώσουν απίστευτη μοναξιά επειδή χωρίς σόσιαλ κάποιοι φίλοι θα τα κάνουν exclude;». Εχει σε μεγάλο βαθμό δίκιο. Τα παιδιά «τιμωρούνται» και ουδέποτε εκπαιδεύονται. Και ποιο είναι το πιο σωστό, τελικά; Να τα μάθεις από μικρά να κολυμπούν ή να τα ρίξεις στα βαθιά μόλις γίνουν 16;
Την ίδια ώρα, κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές και ειδικοί ερίζουν επί σειρά ετών για το «ποιο είναι τελικά το σωστό»· οι αλγόριθμοι συνεχίζουν με ιλιγγιώδεις ταχύτητες να γίνονται πιο εθιστικοί· οι εταιρίες τεχνολογίας συνεχίζουν με το πάσο τους να «αυτορυθμίζονται» (χωρίς ποτέ να το κάνουν)· οι εκπαιδευτικοί, παντελώς απαίδευτοι στα νέα τεχνολογικά εργαλεία, παλεύουν με τα θηρία μέσα στην τάξη· και οι γονείς των παιδιών κάτω των 16 (millennials οι περισσότεροι, άρα μεγαλωμένοι και αυτοί με smartphone και προδέρμ) συνεχίζουν μόλις επιστρέφουν στο σπίτι από τη δουλειά να ξαπλώνουν στον καναπέ για να «σαπίσουν» βλέποντας εναλλάξ reels με βαλλιστικούς πυραύλους και γάτες που κάνουν κουνγκ φου.
Την ίδια ώρα, κανείς δεν φαίνεται να μιλάει για τον ελέφαντα (και) μέσα στο εφηβικό δωμάτιο. Η ΤΝ επελαύνει και ο πλανήτης κάνει ακριβώς ό,τι έκανε όταν πρωτοεμφανίστηκαν πριν 20 χρόνια και κάτι τα social media: σφυρίζει κλέφτικα.
Λένα Παπαδημητρίου
Πηγή: Protagon.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου